B¶n chØ dÉn tªn ng­êi



tải về 267.82 Kb.
trang2/5
Chuyển đổi dữ liệu28.05.2018
Kích267.82 Kb.
1   2   3   4   5


G


Ga-ri-ban-®i (Garibaldi), Giu-Ðp-p¬ (1807 - 1882) - nhµ c¸ch m¹ng I-ta-li-a, nhµ d©n chñ, l·nh tô cña phong trµo gi¶i phãng d©n téc ë I-ta-li-a; ng­êi tæ chøc cuéc b¶o vÖ nÒn Céng hßa La M· vµo th¸ng T­ - th¸ng B¶y 1849; trong cuéc chiÕn tranh ¸o - Ph¸p - I-ta-li-a n¨m 1959, chØ huy ®éi x¹ thñ An-pen; n¨m 1860 cÇm ®Çu chiÕn dÞch c¸ch m¹ng ë Nam I-ta-li-a; n¨m 1862 ®· tæ chøc mét cuéc viÔn chinh nh»m gi¶i phãng La M· khái qu©n ®éi cña gi¸o hoµng vµ qu©n x©m l­îc Ph¸p. -76, 77, 83-88, 118-122, 155-159, 168, 169, 174, 194-203, 233-236, 304, 703, 719-721, 740.

Ga-ri-x¬n (Garrison), Uy-li-am L«i-®¬ (1805 - 1879) - nhµ chÝnh luËn vµ nhµ ho¹t ®éng x· héi Mü; mét trong nh÷ng ng­êi cÇm ®Çu phong trµo thñ tiªu ë Mü, ng­êi s¸ng lËp héi chèng chÕ ®é chiÕm h÷u n« lÖ ë Mü (1833); thi hµnh nh÷ng biÖn ph¸p thuyÕt phôc trong cuéc ®Êu tranh chèng chÕ ®é n« lÖ; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü ñng hé nh÷ng biÖn ph¸p c¸ch m¹ng trong cuéc ®Êu tranh gi¶i phãng ng­êi da ®en. -705.

Ghi-d« (Guizot), Phr¨ng-xoa Pi-e, Ghi-«m (1787 - 1874) - nhµ sö häc t­ s¶n Ph¸p vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc; tõ n¨m 1840 ®Õn C¸ch m¹ng th¸ng Hai 1848 ®· thùc tÕ chØ ®¹o chÝnh s¸ch ®èi néi vµ ®èi ngo¹i cña n­íc Ph¸p, ®¹i biÓu cho lîi Ých cña giai cÊp ®¹i t­ s¶n tµi chÝnh - 491, 842.

Ghin-pin (Gilpin), S¸c-l¬ (1815 - 1874) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, theo Ph¸i mËu dÞch tù do, thµnh viªn cña ChÝnh phñ Pan-míc-xt¬n (1859 - 1865). -595.

GhÝp-x¬n (Gibson), T«-m¸t Min-n¬ (1806 - 1884) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh,

mét trong nh÷ng ng­êi cÇm ®Çu Ph¸i mËu dÞch tù do, sau ®ã theo ph¸i tù do, bé tr­ëng th­¬ng m¹i (1859 - 1865 vµ 1865 - 1866). -103, 150, 541, 546.



Gien-ni-x¬n (Jennison) - sÜ quan Mü, theo ph¸i thñ tiªu, trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü lµ ®¹i t¸ qu©n ®éi c¸c bang miÒn B¾c. -551.

GiÐp-phÐc-x¬n (Jefferson), T«-m¸t (1743 - 1826) - nhµ khai s¸ng lçi l¹c Mü, nhµ ho¹t ®éng x· héi vµ ho¹t ®éng nhµ n­íc, nhµ t­ t­ëng cña giíi d©n chñ trong giai cÊp t­ s¶n Mü trong thêi kú cuéc chiÕn tranh giµnh ®éc lËp cña c¸c thuéc ®Þa B¾c Mü (1775 - 1783), t¸c gi¶ b¶n Tuyªn ng«n ®éc lËp (1776), tæng thèng Mü (1801 - 1809). -394, 397, 430, 512, 532, 707.

GiÕch-c¬ (Jecker), Gi¨ng Ba-ti-xt¬ (kho¶ng 1810 - 1871) - chñ ng©n hµng Thuþ SÜ, n¨m 1862 nhËp quèc tÞch Ph¸p; cã quan hÖ víi giíi cÇm quyÒn cña n­íc Ph¸p B«-na-p¸c-t¬; tham gia vµo viÖc tæ chøc cuéc can thiÖp cña Ph¸p vµo Mª-hi-c«; bÞ c¸c chiÕn sÜ C«ng x· Pa-ri xö b¾n trong sè c¸c con tin. -656, 694.

GiÕch-x¬n (Jackson), Clª-boãc-n¬ Phèc-x¬ (1806 - 1862) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ, thèng ®èc bang Mi-su-ri (1860 - 1861). -447.

GiÕch-x¬n (Jackson), En-®riu (1767 - 1845) - t­íng Mü vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc, ng­êi s¸ng lËp ®¶ng d©n chñ (1828); trong thêi kú cuéc chiÕn tranh Anh - Mü 1812 - 1815, qu©n ®éi do «ng chØ huy ®· gi¸ng cho qu©n Anh nh÷ng ®ßn quyÕt ®Þnh ë T©n Oãc-lª-¨ng; tæng thèng Mü (1829 - 1837). -397, 429, 499.

GiÕch-x¬n (Jackson), T«-m¸t Gi«-na-tan (1824 - 1863) - t­íng Mü, trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü chØ huy qu©n ®éi c¸c bang miÒn Nam ë ViÕc-gi-ni-a (1861 - 1863), sau trËn ®¸nh ë Bun-Ran (th¸ng B¶y 1861) cã tªn gäi tÕu lµ bøc T­êng ®¸. -697, 736.

Giªm-x¬ (James), Hen-ri (1803 - 1877) - sÜ quan Anh; n¨m 1857 - 1870 phô tr¸ch côc ®o ®¹c vµ thèng kª cña bé chiÕn tranh. -809.

Giªm-x¬n (Jameson), S¸c-l¬ §ª-vi-x¬ (1827 - 1862) - t­íng Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c, n¨m 1861 - 1862 chØ huy l÷ ®oµn qu©n ®éi P«-t«-m¸c. -670.

Gioãc-gi¬ III (1738 - 1820) - vua Anh (1760 - 1820). -108, 531.

Gio¨ng-vin (Joinville), Phr¨ng-xoa PhÐc-®i-n¨ng, Phi-lÝp Lu-i Ma-ri Oãc-lª-¨ng, hoµng tö §ê (1818 - 1900) - con trai cña Lu-i Phi-lÝp; trong nh÷ng n¨m 40 tham gia cuéc chinh ph¹t An-giª-ri; sau chiÕn th¾ng cña C¸ch m¹ng th¸ng Hai 1848 di c­ sang Anh; n¨m 1861 - 1862 tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü; ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c. -135, 421-426.

Gi«n-x¬n (Johnson), En-®riu (1808 - 1875) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ, thèng ®èc bang Tªn-nª-xi (1853 - 1857 vµ 1862 - 1865); th­îng nghÞ sÜ; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c; phã tæng thèng (1864 - th¸ng T­ 1865), tæng thèng Mü (1865 - 1869); thùc hiÖn chÝnh s¸ch tho¶ thuËn víi c¸c chñ ®ån ®iÒn ë miÒn Nam. -447.

Gi«n-x¬n (Johnson), Xa-miu-en (1709 - 1784) - nhµ v¨n vµ nhµ ng«n ng÷ häc Anh; t¸c gi¶ cña cuèn tõ ®iÓn gi¶i thÝch tiÕng Anh ®Çu tiªn (1755). -539.

Giu-vª-nan (§ª-xi-mót Giu-ni-ót Giu-vª-na-lÝt) (sinh kho¶ng nh÷ng n¨m 60 - chÕt sau n¨m 127) - nhµ th¬ trµo phóng næi danh La M·. -497, 687.

Gl¸t-xt¬n (Gladstone), Uy-li-am I-u-¸t (1809 - 1898) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng To-ri, sau ®ã theo ph¸i Pin, trong nöa cuèi thÕ kû XIX lµ mét trong nh÷ng l·nh tô cña ®¶ng tù do, bé tr­ëng ng©n khè (bé tr­ëng tµi chÝnh) (1852 - 1855 vµ 1859 - 1866) vµ thñ t­íng (1868 - 1874, 1880 - 1885, 1886, 1892 - 1894). -17, 23, 36 -38, 40, 41, 132, 149, 150, 541, 546, 615, 690, 754, 763.

Goãc-tra-cèp, A-lÕch-xan-®r¬ Mi-khai-l«-vÝch, b¸ t­íc (1798 - 1883) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc vµ nhµ ngo¹i giao Nga, ®¹i sø ë Viªn (1854 - 1856), bé tr­ëng ngo¹i giao (1856 - 1882). -58, 129, 237.

Goãc-tra-cèp, Pª-t¬-r« §mi-t¬-ri-ª-vÝch, b¸ t­íc (1785 - 1868), t­íng Nga, tham gia cuéc ChiÕn tranh Cr­m, n¨m 1854 chØ huy mét qu©n ®oµn. -785, 802, 804.

G«-lu-khèp-xki (Goluchowski), A-ghª-nèp, b¸ t­íc (1812 - 1875) - nhµ quý téc Ba Lan, nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc ¸o, thuéc ph¸i thñ cùu; toµn quyÒn ë Ga-li-xi (1849 - 1859, 1866 - 1867, 1871 - 1875); bé tr­ëng néi vô (1859 - 1860). -302.

Gi¬-t¬ (Goethe), I-«-han V«n-ph¬-g¨ng (1749 -1832) - nhµ v¨n vµ nhµ t­ t­ëng vÜ ®¹i §øc. -675.

Gra-ni-ª §¬ C¸t-xa-nh¾c (Granier de Cassagnac), A-®«n-ph¬ (1806 - 1880) - nhµ b¸o Ph¸p, nhµ chÝnh trÞ cã lËp tr­êng v« nguyªn t¾c; tr­íc cuéc C¸ch m¹ng 1848 theo ph¸i Oãc-lª-¨ng, sau ®ã theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬, ®¹i biÓu §oµn lËp ph¸p (1852 - 1870), cã lËp tr­êng cùc h÷u; lµ céng t¸c viªn cña b¸o "Constitutionnel"; trong nh÷ng n¨m 50 lµ tæng biªn tËp b¸o "Paus". -490.

Gran-ghi-« (Grandguillot), An-xÝt Pi-e (1829 - 1891) - nhµ chÝnh luËn Ph¸p, thuéc ph¸i B«-na-p¸c-t¬, tõ n¨m 1859 lµ chñ b¸o "Constitutionnel", n¨m 1863 - 1865 lµ chñ bót b¸o "Pays". -490, 491.

Gran-t¬ (Grant), Giªm-x¬ (1802 - 1879) - nhµ b¸o vµ nhµ v¨n cÊp tiÕn Anh, biªn tËp viªn b¸o "Morning Advertiser" (1850 - 1871). -567.

Gran-t¬ (Grant), Uy-lÝt-x¬ Xim-x¬n (1822 - 1885) - t­íng Mü, nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc, thuéc ®¶ng céng hoµ; n¨m 1861 - 1862 chØ huy qu©n ®éi c¸c bang miÒn B¾c ë c¸c bang Kªn-t¾c-ki vµ Tªn-nª-xi, tõ th¸ng Ba 1864 lµ tæng t­ lÖnh qu©n ®éi; bé tr­ëng chiÕn tranh (1867 - 1868); tæng thèng Mü (1869 - 1877). -648-650.

Gran-vin (Granville), Gioãc-gi¬ Lu-x¬n G«-e-r¬, b¸ t­íc (1815 - 1891) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng VÝch, tõ nh÷ng n¨m 60 lµ mét trong nh÷ng l·nh tô cña ®¶ng tù do; bé tr­ëng bé ngo¹i giao (1851 - 1852, 1870 - 1874 vµ 1880 - 1885), chñ tÞch Héi ®ång c¬ mËt (1852 - 1854, 1855 - 1858, 1859 - 1866), bé tr­ëng thuéc ®Þa (1868 - 1870, 1886). -21.

Gr©y (Grey), Hen-ri Gioãc-gi¬, b¸ t­íc (1802 - 1894) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng VÝch, bé tr­ëng qu©n sù (1835 - 1839), bé tr­ëng chiÕn tranh vµ thuéc ®Þa (1846 - 1852). -16-22.

Gr©y vµ Ri-p«n (Grey and Ripon), Gioãc-gi¬ Phrª-®ª-rÝch Xa-muy-en R«-bin-x¬n, b¸ t­íc §ê (1827 - 1909) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, theo ph¸i tù do, thø tr­ëng bé chiÕn tranh (1859 - th¸ng Giªng 1861 vµ th¸ng B¶y 1861 - 1863); bé tr­ëng bé chiÕn tranh (1863 - 1866); tham gia tÝch cùc vµo viÖc tæ chøc c¸c ®éi qu©n t×nh nguyÖn. -369.

Gri-sª-li (Griscelli), Gi¾c Phr¨ng-xoa - c¶nh s¸t ®Æc vô cña ph¸i B«-na-p¸c-t¬, gèc ng­êi Coãc-x¬. -118, 120, 121, 122, 235.

GÝp-phÝt-x¬ (Griffiths), Phrª-®ª-rÝch ¤-ga-xtÕt (chÕt n¨m 1869) - sÜ quan vµ nhµ v¨n qu©n sù Anh. -242.

Grª-g«-ri (Gregory), Uy-li-am Hen-ri (1817 - 1892) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Ai-r¬-len, theo ph¸i tù do, nghÞ sÜ. -636-640, 675.

Gr«-v¬-n¬ (Grosvenor), Hiu Lu-pu-x¬, b¸ t­íc (1825 - 1899) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, thuéc ph¸i tù do, nghÞ sÜ; tham gia phong trµo t×nh nguyÖn.- 345.

H

Ha-lÕch (Hallleck), Hen-ri OÐt-gi¬ (1815-1872) - t­íng Mü, thuéc ph¸i céng hßa «n hoµ; trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü chØ huy qu©n khu Mi-su-ri (th¸ng M­êi mét 1861 - th¸ng Ba 1862) vµ qu©n ®éi MÝt-xi-xi-pi (th¸ng Ba - th¸ng B¶y 1862); tæng t­ lÖnh qu©n ®éi c¸c bang miÒn B¾c (th¸ng B¶y 1862 - th¸ng Ba 1864). -551, 630, 644, 648, 650, 661, 670, 697, 759.



Ha-v¬-lèc (Havelock), Hen-ri (1795 - 1857) - t­íng Anh, tham gia cuéc chiÕn tranh

Anh - ¸p-ga-ni-xtan (1838 - 1842) vµ cuéc chiÕn tranh Anh - XÝch (1845 - 1846); n¨m 1857 tham gia ®µn ¸p cuéc khëi nghÜa gi¶i phãng d©n téc ë Ên §é. -576.



H¸c-®en-bÐc-g¬ (Hardenberg), C¸c Au-gu-xt¬, c«ng t­íc (1750 -1822) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc vµ nhµ ngo¹i giao Phæ, bé tr­ëng ngo¹i giao (1804 - 1806 vµ 1807); nh»m môc tiªu cñng cè quèc gia Phæ «ng ®· tiÕn hµnh mét lo¹t cuéc c¶i c¸ch t­ s¶n nöa vêi (1810 - 1813); sau §¹i héi Viªn ®· ñng hé c¸c chÝnh s¸ch ph¶n ®éng cña Liªn minh thÇn th¸nh. -58.

H¸c-vi (Harvey) - l·nh sù Anh ë Ninh Ba (Trung Quèc) vµo ®Çu nh÷ng n¨m 60. -683-685.

H¾c-xt¬-hau-den (Haxthausen), Au-gu-xt¬ (1792 - 1866) - quan chøc Phæ vµ lµ nhµ v¨n, t¸c gi¶ cña nhiÒu t¸c phÈm m« t¶ nh÷ng tµn d­ cña chÕ ®é së h÷u c«ng x· trong c¸c quan hÖ ruéng ®Êt ë n­íc Nga; xÐt theo quan ®iÓm chÝnh trÞ th× «ng ta lµ phÇn tö ph¶n ®éng ñng hé chÕ ®é n«ng n«. -789.

Hai-n¬ (Heine), Hen-rÝch (1797 - 1856) - nhµ th¬ c¸ch m¹ng næi tiÕng ng­êi §øc. -536.

Hai-xen-man (Heintzelman), Xa-muy-en Pi-t¬ (1805 - 1880) - t­íng Mü, tham gia cuéc néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ c¸c bang miÒn B¾c; n¨m 1862 chØ huy mét qu©n ®oµn cña qu©n ®éi P«-t«-m¸c. -669, 670.

Hµm Phong (kho¶ng 1831 - 1861) - hoµng ®Õ Trung Quèc (1850 - 1861). -21.

H¸p-xbuèc - triÒu ®¹i vua cña c¸i gäi lµ ®Õ chÕ La M· thÇn th¸nh tõ n¨m 1273 ®Õn n¨m 1806 (cã gi¸n ®o¹n), cña c¸c hoµng ®Õ ¸o (tõ 1804) vµ c¸c hoµng ®Õ ¸o - Hung-ga-ri (1867 - 1918). -63, 67, 70, 73, 231, 246.

H¸t-x¬n (Hundson), Giªm-x¬ (1810 - 1885) - nhµ ngo¹i giao Anh, c«ng sø ë Tu-rin (1851 - 1863). -702.

H©u-p¬ (Hope), Giªm-x¬ (1808 - 1881) - thuû s­ ®« ®èc Anh, n¨m 1859 chØ huy qu©n ®éi viÔn chinh ë Trung Quèc. -22.

Hay-nau (Hay-nau), I-u-li-ót I-a-cèp (1786 - 1853) - t­íng ¸o, ®· ®µn ¸p d· man phong trµo c¸ch m¹ng ë I-ta-li-a vµ ë Hung-ga-ri trong nh÷ng n¨m 1848 - 1849. -581.

HÐc-bíc (Herbert), XÝt-ni (1810 - 1861) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh; vµo thêi kú ®Çu ho¹t ®éng lµ ®¶ng viªn ®¶ng To-ri, sau ®ã theo ph¸i Pin; quèc vô khanh h¶i qu©n (1841 - 1845), bé tr­ëng qu©n sù (1845 - 1846 vµ 1852 - 1855); bé tr­ëng chiÕn tranh (1859 - 1860). -54, 97, 136, 137.

Hen-nª-xi (Hennessay), Gi«n Pèp (1834 - 1891) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Ai-r¬-len cã khuynh h­íng b¶o thñ, nghÞ sÜ. -416.

HÐt-x¬ (Hess), Hen-rÝch, nam t­íc (1788 - 1870) - t­íng ¸o, tõ th¸ng B¶y 1859 lµ

thèng so¸i, tham gia tÝch cùc vµo viÖc ®µn ¸p cuéc c¸ch m¹ng ë I-ta-li-a n¨m 1848 - 1849; trong cuéc chiÕn tranh ¸o - I-ta-li-a - Ph¸p n¨m 1859, sau thÊt b¹i ë M¸t-gien-ta (th¸ng S¸u - th¸ng B¶y 1959), chØ huy qu©n ®éi ¸o. -166.



Hª-ghen (Hegel), Ghª-oãc Vin-hem Phri-®rÝch (1770 - 1831) - ®¹i biÓu xuÊt s¾c nhÊt cña nÒn triÕt häc cæ ®iÓn §øc, nhµ duy t©m kh¸ch quan, ®· tr×nh bµy mét c¸ch hÕt søc toµn diÖn phÐp biÖn chøng duy t©m. -738.

Hin-ken-®©y (Hinckeldey), C¸c-l¬ Lót-vÝch Phri-®rÝch (1805 - 1856) - quan chøc Phæ, tõ n¨m 1848 lµ c¶nh s¸t tr­ëng ë BÐc-lin, tõ n¨m 1853 vµ vô tr­ëng vô c¶nh s¸t trong bé néi vô. -60.

Hoa-rÐt-x¬ (Ju¸rez), Bª-ni-t« Pa-bl« (1806 - 1872) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc xuÊt s¾c Mª-hi-c«, chiÕn sÜ ®Êu tranh cho nÒn ®éc lËp d©n téc, thñ lÜnh ®¶ng tù do trong thêi kú néi chiÕn (1858 - 1860) vµ thêi kú can thiÖp ë Mª-hi-c« (1861 - 1867), tæng thèng Mª-hi-c« (1858 - 1872). -476, 555, 657.

Hoµng th©n - nhiÕp chÝnh - xem Vin-hem I.

Hoµng tö Phæ - xem Vin-hem I.

Hoãc-n¬ (Horner), Lª-«-n¸c (1785 - 1864) nhµ ®Þa chÊt häc vµ nhµ ho¹t ®éng x· héi Anh; thanh tra c«ng x­ëng (1833 - 1856), ®· ®Êu tranh b¶o vÖ lîi Ých cña c«ng nh©n. -104.

Hoãc-xmen (Horsman), Ðt-uèt (1807 - 1876) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh cã xu h­íng tù do; n¨m 1855 - 1857 lµ quèc vô khanh phô tr¸ch c¸c vÊn ®Ò Ai-r¬-len, nghÞ sÜ. -133.

H«-me - theo truyÒn thuyÕt lµ nhµ th¬ sö thi cæ Hy L¹p, t¸c gi¶ cña t¸c phÈm "I-li-¸t" vµ "¤-®i-xª". -651, 697.

H«-hen-tx«-lÐc - DÝch-ma-rin-ghen (Hohenzollern - Sigmaringen), C¸c-l¬ An-t«n, hoµng tö (1811 - 1885) - t­íng Phæ; thñ t­íng (1858 - 1862). -89.

H«-hen-tx«-lÐc - triÒu ®¹i c¸c tuyÓn hÇu Bran-®en-buèc (1415 - 1701), c¸c vua Phæ (1701 - 1918) vµ c¸c hoµng ®Õ §øc (1871 - 1918). -57, 70, 73, 246-248, 421.

H«-ra-x¬ (Kinh-tót, H«-ra-ti-ót Phla-cót) (65 - 8 tr­íc c«ng nguyªn) - nhµ th¬ xuÊt s¾c La M·. -636, 688.

Hu-c¬ (Hooker), Gi«-dÐp (1814 - 1879) - t­íng Mü, theo ph¸i thñ tiªu, ®¶ng viªn ®¶ng céng hoµ, trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü, chØ huy mét qu©n ®oµn thuéc qu©n ®éi P«-t«-m¸c cña c¸c bang miÒn B¾c (1862), sau ®ã chØ huy toµn bé qu©n ®éi P«-t«-m¸c (th¸ng Giªng - th¸ng S¸u 1863). -760, 761.

Hum-b«n (Humboldt), A-lÕch-xan-®r¬ (1769 - 1859) - nhµ b¸c häc vÜ ®¹i §øc, nhµ thö nghiÖm tù nhiªn vµ nhµ du lÞch. -60.

Hu-g« (Hugo), VÝch-to (1802 - 1885) - nhµ ®¹i v¨n hµo Ph¸p. -90.

I

I-an-xi (Yancey), Uy-li-am La-un-x¬ (1814 - 1863) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, thuéc ®¶ng d©n chñ ë miÒn Nam; n¨m 1861 - 1862 lµ ®¹i diÖn cña HiÖp bang miÒn Nam ë Lu©n §«n. -512, 523, 567, 578, 600, 637-639.



I-©y-t¬ (Yates) - ng­êi tham gia cuéc mÝt-tinh cña c«ng nh©n Lu©n §«n chèng sù can thiÖp (th¸ng Giªng 1862). -599.

I-u-ni-ót - xem Phren-xÝt, Phi-lÝp.

I-u-xti-x¬ (Eustis), Gioãc-gi¬ (1828 - 1872) - nhµ ngo¹i giao Anh, th­ ký cña Xlai-®en. -510.

I-xtu-rÝt (Isturiz), Phran-xi-xc« Ha-vi-ª (1790 - 1871) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ T©y Ban Nha, thuéc ph¸i tù do, tham gia cuéc chiÕn tranh giµnh ®éc lËp (1808 - 1814) vµ cuéc c¸ch m¹ng t­ s¶n n¨m 1820 - 1823; ng­êi ®øng ®Çu chÝnh phñ (1836, 1846 vµ 1858), c«ng sø ë Lu©n §«n (1848, 1858 - 1862). -622-624.

In-glen-®¬ (England), Ri-sít (1793 - 1883) - t­íng Anh, tham gia cuéc ChiÕn tranh Cr­m, n¨m 1854 chØ huy mét s­ ®oµn. -795, 801.

K

KÐc-ni (Kearny), Phi-lÝp (1815 - 1862) - t­íng Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c, chØ huy c¸c ®¬n vÞ qu©n P«-t«-m¸c (1861 - 1862). -669, 761.



Kem-p¬-ben (Campbell), C«-lin, tõ n¨m 1858 lµ nam t­íc Clai-®¬ (1792 - 1863) - t­íng Anh, tõ n¨m 1862 lµ thèng so¸i, tham gia cuéc ChiÕn tranh Cr­m, tæng t­ lÖnh qu©n ®éi Anh - qu©n ®éi ®· ®µn ¸p cuéc khëi nghÜa gi¶i phãng d©n téc n¨m 1857 - 1859 ë Ên §é. -802, 814.

Ken-t¬ (Kent), Giªm-x¬ (1763 - 1847) - luËt gia vµ c¸c nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, gi¸o s­ tr­êng §¹i häc tæng hîp C«-l«ng-bi. -511, 538.

Ken-x¬ (Cairns) Hiu M¸c-can-m«n (1819 - 1885) - luËt gia vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ

n­íc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng To-ri, trong nh÷ng n¨m 60 thÕ kû XIX lµ ®¶ng viªn ®¶ng b¶o thñ, ®¹i Ph¸p quan (1868 vµ 1874 - 1880), nghÞ sÜ. -150.



Ki-ri-a-cèp, Va-xi-li I-a-cèp-lª-vÝch - t­íng Nga, tham gia cuéc ChiÕn tranh Cr­m, n¨m 1854 chØ huy mét s­ ®oµn. -785, 791-794.

Kin-c©y (Kincaid), Gi«n (1787 - 1862) - quan chøc Anh, tõ n¨m 1850 lµ thanh tra c«ng x­ëng vµ gi¸m môc ë Xcèt-len. -104, 109, 110, 113.

Kin-lÕch (Kinglake), A-lÕch-xan-®r¬ Uy-li-am (1809 - 1891) - nhµ sö häc vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, theo ph¸i tù do, nghÞ sÜ (1857 - 1865). -693, 694, 785-790, 796-806.

L

La-m«-ri-xi-e (LamoriciÌre), Cri-xtèp Lu-i Lª-«ng (1806 - 1865) - t­íng vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Ph¸p, phÇn tö céng hoµ t­ s¶n «n hoµ; táng nh÷ng n¨m 30-40 tham gia cuéc chinh ph¹t An-giª-ri, n¨m 1848 tham gia tÝch cùc vµo viÖc ®µn ¸p cuéc khëi nghÜa th¸ng S¸u cña c«ng nh©n Pa-ri; sau cuéc ®¶o chÝnh ngµy 2 th¸ng Ch¹p 1851 bÞ trôc xuÊt khái n­íc Ph¸p; n¨m 1860 chØ huy qu©n ®éi cña gi¸o hoµng. -194.



La-pha-ri-na (La Farina), Giu-dÐp-p¬ (1815 – 1863) - nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ I-ta-li-a nhµ chÝnh luËn vµ nhµ sö häc, phÇn tö tù do t­ s¶n, mét trong nh÷ng ng­êi l·nh ®¹o phong trµo c¸ch m¹ng ë Xi-xin n¨m 1848 - 1849, n¨m 1860 (®Õn th¸ng B¶y) lµ ph¸i viªn cña Ca-vuèc ë Xi-xin, th¸ng M­êi 1860 - th¸ng Giªng 1861 lµ cè vÊn cña viªn toµn quyÒn ë Xi-xin. -118, 120, 121, 235.

La-phay-Ðt (Lafayette), Ma-ri Gi«-dÐp P«n (1757 - 1834) - t­íng Ph¸p, tham gia cuéc chiÕn tranh giµnh ®éc lËp cña c¸c thuéc ®Þa B¾c Mü (1775 - 1783), mét trong nh÷ng l·nh tô cña giai cÊp ®¹i t­ s¶n trong thêi kú cuéc c¸ch m¹ng t­ s¶n Ph¸p cuèi thÕ kû XVIII vµ cuéc c¸ch m¹ng t­ s¶n th¸ng B¶y 1830. -424.

La-r«-kÕt - xem Phoãc-ca-®¬ - La-r«-kÕt, Gi¨ng Lu-i VÝch-to A-®«n-ph¬ §ê.

La-tua ®' ¤-vÐc-nh¬ L«-ra-ghe (La Tour d'Auvergne Lauraguais), H¨ng-ri Gèt-phroa - ë BÐc-lin (1859 - 1862), ë La M· (1862 - 1863) vµ ë Lu©n §«n (1863 - 1869). -78, 90.

La-v¬-d«i (Lovejoy), Oªn (1811 - 1864) - linh môc vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Mü, theo ph¸i thñ tiªu, nghÞ sÜ quèc héi. -599.

La-ve-l¬ (Lovell), Man-xphin-®¬ (1822 - 1884) - t­íng Mü, tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn Nam, chØ huy qu©n ®ån tró ë T©n Oãc-lª-¨ng (1861 - th¸ng T­ 1862). -661.

Lai-b¬-nÝt-x¬ (Leibniz), Gèt-phrÝt Vin-hem (1646 - 1716) - nhµ to¸n häc vÜ ®¹i §øc, nhµ triÕt häc duy t©m. -610.

Lai-«n-x¬ (Lyons), Ri-sít Bi-kÐt-t¬n Pª-me-l¬, c«ng t­íc (1817 - 1887) - nhµ ngo¹i giao Anh, n¨m 1858 - 1865 lµ c«ng sø ë Oa-sinh-t¬n. -519, 570, 594.

Lan-da (Lanza), PhÐc-®i-n¨ng - t­íng ng­êi Na-pl¬, n¨m 1860 tham gia c¸c ho¹t ®éng qu©n sù chèng c¸c ®éi qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i ë miÒn Nam I-ta-li-a. -76, 77.

Lan-®i (Landi) - t­íng ng­êi Na-pl¬, n¨m 1860 tham gia c¸c ho¹t ®éng qu©n sù chèng c¸c ®éi qu©n c¸ch m¹ng cña Ga-ri-ban-®i ë miÒn Nam I-ta-li-a. -84, 87.

Lan-xi-r¬ (Landseer), Ðt-vin Hen-ri (1802 - 1873) - häa sÜ næi tiÕng ng­êi Anh. -611 - 614.

L¸t-xan (Lassanlle), PhÐc-®i-n¨ng (1825 - 1864) - nhµ chÝnh luËn tiÓu t­ s¶n §øc, luËt s­, n¨m 1848 - 1849 tham gia phong trµo d©n chñ ë tØnh Ranh, ®Çu nh÷ng n¨m 60 gia nhËp phong trµo c«ng nh©n, mét trong nh÷ng ng­êi s¸ng lËp Héi liªn hiÖp c«ng nh©n toµn §øc (1863); ñng hé chÝnh s¸ch thèng nhÊt n­íc §øc "tõ trªn xuèng" d­íi b¸ quyÒn cña n­íc Phæ ph¶n c¸ch m¹ng, ng­êi më ®Çu xu h­íng c¬ héi chñ nghÜa trong phong trµo c«ng nh©n §øc. -836, 855, 857.

L©u (Lowe), R«-bíc (1811 - 1892) - nhµ chÝnh luËn vµ nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc Anh, ®¶ng viªn ®¶ng VÝch, sau ®ã theo ph¸i tù do; n¨m 1843 - 1850 lµ thµnh viªn héi nghÞ lËp ph¸p cña mét trong nh÷ng bang ë ¤-xt¬-r©y-li-a; trong nh÷ng n¨m 60 lµ chñ bót tê "Times", tæng tr­ëng quèc khè (bé tr­ëng tµi chÝnh) (1868 - 1873), bé tr­ëng néi vô (1873 - 1874). -412, 566.

L©y-¸c (Layard), ¤-xtin Hen-ri (1817 - 1894) - nhµ kh¶o cæ häc vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Anh, phÇn tö cÊp tiÕn t­ s¶n, tõ nh÷ng n¨m 60 thÕ kû XIX theo ph¸i tù do; trî lý bé tr­ëng ngo¹i giao (1861 - 1866), nghÞ sÜ. -575, 693.

Le-xn¬ (Lessner), Phri-®rÝch (1825 - 1910) - nhµ ho¹t ®éng cña phong trµo c«ng nh©n §øc vµ quèc tÕ, lµm nghÒ thî may; thµnh viªn Liªn ®oµn nh÷ng ng­êi céng s¶n, tham gia cuéc c¸ch m¹ng n¨m 1848 - 1849; mét trong nh÷ng ng­êi l·nh ®¹o Héi khai s¸ng c«ng nh©n §øc ë Lu©n §«n, thµnh viªn Tæng héi ®ång Quèc tÕ I; b¹n vµ b¹n chiÕn ®Êu cña M¸c vµ ¡ng-ghen. -772.

Lª-vi (Levy), Gi«-dÐp M«-dÐt (1812 - 1888) - mét trong nh÷ng ng­êi s¸ng lËp vµ lµ ng­êi xuÊt b¶n tê b¸o "Daily Telegraph". -567.

Li (Lee), R«-bíc Ðt-uèt (1807 - 1870) - t­íng Mü, tham gia cuéc chiÕn tranh cña Hîp chóng quèc Mü chèng Mª-hi-c« (1846 - 1848), n¨m 1859 tham gia ®µn ¸p cuéc khëi nghÜa cña Gi«n Brao-n¬, trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü chØ huy qu©n ®éi miÒn Nam ë ViÕc-gi-ni-a (1862 - 1865), tæng t­ lÖnh qu©n ®éi c¸c bang miÒn Nam, (th¸ng Hai - th¸ng T­ 1865). -746.

Li-bÝch (Liebig), I-u-xtót (1803 - 1873) - nhµ b¸c häc xuÊt s¾c ng­êi §øc, mét trong nh÷ng ng­êi s¸ng lËp ngµnh n«ng ho¸. -115.

Li-mª-r¾c (Limayrac), P«-len (1813 - 1868) - nhµ b¸o Ph¸p, theo ph¸i B«-na-p¸c-t¬, céng t¸c viªn cña c¸c b¸o "Patrie" vµ "Pays"; n¨m 1861 - 1868 lµ chñ bót b¸o "Constitutionnel". - 490, 491.

Lim-buèc (Limburg), V. - c«ng nh©n §øc, lµm nghÒ thî giµy, thµnh viªn Héi khai s¸ng c«ng nh©n §øc ë Lu©n §«n, thµnh viªn uû ban quyªn gãp ñng hé nh÷ng ng­êi tham gia cuéc khëi nghÜa ë Ba Lan n¨m 1863 - 1864, n¨m 1868 - 1869 lµ thµnh viªn cña Tæng héi ®ång Quèc tÕ I. -772.

Lin-c«n (Lincolin), A-bra-ham (1809 - 1865) - nhµ ho¹t ®éng nhµ n­íc xuÊt s¾c Mü, mét trong nh÷ng thñ lÜnh cña ®¶ng céng hoµ, tæng thèng Mü (1861 - 1865); trong thêi kú Néi chiÕn ë Mü, do ¸p lùc cña quÇn chóng nh©n d©n, ®· thi hµnh mét lo¹t nh÷ng c¶i c¸ch quan träng mang tÝnh chÊt d©n chñ t­ s¶n, nghÜa lµ chuyÓn sang nh÷ng ph­¬ng ph¸p c¸ch m¹ng trong c¸ch thøc tiÕn hµnh chiÕn tranh; th¸ng T­ 1865 bÞ mét tªn tay sai cña c¸c chñ n« giÕt h¹i. -394, 396, 400, 430, 431, 441, 454, 475, 499-501, 564, 630-634, 659, 698, 702-705, 736-739, 749, 756, 757, 758, 762.

Lin-®en (Lindden) - nhµ l­u vong §øc ë Lu©n §«n, thµnh viªn Héi khai s¸ng c«ng nh©n §øc ë Lu©n §«n, thµnh viªn ñy ban quyªn gãp ñng hé nh÷ng ng­êi tham gia cuéc khëi nghÜa ë Ba Lan 1863 - 1864. -772.

Lin-xi (Lindsay), Uy-li-am S©u (1876 - 1877) - chñ tµu vµ th­¬ng gia Anh, theo ph¸i mËu dÞch tù do, nghÞ sÜ.- 639-640.

L«-ª (Loë), Van-te, nam t­íc (1828 - 1908) - sÜ quan Phæ, sÜ quan tuú tïng cña hoµng th©n nhiÕp chÝnh (tõ n¨m 1861 lµ cña vua Vin-hem I). -89.

L«-ren-x¬ (Lorenz), Gi«-dÐp (1814 - 1879) - sÜ quan vµ lµ nhµ ph¸t minh qu©n sù ¸o. -267, 270.

L¬-®ruy - R«-lanh (Ledru-Rollin), A-lÕch-x¨ng-®r¬ ¤-guy-xt¬ (1807 - 1874) - nhµ chÝnh luËn vµ nhµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ Ph¸p, mét trong nh÷ng l·nh tô cña ph¸i d©n

chñ tiÓu t­ s¶n, chñ bót b¸o "RÐforme"; n¨m 1848 lµ thµnh viªn chÝnh phñ l©m thêi, ®¹i biÓu Héi nghÞ lËp hiÕn vµ lËp ph¸p, ®øng ®Çu ph¸i Nói; sau cuéc biÓu t×nh ngµy 13 th¸ng S¸u 1849 ®· di c­ sang Anh. -492.



Lu-i XIII (1601 - 1643) - vua Ph¸p (1610 -1643). -500.

Lu-i XVI (1754 - 1793) - vua Ph¸p (1774 - 1792), bÞ tö h×nh trong thêi kú c¸ch m¹ng t­ s¶n Ph¸p cuèi thÕ kû XVIII. -168, 491, 492.

Lu-i - Na-p«-lª-«ng - xem Na-p«-lª-«ng III.

Lu-i - Phi-lÝp (1773 - 1850) - vua Ph¸p (1830 - 1848), -212, 312, 469, 492, 497.

Lu-i Phi-lÝp An-be Oãc-lª-¨ng, b¸ t­íc Pa-ri (1838 - 1894) - ch¸u cña vua Lu-i Phi-lÝp, kÎ r¾p ranh lªn ng«i vua Ph¸p, n¨m 1861 - 1862 tham gia cuéc Néi chiÕn ë Mü, ®øng vÒ phÝa c¸c bang miÒn B¾c. -421-426.

1   2   3   4   5


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2016
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương