B¶n chØ dÉn tªn ng­êi



tải về 267.82 Kb.
trang1/5
Chuyển đổi dữ liệu28.05.2018
Kích267.82 Kb.
  1   2   3   4   5



1005

B¶n chØ dÉn tªn ng­êi




B¶n chØ dÉn tªn ng­êi

1006





B¶n chØ dÉn tªn ng­êi

A


A-®íc-bin (Aberdeen), Gioãc-gi¬ Goãc-®«n, b¸ t­íc (1784-1860) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, thuéc ®¶ng To-ri, tõ n¨m 1850 lµ l·nh tô ph¸i Pin; bé tr­ëng ngo¹i giao (1828-1830, 1841-1846) vµ thñ t­íng Néi c¸c liªn hiÖp (1852-1855). -78.

A-bu (About), Ðt-m«ng (1828-1885) - nhµ b¸o Ph¸p, theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬. -93, 142.

A-®am (Adams) - nhµ ph¸t minh qu©n sù Anh (gi÷a thÕ kû XIX). -275.

A-®am (Adams), Gi«n (1735-1826) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc vµ nhµ ngo¹i giao Mü, mét trong nh÷ng ng­êi l·nh ®¹o bé phËn giai cÊp t­ s¶n «n hßa trong thêi kú cuéc chiÕn tranh cña c¸c thuéc ®Þa B¾c Mü giµnh ®éc lËp (1775-1783); c«ng sø ®Çu tiªn cña Mü ë Lu©n §«n (1785-1788), tæng thèng Mü (1797-1801). -394.

A-®am (Adams), S¸c-l¬ Phren-xÝt (1807-1886) - nhµ ngo¹i giao vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, thuéc ®¶ng céng hoµ, c«ng sø Mü ë Lu©n §«n (1861-1868). -509, 517, 519, 547, 585, 586, 594, 601.

A-lÕch-xan-®r¬ I (1777-1825) - hoµng ®Õ Nga (1801-1825). -71.

A-lÕch-xan-®r¬ II (1818-1881) - hoµng ®Õ Nga (1855-1881). -17, 58, 71, 91, 131.

Ai-nhi-s¬-cèp, VÝch-to Mi-khai-l«-vÝch (1830-1877) - sÜ quan vµ nhµ v¨n qu©n sù Nga. -787-790, 796.

A-ri-«-xt« (Ariosto), L«-®«-vi-c« (1474-1533) - nhµ th¬ kiÖt xuÊt I-ta-li-a thêi kú phôc h­ng, t¸c gi¶ tËp th¬ "R«-lan giËn d÷". -548.

A-sbíc-t¬n (Ashburton), A-lÕch-xan-®¬ Be-ring, nam t­íc (1774-1848) - chñ ng©n hµng vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, tham gia ®¶ng To-ri; cã quan hÖ víi giíi th­¬ng m¹i Mü. -546.

A-s¬-uèc (Ashworth), Hen-ri (1794-1880) - chñ x­ëng ng­êi Anh, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ t­ s¶n, thuéc ph¸i tù do mËu dÞch, mét trong nh÷ng ng­êi s¸ng lËp §ång minh chèng c¸c ®¹o luËt vÒ ngò cèc; nghÞ sÜ. -607.

Ai-x¬ (Ives), Man-c¬m - nhµ b¸o Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ, tõ cuèi nh÷ng n¨m 50 lµ céng t¸c viªn cña b¸o "New York Herald". -634.

Am-xt¬-r«ng (Armstrong), Uy-li-am Gioãc-gi¬ (1810-1900) - nhµ ph¸t minh ng­êi Anh; chñ x­ëng; næi tiÕng qua viÖc ph¸t minh ra lo¹i sóng ®¹i b¸c ®Æc biÖt cã nßng r·nh xo¾n. -52-56, 779-780.

An-be (1819-1816) - hoµng th©n D¾c-den - C«-buèc - Gèt-xki, chång cña n÷ hoµng Anh VÝch-to-ri-a. -77, 79, 89, 616, 831.

An-®Ðc-x¬n (Anderson), R«-bíc (1805 - 1871) - sÜ quan Mü, tõ th¸ng N¨m 1861 lµ t­íng, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c; ng­êi chØ huy qu©n ®ån tró ®ån Xam-t¬ (th¸ng Ch¹p 1860 - th¸ng T­ 1861). -429.

An-m«n-tª (Almonte), Hoan (1804 - 1869) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc vµ lµ t­íng Mª-hi-c«, tõ n¨m 1857 lµ c«ng sø Pa-ri, cÇm ®Çu nhãm ph¶n ®éng l­u vong Mª-hi-c« ë Ph¸p, gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc tæ chøc can thiÖp cña Ph¸p vµo Mª-hi-c« (1862 - 1867). -694.

An-ven-xlª-bªn (Alvensleben), Gu-xt¸p (1803 - 1881) - t­íng Phæ, mét trong nh÷ng cËn thÇn cña hoµng th©n nhiÕp chÝnh Phæ (tõ n¨m 1861 cña vua Vin-hem I). -89.

¸p-®en - Ca-®e (1808 - 1883) - l·nh tô cuéc ®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc cña nh©n d©n An-giª-ri chèng bän x©m l­îc Ph¸p nh÷ng n¨m 1832 - 1847; n¨m 1847 bÞ Ph¸p b¾t, n¨m 1852 bÞ ®­a sang Thæ NhÜ Kú theo quyÕt ®Þnh cña Na-p«-lª-«ng III. -213.

¡ng-ghen (Engels), Phri-®rÝch (1820-1895) (theo c¸c tµi liÖu tiÓu sö). - 240, 331, 348, 350, 390, 392, 506, 710, 712-716, 778, 798.

¡ng-ph¨ng-tanh (Enfantin), B¸c-tª-lª-mi Pr«-xpe (1796 - 1864) - nhµ x· héi chñ nghÜa kh«ng t­ëng Ph¸p, mét trong nh÷ng m«n ®å gÇn gòi nhÊt cña Xanh-Xi-m«ng; cïng víi Ba-da cÇm ®Çu m«n ph¸i Xanh-Xi-m«ng; tõ gi÷a nh÷ng n¨m bèn m­¬i gi÷ c¸c c­¬ng vÞ l·nh ®¹o trong nhiÒu xÝ nghiÖp t­ b¶n chñ nghÜa. -24.


B


Ba-dan-cu-r¬ (Bazancourt), Xª-da, nam t­íc (1870 - 1865) - nhµ v¨n qu©n sù Ph¸p, thuéc ph¸i B«-na-p¸c-t¬. -794.

Ba-d¬-li (Bazley), T«-m¸t (1797 - 1885) - chñ x­ëng ng­êi Anh, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ t­ s¶n, thµnh viªn Ph¸i mËu dÞch tù do, mét trong nh÷ng ng­êi s¸ng lËp

§ång minh chèng c¸c ®¹o luËt vÒ ngò cèc; chñ nhiÖm phßng th­¬ng m¹i Man-se-xt¬ (1845 - 1859), nghÞ sÜ. -606 - 608.



Ba-lan-tai-n¬ (Ballantine), Uy-li-am (1812 -1887) - luËt gia ng­êi Anh. -558, 612-614.

Ba-r«-s¬ (Baroche), Pi-e Giuy-l¬ (1802 - 1870) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ ng­êi Ph¸p, luËt gia, thuéc ph¸i B«-na-p¸c-t¬, tr­íc vµ sau cuéc ®¶o chÝnh ngµy 2 th¸ng Ch¹p 1851 lµ thµnh viªn cña nhiÒu néi c¸c. -23.

B¾c-clu (Buccleuch), Un-«n-t¬ Phrªn-xÝt M«n-tª-ghiu - §u-gl¸t-Xcèt, c«ng t­íc (1806 - 1884) - nhµ quý téc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng To-ri.- 688-690.

Ban-crèp - (Bancroft), Gioãc-gi¬ (1800 - 1891) - nhµ sö häc Mü, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ vµ lµ nhµ ngo¹i giao, ®¶ng viªn ®¶ng d©n chñ; t¸c gi¶ cña t¸c phÈm gåm m­êi tËp "LÞch sö Hîp chóng quèc"; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c. -554.

B¾t-l¬ (Butler), Ben-gia-min Phran-clin (1818-1893) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ vµ lµ viªn t­íng ng­êi Mü, mét trong nh÷ng ng­êi cÇm ®Çu c¸nh t¶ trong ®¶ng céng hoµ; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü, chØ huy qu©n ®éi viÔn chinh trong cuéc x©m chiÕm T©n Oãc-lª-¨ng; lµ toµn quyÒn qu©n sù ë T©n Oãc-lª-¨ng (1862). -630, 675, 676.

B¸t-ti-a-ni (Batthy¸ny), Lai-«-s¬ (Lót-vÝch), b¸ t­íc (1809 - 1849) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Hung-ga-ri, ®¹i biÓu cña nhãm tù do trong giíi quý téc Hung-ga-ri; ®øng ®Çu ChÝnh phñ Hung-ga-ri (th¸ng Ba - th¸ng ChÝn 1848); bÞ xö b¾n sau khi c¸ch m¹ng thÊt b¹i. -303.

Be-ri (Bury), Uy-li-am Cót-x¬ Kª-pen, tö t­íc (1832 - 1894) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, thuéc ph¸i tù do, nghÞ sÜ; tham gia viÖc tæ chøc ®éi qu©n t×nh nguyÖn. -340, 345.

BÐc-g¬ (Berger) - nhµ l­u vong ng­êi §øc ë Lu©n §«n; héi viªn Héi khai s¸ng c«ng nh©n §øc ë Lu©n §«n; thµnh viªn uû ban quyªn gãp ñng hé nh÷ng ng­êi tham gia cuéc khëi nghÜa Ba Lan n¨m 1863 - 1864. -772.

BÐc-na (Bernard), Xi-m«n Phr¨ng-xoa (1817 - 1862) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Ph¸p, phÇn tö céng hoµ; n¨m 1858 bÞ ChÝnh phñ Ph¸p kÕt téi tham gia vô m­u s¸t Na-p«-lª-«ng III do Oãc-xi-ni tæ chøc; ®­îc Tßa ¸n Anh xö tr¾ng ¸n. -730.

BÐc-n¬ (Berner) - sÜ quan §øc; nhµ ph¸t minh qu©n sù (gi÷a thÕ kû XIX). -252.

BÐc-ri (Berry), Hai-rªm Gioãc-gi¬ (1824 - 1863) - t­íng Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c, n¨m 1862 - ®Çu n¨m 1863 chØ huy l÷ ®oµn qu©n ®éi P«-t«-m¸c. -670.

Ben (Bell), Gioãc-gi¬ (1794 - 1877) - sÜ quan ng­êi Anh, trong nh÷ng n¨m 1854 - 1855 tham gia Cuéc chiÕn tranh Cr­m. -799.

Ben-nÐt (Bennett), Giªm-x¬ Goãc-®«n (1795 - 1872) - nhµ b¸o Mü, ®¶ng viªn ®¶ng d©n chñ, ng­êi s¸ng lËp vµ xuÊt b¶n b¸o "New - York Herald"; trong thêi kú cuéc Néi chiÕn ë Mü ®· tháa hiÖp víi c¸c chñ n« ë miÒn Nam. -634, 755.

Ben-tin-c¬ (Bentinck), Gioãc-gi¬ Uy-li-am Pi-e-r¬-p«ng-t¬ - nhµ ho¹t ®éng nghÞ tr­êng Anh, ®¶ng viªn ®¶ng To-ri. -637.

Bª-c¬ (Baker), R«-bíc - quan chøc ng­êi Anh; trong nh÷ng n¨m 50 - 60 lµ thanh tra c«ng x­ëng. -104, 113, 115, 117.

Bª-ten (Bethell), Ri-sít, nam t­íc OÐt-xb¬-ri (1800-1873) - luËt s­ ng­êi Anh; nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc thuéc ph¸i tù do; tr­ëng c«ng tè viªn (1852 - 1856), luËt s­ cña hoµng gia (1856-1858, 1860-1861), tÓ t­íng (1861 - 1865). -150.

Bi-« (Billault), ¤-guy-xt¬ A-®«n-ph¬ Ma-ri (1805 - 1863) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Ph¸p, luËt s­, thuéc ph¸i Oãc-lª-¨ng, sau n¨m 1849 theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬, bé tr­ëng néi vô (1854 - 1858, 1859 - 1860). -491, 492.

Bi-xi-« (Bixio), Giª-r«-la-m« (Ni-n«) (1821 - 1873) - nhµ d©n chñ t­ s¶n I-ta-li-a; tham gia tÝch cùc vµo cuéc chiÕn tranh gi¶i phãng d©n téc n¨m 1848 - 1849 vµ vµo c«ng cuéc b¶o vÖ nÒn Céng hßa La M· håi th¸ng T­ - th¸ng B¶y 1849; n¨m 1860 tham gia phong trµo c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i ë miÒn Nam I-ta-li-a; tõ n¨m 1862 lµ t­íng trong qu©n ®éi I-ta-li-a; n¨m 1870 chØ huy to¸n qu©n cña Ga-ri-ban-®i ®¸nh chiÕm La M·. -197, 201, 202.

BiÕc-ni (Birney), §a-vÝt Ben (1825 - 1864) - t­íng Mü, theo ph¸i thñ tiªu, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, n¨m 1862 chØ huy mét l÷ ®oµn cña qu©n ®éi P«-t«-m¸c cña c¸c bang miÒn B¾c. -669.

Bin-x¬ (Beales), Ðt-m¬n (1803 - 1881) - luËt gia ng­êi Anh; phÇn tö cÊp tiÕn t­ s¶n; n¨m 1855 lµ mét trong nh÷ng ng­êi tham gia cæ ®éng cho cuéc c¶i c¸ch nghÞ viÖn, thµnh viªn HiÖp héi Anh ®Êu tranh ®ßi gi¶i phãng n« lÖ, ho¹t ®éng ñng hé c¸c bang miÒn B¾c trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü; n¨m 1865 - 1869 lµ chñ tÞch Liªn minh c¶i c¸ch (1865 - 1869). -600.

BÝt-ch¬-Xt« (Beecher - Stowe), Ha-ri-Ðt £-li-da-bÐt (1811 - 1896) - n÷ v¨n sÜ Mü t¸c gi¶ cuèn tiÓu thuyÕt "Tóp lÒu cña b¸c T«m"; tham gia tÝch cùc phong trµo thñ tiªu cña Mü. -393, 396, 398.

Biu-kª-nen (Buchanan), Giªm-x¬ (1791 - 1868) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ; quèc vô khanh (1845 - 1849), c«ng sø ë Lu©n §«n (1853 - 1856), tæng thèng Mü (1857 - 1861); thi hµnh chÝnh s¸ch cã lîi cho c¸c chñ n«. - 399, 431, 434, 436, 447, 448, 455, 499, 534, 563, 634, 641, 753.

Blum-phin (Bloomfield), Gi«n ¸c-tua §u-l¾c, nam t­íc (1802 - 1879) - nhµ ngo¹i giao Anh; c«ng sø vµ ®¹i diÖn toµn quyÒn ë BÐc-lin (1851 - 1860); ®¹i sø ë Viªn (1860 - 1871). -79.

Bluy-kh¬ (Blücher), GhÐc-h¸c Lª-bª-rÕch (1742 - 1819) - nguyªn so¸i Phæ, tham gia cuéc chiÕn tranh chèng n­íc Ph¸p Na-p«-lª-«ng. -775.

Boa (Bouat) - t­íng Ph¸p, tham gia Cuéc chiÕn tranh Cr­m; n¨m 1854 chØ huy mét l÷ ®oµn. -791, 792.

B«-na-p¸c-t¬ (Bonaparte) - Gi«-dÐp (1768 - 1844) - anh c¶ cña Na-p«-lª-«ng I, vua xø Na-pl¬ (1806 - 1808) vµ vua T©y Ban Nha (1808 - 1813). -760.

B«-na-p¸c-t¬ (Bonaparte), Gi«-dÐp S¸c-l¬ P«n, hoµng tö Na-p«-lª-«ng (1822 - 1891) - con trai Giª-r«m B«-na-p¸c-t¬, anh em hä cña Na-p«-lª-«ng III, n¨m 1854 chØ huy mét s­ ®oµn ë Cr­m; næi tiÕng d­íi tªn gäi tÕu Pl«ng-Pl«ng vµ Hoµng tö ®á. -236, 791, 792, 795, 796.

B«-na-p¸c-t¬, Lu-i - xem Na-p«-lª-«ng III.

B«-rª-ga (Beauregard), Pi-e Guy-xta-v¬ Tu-t¨ng (1818 - 1893) - t­íng Mü, tham gia cuéc chiÕn tranh chèng Mª-hi-c« (1846 - 1848); trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü chØ huy c¸c ®éi qu©n cña c¸c bang miÒn Nam ë c¸c bang ViÕc-gi-ni-a (1861 - ®Çu 1862) vµ MÝt-xi-xi-pi (1862), sau ®ã ë S¸c-l¬-xt«n (th¸ng ChÝn 1862 - th¸ng T­ 1864) -429, 525, 661, 668, 670, 671, 696.

B«-xc« (Bosco) - sÜ quan ë Na-pl¬, n¨m 1860 tham gia c¸c cuéc chiÕn chèng c¸c ®éi qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i ë miÒn Nam I-ta-li-a. -155, 199.

B«-xkª (Bosquet), Pi-e Gi«-dÐp Phr¨ng-xoa (1810 - 1861) - t­íng Ph¸p, tõ n¨m 1865 lµ nguyªn so¸i, phÇn tö céng hßa t­ s¶n, vÒ sau theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬; trong nh÷ng n¨m 30 - 50 tham gia cuéc chinh phôc An-giª-ri; trong thêi kú Cuéc chiÕn tranh Cr­m, chØ huy mét s­ ®oµn (1854), sau ®ã chØ huy mét qu©n ®oµn (1854-1855). -791, 792, 796.

B«n-l¬-t¬ (Bolleter), Hen-rÝch - nhµ l­u vong ng­êi §øc ë Lu©n §«n, thµnh viªn Héi khai s¸ng c«ng nh©n §øc ë Lu©n §«n, thµnh viªn uû ban quyªn gãp ñng hé nh÷ng ng­êi tham gia cuéc khëi nghÜa Ba Lan n¨m 1863 - 1864; thµnh viªn Tæng héi ®ång Quèc tÕ I (1864 - 1865). -772.

Bíc-cli (Berkeley), Gioãc-gi¬ Cran-phin (1753 - 1818) - thuû s­ ®« ®èc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng To-ry, nghÞ sÜ. -583.

Bíc-®Ðt (Burdett), Phren-xÝt (1770 - 1844) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, phÇn tö cÊp tiÕn t­ s¶n; sau lµ ®¶ng viªn ®¶ng To-ri; nghÞ sÜ. -616.

Bíc-xai-®¬ (Burnside), Am-br«-d¬ £-v¬-rÕt (1824 - 1881) - t­íng Mü, thuéc ®¶ng céng hoµ; trong thêi kú cuéc Néi chiÕn ë Mü chØ huy qu©n ®éi P«-t«-m¸c cña c¸c bang miÒn B¾c (th¸ng M­êi mét 1862 - th¸ng Giªng 1863). -554, 761.

Bra-g¬ (Bragg), Br¾c-xt¬n (1817 - 1876) - t­íng Mü, trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü chØ huy qu©n ®éi c¸c bang miÒn Nam ë Kªn-t¾c-ki (1862). -746, 747, 752.

Brai-t¬ (Bright), Gi«n (1811 - 1889) - chñ x­ëng ng­êi Anh, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ t­ s¶n; theo Ph¸i mËu dÞch tù do vµ lµ mét trong nh÷ng ng­êi s¸ng lËp §ång minh chèng c¸c ®¹o luËt vÒ ngò cèc; tõ ®Çu nh÷ng n¨m 60 cÇm ®Çu c¸nh t¶ trong ®¶ng tù do, gi÷ nhiÒu chøc bé tr­ëng trong néi c¸c tù do. -518, 541, 568.

Brao-n¬ (Brown), Gi«n (1800 - 1859) - ®iÒn chñ ng­êi Mü, mét trong nh÷ng nhµ ho¹t ®éng cã danh tiÕng cña ph¸i c¸ch m¹ng trong phong trµo thñ tiªu; tham gia tÝch cùc vµo cuéc ®Êu tranh vò trang chèng c¸c chñ n« ë Can-d¾c (1854 - 1856); n¨m 1859 ®· m­u toan dÊy lªn cuéc khëi nghÜa cña c¸c n« lÖ da ®en ë bang ViÕc-gi-ni-a, bÞ ®­a ra tßa vµ bÞ xö tö h×nh. -402.

Brao-n¬ (Brown), Gioãc-gi¬ (1790 - 1865) - t­íng ng­êi Anh, tham gia cuéc ChiÕn tranh Cr­m, n¨m 1854 chØ huy mét s­ ®oµn. -795, 797.

Brao-n¬-x¬n (Brownson), ¤-re-xt¬ ¤-ga-xtÕt (1803 - 1876) - nhµ thÇn häc ng­êi Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ, ng­êi xuÊt b¶n tê t¹p chÝ Thiªn chóa gi¸o ë B«-xt¬n vµ vÒ sau ë Niu Oãc; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü ®Êu tranh ®ßi duy tr× Liªn bang. -454.

Brª-kin-rÝt-gi¬ (Breckinridge), Gi«n Ca-ben (1821 - 1875) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ, mét trong nh÷ng ng­êi cÇm ®Çu cuéc næi dËy cña c¸c chñ n« ë miÒn Nam; phã tæng thèng (1857 - 1861), trong c¸c cuéc bÇu cö n¨m 1860 lµ øng cö viªn tæng thèng; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü lµ t­íng cña qu©n ®éi c¸c bang miÒn Nam, bé tr­ëng bé chiÕn tranh cña HiÖp bang miÒn Nam (1865). - 431, 440, 449, 697.

Bri-gan-ti (Briganti) (chÕt n¨m 1860) - t­íng ng­êi Na-pl¬; n¨m 1860 tham gia vµo c¸c cuéc chiÕn chèng c¸c ®éi qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i ë Nam I-ta-li-a, bÞ c¸c binh lÝnh khëi nghÜa ë Na-pl¬ giÕt chÕt. -198, 202.

Bru-tót (M¸c-cót Giu-ni-ót Bru-tót) (kho¶ng n¨m 85 - 42 tr­íc c«ng nguyªn) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ ë La M·, mét trong nh÷ng ng­êi khëi x­íng ra héi ©m m­u cña giíi céng hßa - quý téc chèng I-u-li Xª-da. -662, 701.

Bru-x¬ (Bruce), Phrª-®ª-rÝch Uy-li-am A-®«n-ph¬ (1814 - 1867) - quan chøc thuéc ®Þa vµ lµ nhµ ngo¹i giao Anh, c«ng sø ë B¾c Kinh (1858 - 1865). -683.

Brum (Brougham), Hen-ri Pi-t¬, nam t­íc (1778 - 1868) - luËt gia vµ nhµ v¨n Anh,

trong nh÷ng n¨m 20 - 30 lµ nhµ ho¹t ®éng næi tiÕng cña ®¶ng VÝch, ®¹i ph¸p quan (1830 - 1834); tõ nh÷ng n¨m 50 kh«ng cßn ®ãng vai trß quan träng trong ®êi sèng chÝnh trÞ n÷a. -703.



Buy-l¬ (Buell), §«n C¸c-lèt (1818 - 1898) - t­íng Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c; chØ huy mét trong nh÷ng ®éi qu©n ë c¸c bang Tªn-nª-xi vµ Kªn-t¾c-ki (1862), -630, 644, 650, 747.

Buy-gi« ®¬ la Pi-c«n-n¬-ri (Bugeaud de la Piconnerie), T«-ma R«-be (1784 - 1849) - nguyªn so¸i Ph¸p (tõ n¨m 1843); thuéc ph¸i Oãc-lª-¨ng; tham gia c¸c cuéc chiÕn tranh cña n­íc Ph¸p Na-p«-lª-«ng; chØ huy c¸c ®éi qu©n ®µn ¸p cuéc khëi nghÜa cña ph¸i céng hßa ë Pa-ri n¨m 1834; mét trong nh÷ng ng­êi tæ chøc nh÷ng cuéc chiÕn tranh x©m chiÕm An-giª-ri vµ Ma-rèc; t¸c gi¶ nhiÒu t¸c phÈm bµn vÒ c¸c vÊn ®Ò chiÕn tranh. -317, 319, 321, 382.

Buèc-b«ng - triÒu ®¹i vua ë Ph¸p (1589 - 1792; 1814 - 1815 vµ 1815 - 1830). -478, 488.

Buèc-b«ng - triÒu ®¹i vua ë T©y Ban Nha (1700 - 1868 vµ 1874 - 1931). -478, 488.

Buèc-b«ng - triÒu ®¹i vua ë Na-pl¬ (1735 - 1806 vµ 1815 - 1860). -63, 169, 196.

C
Ca-li-«-xt¬-r« (Cagliostro), A-lÕch-xan-®r«, b¸ t­íc (tªn thËt lµ Gui-dÐp-p¬ Ban-da-m«) (1743 - 1795) - nhµ phiªu l­u, nhµ thÇn bÝ, kÎ ®¹i bîm. -14.



Ca-mª-r«n (Cameron), Xai-m«n (1799 - 1889) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, thuéc ®¶ng céng hoµ, bé tr­ëng chiÕn tranh (1861 - th¸ng Giªng 1862). -550, 551, 554, 630, 634.

Ca-ninh (Canning), Gioãc-gi¬ (1770 - 1827) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc vµ nhµ ngo¹i giao Anh, mét trong nh÷ng thñ lÜnh cña ®¶ng To-ri; bé tr­ëng ngo¹i giao (1807 - 1809, 1822 - 1827), thñ t­íng (1827). -18, 478, 488.

Ca-nÝt-x¬ (Kanitz), C¸c-l¬, nam t­íc (sinh n¨m 1812) - nhµ ngo¹i giao Phæ, n¨m 1859 - 1863 lµ c«ng sø ë La M·. -232.

Ca-ram-din, Ni-c«-lai Mi-khai-l«-vÝch (1766 - 1826) - nhµ sö häc vµ nhµ v¨n næi tiÕng Nga, nhµ viÕt tiÓu sö chÝnh thøc cña A-lÕch-xan-®r¬ I. -228.

Ca-t« (M¸c-cót - Poãc-xi-ót Ca-t« ch¾t) (95 - 46 tr­íc c«ng nguyªn) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc La M·, cÇm ®Çu ®¶ng céng hoµ quý téc. -672.

Ca-t« (M¸c-cót Poãc-xi-ót Ca-t« cô) (234 - 149 tr­íc c«ng nguyªn) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ vµ nhµ v¨n La M·, ®Êu tranh b¶o vÖ c¸c ®Æc quyÒn cña quý téc; n¨m 184 tr­íc c«ng nguyªn ®­îc bÇu lµ ng­êi kiÓm duyÖt; th¸i ®é kiÓm duyÖt kh¾t khe cña «ng ta ®· ®i vµo ph­¬ng ng«n. -421, 674.

Ca-va-li (Cavalli), Gi«-va-ni (1808 - 1879) - sÜ quan I-ta-li-a, tõ n¨m 1860 lµ t­íng; nhµ ph¸t minh qu©n sù. -45 -46.

Ca-vuèc (Cavour), Ca-min-l« Ben-d«, b¸ t­íc (1810 - 1861) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc I-ta-li-a; nhµ t­ t­ëng vµ thñ lÜnh cña giai cÊp t­ s¶n tù do - qu©n chñ vµ tÇng líp quý téc t­ s¶n ho¸; ng­êi cÇm ®Çu ChÝnh phñ X¸c-®i-ni (1852 - 1859 vµ 1860 - 1861); thi hµnh chÝnh s¸ch thèng nhÊt n­íc I-ta-li-a tõ trªn xuèng, d­íi sù thèng trÞ cña triÒu ®¹i Xa-voa, h­íng vµo sù ñng hé cña Na-p«-lª-«ng III; n¨m 1861 ®øng ®Çu chÝnh phñ ®Çu tiªn cña toµn I-ta-li-a. -118, 119, 120, 121, 122, 233, 234, 235.

Ca-xlª-ri (Castlereagh), R«-bíc Xtiu-¸c, tö t­íc (1769 - 1822) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng To-ri, quèc vô khanh phô tr¸ch c¸c c«ng viÖc vÒ Ai-r¬-len (1797 - 1801), bé tr­ëng bé chiÕn tranh vµ thuéc ®Þa (1805 - 1806 vµ 1807 - 1809), bé tr­ëng ngo¹i giao (1812 - 1822). -675.

Ca-x¬ (Cass), Liu-i-x¬ (1872 - 1866) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Mü, t­íng vµ nhµ ngo¹i giao, thuéc ®¶ng d©n chñ; bé tr­ëng bé chiÕn tranh (1831 - 1836), quèc vô khanh (1857 - 1860); trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü ®Êu tranh nh»m duy tr× Liªn bang. -454.

C¸c-na-r¬-v«n (Carnarvon), Hen-ri H«-v¸c M«-li-niu HÐc-bíc, b¸ t­íc (1831 - 1890) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng b¶o thñ, bé tr­ëng thuéc ®Þa (1866 - 1867 vµ 1874 - 1878). -675.

C¸c-n« (Carnot), La-da-r¬ Ni-c«-lai (1753 - 1823) - nhµ to¸n häc vµ nhµ vËt lý Ph¸p, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ vµ qu©n sù, phÇn tö céng hßa t­ s¶n; trong thêi kú cuéc c¸ch m¹ng t­ s¶n Ph¸p cuèi thÕ kû XVIII gia nhËp ph¸i Gia-c«-banh, lµ mét trong nh÷ng ng­êi tæ chøc cuéc phßng thñ n­íc Ph¸p chèng Liªn minh c¸c quèc gia ch©u ¢u; n¨m 1794 tham gia cuéc ®¶o chÝnh ph¶n c¸ch m¹ng ngµy 9 th¸ng Nãng. -491.

Can-hun (Calhoun), Gi«n Con-®u-en (1782 - 1850) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Mü, mét trong nh÷ng ng­êi cÇm ®Çu ®¶ng d©n chñ; nhµ t­ t­ëng cña giíi ®Çu sá, chñ n«; bé tr­ëng chiÕn tranh (1817 - 1825), phã tæng thèng (1825 - 1832), th­îng

nghÞ sÜ (1832 - 1844, 1845 - 1850), quèc vô khanh Hîp chóng quèc Mü (1844 - 1845). -403, 439, 485.



Can-r«-bÐc (Canrobest), Phr¨ng-xoa XÐc-ten (1809 - 1895) - t­íng Ph¸p, tõ n¨m 1856 lµ nguyªn so¸i, theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬ trong nh÷ng n¨m 30 - 40 tham gia cuéc chinh phôc An-giª-ri; mét trong nh÷ng ng­êi tham gia tÝch cùc vµo cuéc ®¶o chÝnh ngµy 2 th¸ng Ch¹p 1851; n¨m 1854 chØ huy mét s­ ®oµn, sau ®ã lµ tæng t­ lÖnh qu©n ®éi ë Cr­m (1854 - 1855). - 791 - 793, 796, 800.

C¸t-c¸c-t¬ (Cathcart), Gioãc-gi¬ (1794 - 1854) - t­íng Anh, tham gia Cuéc chiÕn tranh Cr­m, n¨m 1854 chØ huy mét s­ ®oµn.- 795.

C¸t-xa-nh¾c - xem Gra-ni-ª ®ê C¸t-xa-nh¾c, A-®«n-ph¬.

Cau-li (Cowley), Hen-ri Ri-sít S¸c-l¬ Oen-xli, b¸ t­íc (1804 - 1884) - nhµ ngo¹i giao Anh, ®¹i sø ë Pa-ri (1852 - 1867). -23, 626, 628.

C¨m-brÝt-gi¬ (Cambridge), Gioãc-gi¬ Uy-li-am Phrª-®ª-rÝch S¸c-l¬, c«ng t­íc (1819 - 1904) - t­íng Anh, tham gia cuéc ChiÕn tranh Cr­m, n¨m 1854 chØ huy mét s­ ®oµn, tæng t­ lÖnh qu©n ®éi Anh (1856 - 1895). -133, 362, 368, 369, 795, 799, 803, 804.

Cla-ren-®«n (Clarendo), Gioãc-gi¬ Uy-li-am Phrª-®ª-vÝch Vi-li-ª-x¬, b¸ t­íc (1800 - 1870) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng VÝch, sau ®ã theo ph¸i tù do; toµn quyÒn ë Ai-r¬-len (1847 - 1852); ®· ®µn ¸p d· man cuéc khëi nghÜa ë Ai-r¬-len n¨m 1848; bé tr­ëng ngo¹i giao (1853 - 1858, 1865 - 1866 vµ 1868 - 1870). -562, 617.

Clai-®¬ - xem Kem-p¬-ben, C«-lin.

Chi-e (Thiers), A-®«n-ph¬ (1797 - 1877) - nhµ sö häc t­ s¶n vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Ph¸p, thñ t­íng (1836 - 1840), tæng thèng n­íc céng hßa (1871 - 1873), tªn ®ao phñ cña C«ng x· Pa-ri. -491, 785.

C«-cren (Cochrane), Gi«n (1813 - 1898) - sÜ quan Mü, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ, thuéc c¸nh t¶ trong ®¶ng céng hoµ, nghÞ sÜ quèc héi (1857 - 1861), tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c. -550, 551, 554.

C«-den-x¬ (Cosenz), En-ri-c« (1820 - 1898) - t­íng ng­êi I-ta-li-a, tham gia phong trµo gi¶i phãng d©n téc ë I-ta-li-a; n¨m 1860 chØ huy s­ ®oµn trong thêi kú chiÕn dÞch c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i ë Nam I-ta-li-a; ®øng ®Çu bé tæng tham m­u qu©n ®éi I-ta-li-a (1882 - 1893). -196, 198, 202.

C«-len (Colins), Gi¨ng Ghi-«m Xª-da A-lÕch-xan-®r¬ Ýp-p«-lÝt, nam t­íc (1783 - 1859) - nhµ kinh tÕ häc tiÓu t­ s¶n Ph¸p, gèc BØ. -10.

C«-l«ng-b¬ (Colomb), Phri-®rÝch Au-gu-xt¬ (1775 - 1854) - sÜ quan Phæ, sau lµ t­íng; tham gia cuéc chiÕn tranh chèng n­íc Ph¸p Na-p«-lª-«ng. -671.

C«-oen (Cowen), Gi«-dÐp (1831 - 1900) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ vµ nhµ b¸o Anh, phÇn tö cÊp tiÕn t­ s¶n, gia nhËp ph¸i HiÕn ch­¬ng; mét trong nh÷ng ng­êi tæ chøc cuéc mÝt-tinh ñng hé Ga-ri-ban-®i ë Niu-c¸t-x¬ (th¸ng ChÝn 1862). -720, 721.

C«-sót (Kossuth), La-i-èt (Lót-vÝch) (1802 - 1894) - l·nh tô cña phong trµo gi¶i phãng d©n téc Hung-ga-ri; ®øng ®Çu c¸c phÇn tö d©n chñ - t­ s¶n trong cuéc C¸ch m¹ng 1848 - 1849; ®øng ®Çu ChÝnh phñ c¸ch m¹ng Hung-ga-ri; sau khi c¸ch m¹ng thÊt b¹i di c­ khái Hung-ga-ri; trong nh÷ng n¨m 50 «ng ®i t×m sù ñng hé trong giíi B«-na-p¸c-t¬. 236, 303.

C«n-t¬ (Colt), Xa-miu-en (1814 - 1862) - chñ x­ëng Mü vµ nhµ ph¸t minh qu©n sù. -274, 275.

Cèp-bÐt (Cobbett), Uy-li-am (1762 - 1835) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ vµ nhµ chÝnh luËn Anh, ®¹i biÓu næi tiÕng cña ph¸i cÊp tiÕn tiÓu t­ s¶n, ®Êu tranh cho sù nghiÖp d©n chñ hãa chÕ ®é chÝnh trÞ ë Anh. -580.

Cèp-®en (Cobden), Ri-sít (1804 - 1865) - chñ x­ëng Anh, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ t­ s¶n, mét trong nh÷ng ng­êi cÇm ®Çu Ph¸i mËu dÞch tù do vµ ng­êi s¸ng lËp §ång minh chèng c¸c ®¹o luËt vÒ ngò cèc; nghÞ sÜ. -23-25, 541, 568, 724.

C¬-ninh-hem (Coningham), Uy-li-am (sinh n¨m 1815) - nhµ ho¹t ®éng nghÞ tr­êng Anh, theo ph¸i tù do, tham gia cuéc mÝt-tinh chèng can thiÖp ë Brai-t¬n (th¸ng Ch¹p 1861). -573, 574.

Cíc-tÝt-x¬ (Curtis), Xª-miu-¬n Rai-¬n (1807 - 1866) - t­íng Mü, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ thuéc ®¶ng céng hoµ; nghÞ sÜ quèc héi (1857 - 1861), trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü chØ huy qu©n ®éi miÒn B¾c ë c¸c bang Mi-su-ri vµ ¸c-can-da-x¬ (1861 - 1862). -402, 697.

Cram-pt¬n (Crampton), Gi«n Phai-n¬ Tu-i-xt«n (1805 - 1886) - nhµ ngo¹i giao Anh, trong nh÷ng n¨m 1860 - 1869 lµ c«ng sø ë Ma-®rÝt. - 626.

CrÝt-ten-®en (Crittenden), Gi«n Gioãc-®an (1787 - 1863) - luËt gia vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Mü, thuéc ®¶ng tù do Mü, th­îng nghÞ sÜ, ñng hé viÖc tháa hiÖp víi c¸c chñ n« ë miÒn Nam. -396.

Cri-xpi (Crispi), Phran-tse-xc« (1818 - 1901) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc I-ta-li-a, phÇn tö céng hßa t­ s¶n, tham gia cuéc C¸ch m¹ng n¨m 1848 - 1849 ë I-ta-li-a vµ cuéc hµnh qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i vµo miÒn nam I-ta-li-a n¨m 1860; tõ cuèi

nh÷ng n¨m 60, sau khi hoµn thµnh viÖc thèng nhÊt n­íc I-ta-li-a, chuyÓn sang lËp tr­êng b¶o vÖ nÒn qu©n chñ lËp hiÕn.- 121, 122.



Cri-xpi (Crispi), R«-da-li-a - vî cña Ph. Cri-xpi, tham gia cuéc tiÕn qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i xuèng miÒn Nam I-ta-li-a (1860). -122.

Cr«-x¬-oen (Crosswell), Ðt-vin (1797 - 1871) - nhµ b¸o vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü; trong nh÷ng n¨m 30-40 lµ mét trong nh÷ng l·nh tô cña ®¶ng d©n chñ ë bang Niu Oãc, tõ gi÷a nh÷ng n¨m 50 rêi bá ho¹t ®éng chÝnh trÞ tÝch cùc. -551.

Cr«m-oen (Cromwell), ¤-li-v¬ (1599 - 1658) - l·nh tô cña giai cÊp t­ s¶n vµ tÇng líp quý téc t­ s¶n hãa trong thêi kú cuéc c¸ch m¹ng t­ s¶n Anh thÕ kû XVII; tõ n¨m 1653 lµ nhiÕp chÝnh n­íc Anh, Xcèt-len vµ Ai-r¬-len. - 632.

Cruy-g¬ (Kruger) - nhµ l­u vong §øc ë Lu©n §«n, thµnh viªn Héi khai s¸ng c«ng nh©n §øc ë Lu©n §«n, tham gia uû ban quyªn gãp ñng hé nh÷ng ng­êi khëi nghÜa Ba Lan n¨m 1863 - 1864. -772.

Cu-danh M«ng-t«-b¨ng (Cousin - Montauban), S¸c-l¬ Ghi-«m Ma-ri A-p«-li-na ¡ng-toan, b¸ t­íc §ê Pa-ri-cao (1796 - 1878) - t­íng ng­êi Ph¸p, theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬; trong thêi kú cuéc chiÕn tranh "nha phiÕn" lÇn thø ba, chØ huy ®éi qu©n viÔn chinh Anh - Ph¸p ë Trung Quèc (1860); n¨m 1870 lµ bé tr­ëng bé chiÕn tranh vµ ®øng ®Çu chÝnh phñ. -656.

Cu-p¬ (Cooper), Phª-ni-mo (1789 - 1851), - nhµ v¨n - nhµ viÕt tiÓu thuyÕt næi tiÕng ng­êi Mü. - 554.

Cvi-xin-xki, ¤-nu-phri A-lÕch-xan-®r«-vÝch (1794 - 1862), - t­íng Nga, tham gia cuéc ChiÕn tranh Cr­m, n¨m 1854 chØ huy mét s­ ®oµn. -785, 803, 804.

§

§an-lèp (Dunlop), A-lÕch-xan-®r¬ Ma-ri (1798 - 1870) - luËt gia vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, thuéc ph¸i tù do, nghÞ sÜ. -415, 416.



§an-n¬ (Dunne) - sÜ quan Anh, n¨m 1860 ®· tham gia chiÕn dÞch c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i ë Nam I-ta-li-a. -157.

§an-t¬ A-li-ghi-e-ri (Dante Alighieri) (1265 - 1321) - nhµ ®¹i thi hµo I-ta-li-a. -236, 727.

§an-tiu (Dentu), E-®u-¸c H¨ng-ri Giuy-xtanh (1830 - 1884) - chñ xuÊt b¶n ng­êi Ph¸p, thuéc ph¸i B«-na-p¸c-t¬. -142.

§en-vi-nh¬ (Delvigne), H¨ng-ri Guy-xta-v¬ (1799 - 1876) - sÜ quan Ph¸p lµ nhµ ph¸t minh qu©n sù. -212, 255-260, 285.

§ª-¸c (Deak), Phª-nen-x¬ (1803 - 1876) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Hung-ga-ri, ®¹i biÓu cña giíi tù do trong hµng ngò quý téc Hung-ga-ri; ñng hé viÖc tháa hiÖp víi nÒn qu©n chñ ¸o; bé tr­ëng t­ ph¸p trong ChÝnh phñ B¸t-ti-a-ni (th¸ng Ba - th¸ng ChÝn 1848); tõ n¨m 1860 lµ thµnh viªn viÖn d©n biÓu. -303.

§ª-m«-xten (384 - 322 tr­íc c«ng nguyªn) - nhµ hïng biÖn lçi l¹c vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ cæ Hy L¹p; l·nh tô cña ®¶ng chèng Ma-xª-®oan ë A-ten. -500.

§ª-vÝt (Davis), GiÐp-phÐc-x¬n (1808 - 1889) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ, mét trong nh÷ng ng­êi tæ chøc cuéc næi dËy cña c¸c chñ n« ë miÒn Nam; tham gia tÝch cùc vµo cuéc chiÕn tranh chèng Mª-hi-c« (1846 - 1848), bé tr­ëng bé chiÕn tranh (1853 - 1857), chñ tÞch HiÖp bang miÒn Nam (1861 - 1865). -395, 402, 448, 548, 554, 671, 707, 736, 753, 754.

§ª-vÝt (Davis), S¸c-l¬ Hen-ri (1807 - 1877) - sÜ quan h¶i qu©n Mü, tõ n¨m 1863 lµ thuû s­ ®« ®èc, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c, n¨m 1862 chØ huy ph©n h¹m ®éi trªn s«ng MÝt-xi-xi-pi. -681.

§i-kin-x¬ (Dickinson), §a-ni-en Xti-ven (1800 - 1866) - luËt gia vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, trong nh÷ng n¨m 40 lµ mét trong nh÷ng ng­êi cÇm ®Çu ®¶ng d©n chñ; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü tÝch cùc ñng hé c¸c bang miÒn B¾c. -551.

§i-«-ni-di-èt I cô (kho¶ng 431 - 367 tr­íc c«ng nguyªn) - b¹o chóa ë Xi-ra-cu-d¬ (kho¶ng 406 - 367 tr­íc c«ng nguyªn). –62.

§i-xra-e-li (Disraeli), Ben-gia-min, tõ n¨m 1871 lµ b¸ t­íc Bi-c¬n-xphin (1804 - 1881) - nhµ v¨n vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, mét trong nh÷ng l·nh tô cña ®¶ng To-ri, trong nöa cuèi thÕ kû XIX cÇm ®Çu ®¶ng b¶o thñ; bé tr­ëng ng©n khè (bé tr­ëng tµi chÝnh) (1852, 1858, 1859 vµ 1866 - 1868), thñ t­íng (1868 vµ 1874 - 1880). -25, 27, 416, 616-620, 637, 690, 691.

§in (Deane) - nhµ ph¸t minh qu©n sù Anh (gi÷a thÕ kû XIX). -275.

§Ých-x¬ (Dix) Gi«n A-®am (1798 - 1879) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ vµ t­íng Mü; thuéc ®¶ng d©n chñ ë miÒn B¾c; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü chØ huy qu©n ®éi c¸c bang miÒn B¾c ë ViÕc-gi-ni-a (1861). -551.

§«-gli-s¬ (Dauglish), Gi«n (1824 - 1866) - nhµ ph¸t minh ng­êi Anh trong lÜnh vùc n­íng b¸nh m×; b¸c sÜ. -743, 744.

§«n-g«-ru-cèp, Pi-èt Vla-®i-mi-r«-vÝch, c«ng t­íc (1816 - 1868) - nhµ chÝnh luËn vµ nhµ sö häc Nga, thuéc ph¸i tù do, n¨m 1859 di c­ ra n­íc ngoµi; trong nh÷ng n¨m

60 xuÊt b¶n hµng lo¹t b¸o vµ t¹p chÝ mang khuynh h­íng ®èi lËp; céng t¸c viªn cña tê "C¸i chu«ng" cña HÐc-xen. -129.



§¬-Phlèt (De Flotte), P«n (1817 - 1860) - sÜ quan h¶i qu©n Ph¸p, nhµ d©n chñ vµ nhµ x· héi chñ nghÜa, m«n ®å cña Bl¨ng-ki, tham gia cuéc c¸ch m¹ng n¨m 1848 ë Ph¸p; nghÞ sÜ quèc héi lËp ph¸p (1850 - 1851); n¨m 1860 tham gia cuéc tiÕn qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i xuèng miÒn Nam I-ta-li-a. -198, 202.

§u-gl¸t (Douglas), H«-v¸c-®¬ (1776 - 1861) - t­íng ng­êi Anh vµ lµ nhµ v¨n qu©n ®éi, t¸c gi¶ c¸c t¸c phÈm vÒ ph¸o binh vµ x©y dùng c«ng sù. -51, 55.

§u-gl¸t (Douglas), Xti-ven ¸c-p«n-®¬ (1813 - 1861) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, mét trong nh÷ng l·nh tô cña ®¶ng d©n chñ ë miÒn B¾c; ñng hé viÖc tháa hiÖp víi c¸c chñ n«; chñ tÞch uû ban cña th­îng nghÞ viÖn vÒ vÊn ®Ò l·nh thæ (1847 - 1858), t¸c gi¶ cña dù luËt Can-d¾c - Nª-bra-xc¬ (1854), øng cö viªn trong cuéc bÇu cö tæng thèng n¨m 1860. -397, 432, 435, 436, 440, 441.

§un-x¬ Xcèt (Duns Scotus), Gi«n (kho¶ng 1265 - 1308 - nhµ triÕt häc kinh viÖn thêi trung cæ, ®¹i biÓu cña thuyÕt duy danh, biÓu hiÖn ®Çu tiªn cña chñ nghÜa duy vËt thêi trung cæ; t¸c gi¶ cña t¸c phÈm gåm nhiÒu tËp "Tr­íc t¸c èc-xphoãc". -512.

§uy-lai (Gyulay), Phª-ren-x¬, b¸ t­íc (1798- 1868) - t­íng ¸o ng­êi gèc Hung-ga-ri, tham gia ®µn ¸p cuéc c¸ch m¹ng 1848 - 1849 ë I-ta-li-a, tæng t­ lÖnh qu©n ®éi ¸o trong cuéc chiÕn tranh ¸o - I-ta-li-a - Ph¸p 1859. -382.

E

Ðt-xÕch-x¬ (Essex), R«-bíc §ª-vª-rèc, b¸ t­íc (1591 - 1646) - t­íng Anh vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ, theo ph¸i Prª-xvi-tª-ri-an, tæng t­ lÖnh qu©n ®éi cña nghÞ viÖn (1642 - 1645) trong thêi kú c¸ch m¹ng t­ s¶n Anh thÕ kû XVII. -631.



£-ca-tª-ri-na II (1729 - 1796) - hoµng hËu Nga (1762 - 1796). -561.

£-b¬ (Eber), PhÐc-®i-n¨ng (1825 - 1885) - nhµ chÝnh luËn Hung-ga-ri, tham gia phong trµo c¸ch m¹ng n¨m 1848 - 1849; n¨m 1860 tham gia cuéc hµnh qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i vµo miÒn Nam I-ta-li-a. -197.

£-lÝt (Ellet), S¸c-l¬ (1810 - 1862) - kü s­ vµ nhµ ph¸t minh qu©n sù ng­êi Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c. -679, 680.

£-rÝch-x¬n - (Ericsson), Gi«n (1803 - 1889) - kü s­ vµ nhµ ph¸t minh qu©n sù Mü, gèc ng­êi Thuþ §iÓn. -678, 749.

£-van-x¬ (Evans), Gioãc-gi¬ §ê L©y-xi (1787 - 1870) - t­íng Anh, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ theo khuynh h­íng tù do, nghÞ sÜ; tham gia cuéc ChiÕn tranh Cr­m, n¨m 1854 chØ huy mét s­ ®oµn. -795-798, 801, 804.

Õch-ca-ri-ót (Eccarius), I-«-han Ghª-oãc (1818 - 1889) - c«ng nh©n may mÆc §øc, nhµ ho¹t ®éng næi tiÕng cña phong trµo c«ng nh©n quèc tÕ, thµnh viªn Liªn ®oµn nh÷ng ng­êi chÝnh nghÜa, sau ®ã lµ Liªn ®oµn nh÷ng ng­êi céng s¶n, uû viªn Tæng héi ®ång Quèc tÕ I, vÒ sau tham gia phong trµo c«ng liªn ë Anh. -772.

Õt-vª-s¬ (Eötvös), Gi«-dÐp, nam t­íc (1813 - 1871) - nhµ v¨n vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Hung-ga-ri, ®¹i diÖn cña nhãm tù do trong giíi quý téc Hung-ga-ri; bé tr­ëng bé v¨n hãa vµ gi¸o dôc trong ChÝnh phñ B¸t-ti-a-ni (th¸ng Ba - th¸ng ChÝn 1848). -303.
  1   2   3   4   5


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2016
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương