B¶n chØ dÉn tªn ng­êi



tải về 267.82 Kb.
trang4/5
Chuyển đổi dữ liệu28.05.2018
Kích267.82 Kb.
1   2   3   4   5

Ph«-gt¬ (Vogt), C¸c (1817 - 1895) - nhµ khoa häc tù nhiªn §øc, nhµ duy vËt tÇm th­êng, nhµ d©n chñ tiÓu t­ s¶n; tham gia cuéc c¸ch m¹ng 1848 - 1849 ë §øc; trong nh÷ng n¨m 50 - 60 sèng l­u vong, lµ mËt vô ¨n l­¬ng cña Lu-i B«-na-p¸c-t¬. -92.

Phran-tx¬ - I-«-xÝp I (1830 - 1916) - hoµng ®Õ ¸o (1848 - 1916). -11, 29, 91, 166-170, 244, 245, 299, 302, 303.

Phran-xÝt-xc¬ II (1836 - 1894) - vua xø Na-pl¬ (1859 - 1860). -63, 64, 118, 167, 169, 170, 195.

Phren-xÝt (Francis), Phi-lÝp (bót danh lµ I-u-ni-ót) (1740 - 1818) nhµ chÝnh luËn vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, phÇn tö cÊp tiÕn t­ s¶n, t¸c gi¶ nhiÒu cuèn s¸ch ®¶ kÝch nh»m chèng chÕ ®é ®éc tµi cña Gioãc-gi¬ III. -531.

Phrª-®ª-vÝch VII (1808 - 1863) - vua §an M¹ch (1848 - 1863). -94, 304.

Phri-®rÝch II (1712 - 1786) - vua Phæ (1740 - 1786). -71, 278.

Phri-®rÝch - C¸c-l¬, hoµng tö (1828 - 1885) - t­íng Phæ, vÒ sau lµ ®¹i nguyªn so¸i. -278.

Phri-®rÝch - Vin-hem I (1688 - 1740) - vua phæ (1713 - 1740). -70.

Phri-®rÝch Vin-hem III (1770 - 1840) - vua Phæ (1797 - 1840). -71.

Phri-®rÝch Vin-hem IV (1795 - 1861) - vua Phæ (1840 – 1861). -32, 57, 247.

Phri-m«n (PrÐmont), Gi«n S¸c-l¬ (1813 - 1890) - nhµ du lÞch vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, thuéc c¸nh t¶ trong ®¶ng céng hoµ, trong c¸c cuéc bÇu cö n¨m 1856 lµ øng cö viªn tæng thèng, trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü chØ huy qu©n ®éi miÒn B¾c ë c¸c bang Mi-su-ri (cho ®Õn th¸ng m­êi mét 1861) vµ ViÕc-gi-ni-a (1862). -397, 436, 454, 499-502, 550, 554, 633.

Phun-®¬ (Fould), A-sin (1800 - 1867) - chñ ng©n hµng vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Ph¸p, theo ph¸i Oãc-lª-¨ng, vÒ sau theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬; n¨m 1849 - 1867 nhiÒu lÇn gi÷ chøc bé tr­ëng tµi chÝnh; quèc vô khanh vµ bé tr­ëng cña triÒu ®×nh ®Õ chÕ (1852 - th¸ng M­êi mét 1860). -10, 27, 467, 469, 490-493, 497.

Pi IX (1792 - 1878) - gi¸o hoµng La M· (1846 - 1878). -130, 228.

Pi-èt I (1672 - 1725) - hoµng ®Õ Nga tõ n¨m 1682, hoµng ®Õ toµn Nga tõ n¨m 1721. -70.

Pi-t¬-ri (Petrie), M¸c-tin (1823 - 1892) - sÜ quan Anh, t¸c gi¶ nhiÒu t¸c phÈm nãi vÒ viÖc tæ chøc vµ vò trang qu©n ®éi ch©u ¢u. -809.

PiÕc-x¬ (Pierce), Phran-clin (1804 - 1869) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ, tæng thèng Hîp chóng quèc Mü (1853 - 1857); ®· thi hµnh nh÷ng chÝnh s¸ch phôc vô lîi Ých cña c¸c chñ n«. -499, 534, 634.

Pin (Peel), R«-bíc (1788 - 1850) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, thñ lÜnh ®¶ng To-ri «n hoµ, ®­îc gäi theo tªn «ng ta lµ ph¸i Pin; bé tr­ëng néi vô (1822 - 1827 vµ 1828 - 1830), thñ t­íng (1834 - 1835, 1841 - 1846); ®Ó ñng hé ph¸i tù do, ®· b·i bá c¸c ®¹o luËt vÒ ngò cèc (1846). -291.

Pin-®a-r¬ (kho¶ng 522 - kho¶ng 442 tr­íc c«ng nguyªn) - nhµ th¬ cæ Hy L¹p, t¸c gi¶ cña nh÷ng khóc ®o¶n thi trang träng. -606, 737.

PÝt (Pitt), Uy-li-am con (1759 - 1806) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, mét trong nh÷ng thñ lÜnh ®¶ng To-ri; thñ t­íng (1783 - 1801 vµ 1804 - 1806). -19, 597.

Pl«ng-Pl«ng - xem B«-na-p¸c-t¬, Gi«-dÐp S¸c-l¬ P«n, hoµng tö Na-p«-lª-«ng.

Pluª-ni-x¬ (Plönnies), Vin-hem (1828 - 1871) - sÜ quan vïng HÐt-xen, nhµ ph¸t minh qu©n sù, t¸c gi¶ mét lo¹t t¸c phÈm viÕt vÒ viÖc vò trang cho c¸c x¹ thñ. -264.

P«-®¬-vin-x¬ (Podewils), Phi-lÝp, nam t­íc (1809 - 1885) - sÜ quan ë Ba-vi-e, nhµ ph¸t minh qu©n sù. -265.

P«-te-r¬ (Potter), Ðt-mun-®¬ - chñ x­ëng vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, theo ph¸i mËu dÞch tù do, ®Çu nh÷ng n¨m 60 lµ chñ tÞch phßng th­¬ng m¹i ë Man-se-xt¬, nghÞ sÜ. -606, 607.

P«n-c¬ (Polk), Giªm-x¬ Nèc-x¬ (1795 - 1849) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ, tæng thèng Mü (1845 - 1849); mét trong nh÷ng ng­êi tæ chøc cuéc chiÕn tranh cña Mü chèng Mª-hi-c« (1846 - 1848). -499, 534.

P«n-sa-ra (Poncharra), S¸c-l¬ Lu-i Xª-da ®uy Po-r¬, hÇu t­íc §ê (1787 - 1860) - sÜ quan Ph¸p, nhµ ph¸t minh qu©n sù. -212.

Pèp (Pope), Gi«n (1822 - 1892) - t­íng Mü, thuéc ®¶ng céng hoµ, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, n¨m 1862 chØ huy mét trong nh÷ng ®éi qu©n miÒn B¾c ë MÝt-xi-xi-pi, sau ®ã ë ViÕc-gi-ni-a. -633, 761.

Prai-x¬ (Price), Xchi-«-linh (1809 - 1867) - t­íng Mü, thèng ®èc bang Mi-ru-ri (1853 - 1857), tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn Nam; n¨m

1861 - 1862 chØ huy qu©n ®éi ë c¸c bang Mi-su-ri, ¸c-can-da-x¬ vµ MÝt-xi-xi-pi. -633, 751.



Pr¸t-t¬ (Pratt), Phrª-®ª-rÝch T«-m¸t - luËt gia Anh, t¸c gi¶ nhiÒu t¸c phÈm nãi vÒ luËt hµng h¶i quèc tÕ. -511.

Prª-la (PrÐlat), Gi«-dÐp (sinh n¨m 1819) - chuyªn gia chÕ t¹o vò khÝ ng­êi Thuþ SÜ, n¨m 1854 ®· hoµn thiÖn kiÓu sóng tr­êng Mi-ni-¬. -262.

Q

Quy-n¸c-®¬ (Cunard), Xa-miu-en (1787 - 1865) - chñ tµu Anh, ng­êi thµnh lËp c«ng ty thuû vËn, thùc hiÖn tuyÕn liªn l¹c b­u ®iÖn gi÷a Anh vµ Hîp chóng quèc Mü. -515.



Quy-svan - Cla-ri-nhi (Cucheval - Clarigny), Phi-lÝp A-ta-na-d¬ (1823 - 1895) - nhµ chÝnh luËn Ph¸p, theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬, céng t¸c viªn cña tê "Patrie" vµ cña nhiÒu xuÊt b¶n phÈm ®Þnh kú kh¸c; trong nh÷ng n¨m 50 gi÷ c¸c chøc vô l·nh ®¹o trong c¸c ban biªn tËp cña c¸c tê "Constitutionnel" vµ "Pays". -491.

R

Ra-glan (Raglan) - Phi-xr«i Giªm-x¬ Hen-ri X«-míc-xÐt, nam t­íc (1780 - 1855) - t­íng Anh, tõ th¸ng Giªng 1854 lµ nguyªn so¸i, n¨m 1808 - 1814 vµ 1815 tham gia cuéc chiÕn tranh chèng n­íc Ph¸p Na-p«-lª-«ng, tæng t­ lÖnh qu©n ®éi ë Cr­m (1854 - 1855). -785, 794, 796, 800, 801.



Ra-ni-l¬ (Ranelagh), T«-m¸t Hª-ron, Gi«n-x¬, tö t­íc (sinh n¨m 1812) - sÜ quan Anh, tham gia phong trµo t×nh nguyÖn. -339-343.

Ra-tÐc-phoãc (Rutherford) - môc s­ ng­êi Anh, tham gia cuéc mÝt-tinh ñng hé Ga-ri-ban-®i ë Niu-c¸t-x¬ (th¸ng ChÝn 1862). -721.

R¸t-ta-xi (Rattazzi), U-r¬-ba-n« (1808 – 1873) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc I-ta-li-a, ®¹i biÓu cña giai cÊp t­ s¶n tù do - qu©n chñ, bé tr­ëng néi vô ë v­¬ng quèc X¸c-®i-ni (1855 - 1858 vµ 1860), ®øng ®Çu ChÝnh phñ I-ta-li-a (1862 vµ 1867). -704.

R©u-d¬-cran-x¬ (Rosecrans), Uy-li-am Xt¸c (1819 - 1898) - t­íng Mü, trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü chØ huy qu©n ®éi miÒn B¾c ë c¸c bang MÝt-xi-xi-pi vµ Tªn-nª-xi (1862 - 1863). -747.

R©u-d¬-li-ít (Roselius), Cri-xchi-an (1803 - 1873) - luËt gia vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh

trÞ Mü, thuéc ®¶ng VÝch ë Mü, gi¸o s­ tr­êng ®¹i häc tæng hîp ë Lu-i-di-a-na ®Êu tranh ®ßi duy tr× Liªn bang. -450.



R©y-khe-b¾c (Reichenbach), Ghª-oãc (1772 - 1826) - sÜ quan ng­êi Ba-vi-e, nhµ ph¸t minh qu©n sù. -450.

R©y-n«n (Reynolds), Gioãc-gi¬, Uy-li-am Ma-c¸c-t¬ (1814 - 1879) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ vµ nhµ b¸o Anh, nhµ d©n chñ tiÓu t­ s¶n, ng­êi xuÊt b¶n tê "Reynolds's Newspaper". -399.

Re-n¬ (RenÐe), Lam-be A-mª-®ª (1808 - 1859) - nhµ chÝnh luËn Ph¸p, theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬, tõ n¨m 1857 gi÷ c¸c chøc vô l·nh ®¹o trong ban biªn tËp c¸c tê "Constitutionnel" vµ "Pays". -491.

Rª-n« (Reno), Giª-xi Li (1823 - 1862) - t­íng Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c; n¨m 1862 chØ huy qu©n ®oµn ë ViÕc-gi-ni-a vµ ë Mª-ri-len. -760.

RÕch-bÐc-g¬ (Rechberg), I-«-han BÐc-n¬-h¸c-®¬, b¸ t­íc (1806 - 1899) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc vµ nhµ ngo¹i giao ¸o, thuéc ph¸i b¶o thñ, thñ t­íng (1859 - 1860), bé tr­ëng ngo¹i giao (1859 - 1864). -237.

RÕt-gra-v¬ (Redgrave), A-lÕch-xan-®¬ - quan chøc Anh, thanh tra c«ng x­ëng ë Anh. -104, 109, 113.

Ri-ca-x«-li (Ricasoli), BÐt-ti-n« (1809 - 1880) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc I-ta-li-a, ®¹i biÓu cña giai cÊp t­ s¶n tù do - qu©n chñ, ®øng ®Çu ChÝnh phñ I-ta-li-a (1861 - 1862 vµ 1866 - 1867). -704.

Ri-s¬-li-¬ (Richelieu), ¸c-m¨ng Gi¨ng ®uy PlÐt-xi, c«ng t­íc (1585 - 1642) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc næi tiÕng Ph¸p trong thêi kú chÕ ®é chuyªn chÕ, hång y gi¸o chñ. -500.

R«-ma-nèp - triÒu ®¹i c¸c vua vµ hoµng ®Õ Nga (1613 - 1917) -94.

R«-bíc phi-lÝp Lu-i ¥-gien PhÐc-®i-n¨ng Oãc-lª-¨ng, c«ng t­íc S¸c-t¬-r¬ (1840 - 1894) - ch¸u cña Lu-i-Phi-lÝp, n¨m 1861 - 1862 tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c. -421-426.

Rèt-sin - dßng hä c¸c nhµ tµi chÝnh, cã ng©n hµng ë nhiÒu n­íc thuéc ch©u
¢u. -426,
467.

Rít-xen (Russell), Gi«n (1792 - 1878) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, thñ lÜnh ®¶ng VÝch, thñ t­íng (1846 - 1852 vµ 1865 - 1866), bé tr­ëng ngo¹i giao (1852 - 1853 vµ 1859 - 1865). -58, 65, 72, 79, 142, 443, 475, 480, 484, 485, 518, 547, 568, 580, 585, 586, 593-596, 618, 622-629, 676, 694, 701, 702, 720, 729, 763.

Rít-xen (Russell), Uy-li-am H«-v¸t (1820 - 1907) - nhµ b¸o Anh, n¨m 1861 - 1862 lµ th«ng tÝn viªn cña tê "Times" ë Oa-sinh-t¬n. -553.

Ru-ª (Rouher), ¥-gien (1814 - 1884) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Ph¸p, theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬, bé tr­ëng t­ ph¸p (1849 - 1852, cã gi¸n ®o¹n); n¨m 1855 - 1863 lµ bé tr­ëng bé th­¬ng m¹i, n«ng nghiÖp vµ c¸c c«ng tr×nh c«ng céng (1855 - 1863). -23.

Rót-x« (Rousseau), Gi¨ng Gi¾c (1712 - 1778) - nhµ khai s¸ng xuÊt s¾c Ph¸p, nhµ d©n chñ, nhµ t­ t­ëng cña giai cÊp tiÓu t­ s¶n. -94.

S
Sa-t«-bri-an (Chateaubriand), Phr¨ng-xoa Rª-n¬, tö t­íc §ê (1768 - 1848) - nhµ v¨n næi tiÕng Ph¸p, nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc vµ nhµ ngo¹i giao ph¶n ®éng; bé tr­ëng ngo¹i giao (1822 - 1824), ®¹i diÖn cña n­íc Ph¸p t¹i ®¹i héi ë Vª-r«-na (1822). -478, 488.



S¸c-l¬ II (1630 - 1685) - vua Anh (1660 - 1685). -690.

S¸c-l¬ XII (1682 - 1718) - vua Thuþ §iÓn (1679 - 1718). -70.

S¸c-l¬ XV (1826 - 1872) - vua Thuþ §iÓn vµ Na-uy (1859 - 1872). -94.

San-®i-ni (Cialdini), En-ri-c« (1811 - 1892) - t­íng ng­êi I-ta-li-a, tham gia cuéc chiÕn tranh gi¶i phãng d©n téc n¨m 1848 - 1849, cuéc ChiÕn tranh Cr­m vµ cuéc chiÕn tranh ¸o - I-ta-li-a - Ph¸p n¨m 1859; n¨m 1860 - 1861 chØ huy qu©n ®oµn X¸c-®i-ni, qu©n ®oµn ®· tham gia c¸c ho¹t ®éng qu©n sù chèng qu©n ®éi Na-pl¬. -234.

SÐc-man (Sherman), T«-m¸t Uª-xt¬ (1813 - 1879) - t­íng Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c; th¸ng M­êi 1861 - th¸ng Ba 1862 chØ huy qu©n ®éi viÔn chinh ë Nam Ca-r«-lin vµ Phlo-ri-®a. -550, 630.

Sª-li (Shelley), Gi«n (1808 - 1867) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, theo ph¸i mËu dÞch tù do, nghÞ sÜ. -688.

SÕch-xpia (Shakespeare), Uy-li-am (1564 - 1616) - nhµ v¨n vÜ ®¹i Anh. -610, 660, 662.

SÕp-xbª-ri (Shaftesbury), An-t«-ni £-sli Cu-p¬, b¸ t­íc (1801 - 1885) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, trong nh÷ng n¨m 40 cÇm ®Çu ®¶ng To-ri b¸c ¸i trong nghÞ viÖn, tõ n¨m 1847 lµ ®¶ng viªn ®¶ng VÝch, ñng hé gi¸o héi h¹ ®¼ng. -393, 567.

Si (Shee), Uy-li-am (1804 - 1868) - luËt gia Ai-r¬-len, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ theo khuynh h­íng tù do. -557.

Si-le (Shiller), Phri-®rÝch (1759 - 1805) - nhµ v¨n vÜ ®¹i §øc. -493, 635.

Slai-ni-x¬ (Schleinitz), A-lÕch-xan-®¬, b¸ t­íc (1807 - 1885) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Phæ, phÇn tö ph¶n ®éng, bé tr­ëng ngo¹i giao (th¸ng S¸u 1848, 1849 - 1850, 1858 - 1861). -58, 67, 70-74, 78, 79, 90, 233, 237.

SmÐc-linh (Schmerling), An-t«n (1805 - 1893) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc ¸o, theo ph¸i tù do; n¨m 1848 lµ bé tr­ëng néi vô cña ®Õ chÕ (th¸ng B¶y - th¸ng Ch¹p), thñ t­íng vµ bé tr­ëng ngo¹i giao (th¸ng ChÝn - th¸ng Ch¹p); thñ t­íng vµ bé tr­ëng néi vô ¸o (1860 - 1865). -302, 303.

Sª-va-li-ª (Chevalier), Mi-sen (1806 - 1879) - kü s­, nhµ kinh tÕ vµ nhµ chÝnh luËn Ph¸p; trong nh÷ng n¨m 30 theo ph¸i Xanh - Xi-m«ng, vÒ sau theo ph¸i mËu dÞch tù do; trong thêi kú nÒn §Õ chÕ thø hai lµ th­îng nghÞ sÜ, tÝch cùc ñng hé chÝnh s¸ch kinh tÕ cña Na-p«-lª-«ng III. -23, 24.

Spen-x¬ (Spence), Giªm-x¬ - th­¬ng gia ng­êi Anh, chñ tÞch cuéc mÝt-tinh ñng hé sù can thiÖp ë Li-víc-pun (th¸ng M­êi mét 1861); trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü nhiÒu lÇn ®Êu tranh trªn b¸o chÝ ñng hé c¸c chñ n« ë miÒn Nam. -515-517.

Sti-b¬ (Stieber), Vin-hem (1818 - 1882) - quan chøc Phæ, chØ huy lùc l­îng c¶nh s¸t chÝnh trÞ. -60.

Sv¸c-xen-bÐc (Schwarzenberg), Phª-lÝch, hÇu t­íc (1800 - 1852) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc vµ nhµ ngo¹i giao ph¶n ®éng ¸o; sau thÊt b¹i cña cuéc khëi nghÜa ë Viªn håi th¸ng M­êi 1848 lµ thñ t­íng vµ bé tr­ëng ngo¹i giao. -73.

T

Ta-mi-di-ª (Tamisier), Phr¨ng-xoa L«-r¨ng An-ph«ng-x¬ (1809 - 1880) - sÜ quan Ph¸p vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ, nhµ ph¸t minh qu©n sù. -47, 259.



Ta-ts¬-ki (Tatschky) - héi viªn Héi khai s¸ng c«ng nh©n §øc ë Lu©n §«n; thµnh viªn uû ban quyªn gãp ñng hé nh÷ng ng­êi tham gia cuéc khëi nghÜa Ba Lan n¨m 1863 - 1864. -772.

Tay-lo (Taylor), T«m (1817 - 1880) - nhµ so¹n kÞch vµ nhµ b¸o Anh, céng t¸c viªn cña mét lo¹t xuÊt b¶n phÈm ®Þnh kú; n¨m 1874 - 1880 lµ chñ biªn tê t¹p chÝ trµo phóng "Punch". -97, 140.

T©u-px¬ (Toups) - héi viªn Héi khai s¸ng c«ng nh©n §øc ë Lu©n §«n; thµnh viªn uû ban quyªn gãp ñng hé nh÷ng ng­êi tham gia cuéc khëi nghÜa Ba Lan n¨m 1863 - 1864. -772.

Tem-pl¬ (Temple), Uy-li-am (1628 - 1699) - nhµ ngo¹i giao vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, cè vÊn th©n cËn nhÊt cña Vin-hem III O-ran-gi¬. -534, 581.

TÕch-kª-r©y (Thackerey), Uy-li-am M©y-cpi-x¬ (1811 - 1863) - nhµ v¨n hiÖn thùc xuÊt s¾c Anh. -578-583.

Thanh - TriÒu ®×nh M·n Thanh cña c¸c hoµng ®Õ Trung Hoa (1644 - 1911). -682.

Tim-m¬-han-x¬ (Timmerhans), S¸c-l¬ Phrª-®ª-rÝch, Tª-«-®o (1800 - 1865) - sÜ quan BØ; nhµ ph¸t minh qu©n sù. -264.

T«-ti (Totti) - c¶nh s¸t cña B«-na-p¸c-t¬, ng­êi gèc ®¶o Coãc-x¬. -118, 120, 121, 234.

T¬ r©y §ê B«-li-« (Treuille de Beaulieu), ¡ng-toan HÐc-to Tª-dª (1809 - 1886) - sÜ quan Ph¸p, nhµ ph¸t minh qu©n sù. -47.

T¬-ri-men-hia (Tremenheere), Hi-u X©y-mua (1804 - 1893) - quan chøc vµ nhµ chÝnh luËn Anh, nhiÒu lÇn tham gia uû ban cña chÝnh phñ nghiªn cøu ®iÒu kiÖn lao ®éng cña c«ng nh©n. -741, 742-743.

Tíc-re-n¬ (Turner), Giªm-x¬ A-xpi-nan (1797 - 1867) - chñ x­ëng vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, ®¶ng viªn ®¶ng To-ri, trong nh÷ng n¨m 60 gÇn gòi víi ph¸i tù do, thµnh viªn phßng th­¬ng m¹i Man-se-xt¬; nghÞ sÜ. -516, 606.

TrÐc-n­-sÐp A-lÕch-xan-®r¬ I-va-n«-vÝch (1786 - 1857) - t­íng vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Nga, tham gia c¸c cuéc chiÕn tranh chèng n­íc Ph¸p Na-p«-lª-«ng; n¨m 1828 - 1852 ®øng ®Çu bé chiÕn tranh. 671.

Tri-tªm (Cheetham), Gi«n (sinh n¨m 1802) - chñ x­ëng Anh, nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ cã khuynh h­íng tù do. -608.

TriÒu ®¹i A-ra-g«ng - triÒu ®¹i c¸c vua A-ra-g«ng (thÕ kû XI - XV). -63.

TriÒu ®¹i Han-n«-v¬ - triÒu ®¹i c¸c vua Anh (1714 - 1901) ®ång thêi lµ c¸c tuyÓn hÇu (cho ®Õn n¨m 1815) vµ lµ vua (cho ®Õn n¨m 1837) cña quèc gia §øc Han-n«-v¬. -531.

TriÒu ®¹i Xa-voa - mét trong nh÷ng triÒu ®¹i ë I-ta-li-a, tõ n¨m 1720 ®Õn 1861 lµ triÒu ®¹i ë v­¬ng quèc X¸c-®i-ni, tõ 1861 ®Õn 1946 - ë v­¬ng quèc thèng nhÊt I-ta-li-a. -120.

Tu-v¬-nanh (Thouvenin), Lu-i £-chiªn (1791 - 1882) - sÜ quan Ph¸p, nhµ ph¸t minh qu©n sù. -257-260, 285.

Tu-v¬-nen (Thouvenel), £-®u-a ¡ng-toan (1818 - 1866) - nhµ ngo¹i giao Ph¸p; ®¹i

sø ë C«ng-xt¨ng-ti-n«-pl¬ (1855 - 1860), bé tr­ëng ngo¹i giao (1860 - 1862). -91, 92, 475, 480, 491, 628, 694.



Tum-b¬-x¬ (Toombs), R«-bíc (1810 - 1885) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, ®¶ng viªn ®¶ng d©n chñ, quèc vô khanh cña HiÖp bang miÒn Nam (1861), trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü lµ t­íng trong qu©n ®éi c¸c bang miÒn Nam. -402, 438.

Tuy-r¬ (Türr), I-st¬-van (1825 - 1908) - sÜ quan Hung-ga-ri, tham gia cuéc c¸ch m¹ng n¨m 1848 - 1849 ë I-ta-li-a vµ ë §øc, tham gia cuéc ChiÕn tranh Cr­m, ®øng vÒ phÝa qu©n liªn minh, n¨m 1860 tham gia cuéc hµnh qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i xuèng miÒn Nam I-ta-li-a; tõ n¨m 1861 lµ t­íng trong qu©n ®éi I-ta-li-a. -197, 235.

TuyÕc-g« (Turgot), An-n¬ R«-be Gi¾c-c¬ (1727 - 1781) - nhµ kinh tÕ vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Ph¸p, ®¹i biÓu næi tiÕng nhÊt cña ph¸i träng n«ng, kiÓm s¸t tr­ëng tµi chÝnh (1774 - 1776). -491, 493.

U

Uª-d¬-r«n (Wetherall), Gioãc-gi¬ ¤-ga-xtª-x¬ (1788 - 1868) - t­íng Anh, n¨m 1860 - 1865 chØ huy qu©n ®éi thuéc qu©n khu miÒn B¾c n­íc Anh. -180.



Uªn-b¬-xtÐc (Webster), §a-ni-en (1782 - 1852) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Mü, mét trong nh÷ng thñ lÜnh cña ph¸i VÝch Mü, quèc vô khanh (1841 - 1843 vµ 1850 - 1852). -546.

Uèc-c¸c-t¬ (Urquhart), §a-vÝt (1805 - 1877) - nhµ ngo¹i giao Anh, nhµ chÝnh luËn vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ ph¶n ®éng, n¨m 1847 - 1852 lµ nghÞ sÜ, n¨m 1855 - 1865 xuÊt b¶n tê "Free Press". -541.

U«n-s¬ (Walsh), Gi«n Ben-n¬ (1798 - 1881) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, ®¶ng viªn ®¶ng To-ri, nghÞ sÜ. -675.

Uy-li-am-x¬ (Williams) - sÜ quan hµng h¶i Anh, n¨m 1861 lµ ®¹i diÖn cña bé t­ lÖnh h¶i qu©n (bé h¶i qu©n) trªn tµu "T¬-ren-t¬". -513, 517, 518.

Uyn-t¬n (Wheaton), Hen-ri (1785 - 1848) - luËt gia vµ nhµ ngo¹i giao Mü, t¸c gi¶ nhiÒu t¸c phÈm vÒ ph¸p quyÒn quèc tÕ. -537, 540.

Uyn-bÐc-phoãc Wilberforce, Uy-li-am (1759 - 1833) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ vµ x· héi Anh, nhµ b¸c ¸i t­ s¶n, nghÞ sÜ, ®· tiÕn hµnh cuéc ®Êu tranh chèng chÕ ®é mua b¸n vµ chiÕm h÷u n« lÖ ë c¸c thuéc ®Þa cña Anh. -602.

Uyn-kin-x¬n (Wilkinson) - chñ x­ëng s¶n xuÊt vò khÝ ng­êi Anh, nhµ ph¸t minh qu©n sù (gi÷a thÕ kû XIX). -267.

Uyn-n¬ (Whynne) - ng­êi tham gia cuéc mÝt-tinh cña c«ng nh©n ë Lu©n §«n chèng sù can thiÖp (th¸ng Giªng 1862). -600.

Uyn-x¬ (Wilkes), Gi«n (1727 - 1797) - nhµ chÝnh luËn vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, phÇn tö cÊp tiÕn t­ s¶n, nghÞ sÜ; t¸c gi¶ mét lo¹t cuèn s¸ch ®¶ kÝch nh»m chèng chÕ ®é chuyªn chÕ cña Ghª-oãc-III. -531.

Uyn-x¬ (Wilkes), S¸c-l¬ (1798 - 1877) - sÜ quan hµng h¶i vµ nhµ du lÞch Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c, thuyÒn tr­ëng chiÕn h¹m "Xan-Gia-xin-t«" (1861). -514, 522, 531, 539, 543, 579-582, 594, 603.

Uyn-x¬n (Witson), Giªm-x¬ (1805 - 1860) - nhµ kinh tÕ t­ s¶n vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, theo ph¸i mËu dÞch tù do, ng­êi s¸ng lËp vµ chñ biªn tê t¹p chÝ "Economist", n¨m 1853 - 1858 lµ tæng tr­ëng quèc khè (bé tr­ëng bé tµi chÝnh); n¨m 1859 - 1860 lµ bé tr­ëng bé tµi chÝnh phô tr¸ch c¸c kho¶n tµi chÝnh cña Ên §é. -101, 164, 204, 608.

Uýt-uèc (Whitworth), Gi«-dÐp (1803 - 1887) - chñ x­ëng Anh, nhµ ph¸t minh qu©n sù. -52-56, 279-284, 286, 288, 711, 779, 781.

Uýt-ni (Whitney), I-lai (1765 - 1825) - nhµ ph¸t minh ng­êi Mü, ph¸t minh ra m¸y c¸n b«ng. -457.

V

Va-lan-®i-hªm (Vallandigham), Clª-men-t¬ Lª-d¬ (1820 - 1871) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, mét trong nh÷ng ng­êi cÇm ®Çu ®¶ng d©n chñ ë c¸c bang miÒn B¾c; ®¹i biÓu quèc héi (1858 - 1863); lµ ng­êi tæ chøc mét lo¹t héi ©m m­u ë miÒn B¾c phôc vô cho c¸c chñ n« ë miÒn Nam. -756.



Va-lÐp-xki (Walewski), A-lÕch-xan-®r¬ Phlo-ri-¨ng Gi«-dÐp C«-l«-na, b¸ t­íc (1810 - 1868) - nhµ ngo¹i giao vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Ph¸p, con trai cña Na-p«-lª-«ng I vµ n÷ b¸ t­íc Ba Lan Va-lÐp-xki; tham gia cuéc khëi nghÜa Ba Lan n¨m 1830 - 1831, sau khi cuéc khëi nghÜa thÊt b¹i ®· di c­ sang Ph¸p; bé tr­ëng ngo¹i giao (1855 - 1860), quèc vô khanh (1860 - 1863). -491.

Va-ren-®oãc-ph¬ (Wahrendorff), nam t­íc - chñ x­ëng ng­êi Thuþ §iÓn vµ lµ nhµ ph¸t minh qu©n sù (nh÷ng n¨m 40 thÕ kû XIX). -46.

V¸c-han-ghen Ph«n En-d¬ (Varnhagen v«n Ense), C¸c-l¬ Au-gu-xt¬ (1785 - 1858) - nhµ v¨n §øc, nhµ phª b×nh v¨n häc theo khuynh h­íng tù do. -60.

Vai (Vay), Mi-cl«-s¬, nam t­íc (1802 - 1814) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Hung-ga-ri, thuéc ph¸i b¶o thñ; n¨m 1848 lµ ph¸i viªn chÝnh phñ ë T¬-ran-xin-va-ni; n¨m 1860 - 1861 lµ tÓ t­íng, thi hµnh chÝnh s¸ch tho¶ hiÖp víi nÒn qu©n chñ ¸o. -303.

Vai-¨ng (Vaillant), Gi¨ng Ba-ti-xt¬ Phi-li-be (1790 - 1872) - nguyªn so¸i Ph¸p, thuéc ph¸i B«-na-p¸c-t¬, bé tr­ëng bé chiÕn tranh (1854 - 1859), bé tr­ëng hoµng gia (1860 - 1870). -491.

Van-®Ðc-di (Waldersee), Phri-®rÝch Gu-xt¸p, b¸ t­íc (1795 - 1864) - t­íng Phæ vµ lµ nhµ v¨n qu©n ®éi, bé tr­ëng bé chiÕn tranh (1854 - 1858). -373 - 377, 380 - 383, 387.

Van - §oãc-n¬ (Van Dorn), E-l¬ (1820 - 1863) - t­íng Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn nam, n¨m 1862 chØ huy qu©n ®éi ë bang MÝt-xi-xi-pi. -751.

V¸t-ten (Vattel), £-míc (1714 - 1767) - luËt gia ng­êi Thuþ SÜ, nhµ ngo¹i giao phô tr¸ch c¸c c«ng viÖc ë miÒn D¾c-den, chuyªn gia vÒ c¸c vÊn ®Ò ph¸p quyÒn quèc tÕ. -540.

V©y-®¬-mai-¬ (Weydermeyer), I-«-xÝp (1818 - 1866) - nhµ ho¹t ®éng næi tiÕng trong phong trµo c«ng nh©n §øc vµ Mü, thµnh viªn Liªn ®oµn nh÷ng ng­êi céng s¶n, tham gia cuéc c¸ch m¹ng n¨m 1848 - 1849 ë §øc, trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü lµ ®¹i t¸ qu©n ®éi c¸c bang miÒn B¾c; lµ ng­êi më ®Çu viÖc truyÒn b¸ chñ nghÜa M¸c ë Mü; b¹n vµ b¹n chiÕn ®Êu cña M¸c vµ ¡ng-ghen. -748.

V©y-i-¸c (Veillard) - th­¬ng gia ng­êi Ph¸p, bÞ ph¸ s¶n n¨m 1862. - 740.

VÐc-ghi-li (Pu-bli VÐc-ghi-li Ma-r«n) (70 - 19 tr­íc c«ng nguyªn) - nhµ th¬ xuÊt s¾c La M·. -422, 576.

Vª-r«ng (VÐron), Lu-i §ª-di-rª (1798 - 1867) - nhµ b¸o Ph¸p vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ, tõ tr­íc n¨m 1848 theo ph¸i Oãc-lª-¨ng, sau ®ã theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬; lµ chñ b¸o vµ ng­êi xuÊt b¶n tê C. "Constitutionnel" (1844 - 1852). -490.

Vi-a-l¬ (Viale) - t­íng Na-pl¬, n¨m 1860 tham gia c¸c ho¹t ®éng qu©n sù chèng c¸c ®éi qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i ë miÒn Nam I-ta-li-a, -198, 202, 203.

Vin-®¬ (Wild) - sÜ quan Thuþ SÜ, nhµ ph¸t minh qu©n sù (nh÷ng n¨m 40 thÕ kû XIX). -252, 253.

Vin-hem I (1797 - 1888) - hoµng tö Phæ, hoµng th©n nhiÕp chÝnh (1858 - 1861),

vua Phæ (1861 - 1888), hoµng ®Õ §øc (1871 - 1888). -57, 58, 70-73, 77- 80, 89-93, 131, 132, 232, 233, 244, 246, 247, 248.



VÝch-to £-ma-nu-en II (1820 - 1878) - vua X¸c-®i-ni (1849 - 1861), vua I-ta-li-a (1861 - 1878). -77, 91, 119-122, 195, 232, 467, 468.

VÝch-t«-ri-a (1819 - 1901) - vua Anh (1837 - 1901). -91, 513, 537-539, 579, 615.

V«n-ph¬ (Wolff) - héi viªn Héi khai s¸ng c«ng nh©n §øc ë Lu©n §«n, thµnh viªn uû ban quyªn gãp ñng hé nh÷ng ng­êi tham gia cuéc khëi nghÜa ë Ba Lan n¨m 1863 - 1864. -772.

Vu-l¬ (Wool), Gi«n £-li-x¬ (1784 - 1869) - t­íng Mü, theo ph¸i thñ tiªu; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü, chØ huy qu©n ®éi c¸c bang miÒn B¾c ë ViÕc-gi-ni-a (th¸ng T¸m 1861 - th¸ng N¨m 1862). -551.

Vót (Wood) - c«ng nh©n ng­êi Anh, tham gia cuéc mÝt-tinh ë Brai-t¬n ph¶n ®èi sù can thiÖp (th¸ng Ch¹p 1861). -554.

Vót (Wood), PhÐc-nan-®« (1812 - 1881) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, mét trong nh÷ng l·nh tô cña ®¶ng d©n chñ ë miÒn B¾c, thÞ tr­ëng thµnh phè Niu Oãc (1854 - 1858, 1860 - 1863), trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü ®· t¸n thµnh viÖc tho¶ hiÖp víi c¸c chñ n« ë miÒn Nam. -554, 755.

Vót (Wood), S¸c-l¬ (1800 - 1885) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng VÝch, bé tr­ëng phô tr¸ch c¸c vÊn ®Ò vÒ Ên §é (1859 - 1866), quan ch­ëng Ên (1870 - 1874). -151, 164, 165.

X

X¾c-ki (Sacchi) - n¨m 1860 tham gia cuéc hµnh qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i ®Õn miÒn Nam I-ta-li-a. -157



Xam-n¬ (Sumner), S¸c-l¬ (1811 - 1874) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, mét trong nh÷ng ng­êi cÇm ®Çu c¸nh t¶ trong ®¶ng céng hoµ, tõ n¨m 1851 lµ th­îng nghÞ sÜ, chñ tÞch uû ban cña th­îng nghÞ viÖn phô tr¸ch ngo¹i giao (1861 - 1871); ñng hé c¸c ph­¬ng ph¸p c¸ch m¹ng cña cuéc ®Êu tranh chèng c¸c chñ n« ë miÒn Nam, sau chiÕn th¾ng cña c¸c bang miÒn B¾c trong cuéc néi chiÕn, ®Êu tranh ®ßi c¸c quyÒn chÝnh trÞ cho ng­êi da ®en. -554, 666.
1   2   3   4   5


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2016
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương