Kts lyù thaùi sôn uv. Bch hoäi kts. Tp. Hcm vieät Nam Ñòa Maïch



tải về 67.3 Kb.
Chuyển đổi dữ liệu02.09.2016
Kích67.3 Kb.
LAÙ THÔ GEO.01-05

(Töôûng nieäm cuï Vieät Haûi & KTS. Nguyeãn Taát Toáng, nhöõng nhaø Ñòa hoïc taâm huyeát cuûa ñaát nuôùc)



KTS.LYÙ THAÙI SÔN

UV.BCH Hoäi KTS.Tp.HCM



Vieät Nam Ñòa Maïch

Vieät Nam ñòa maïch toái huøng cöôøng



Ñieäp ñieäp truøng truøng, tuõng tuù tröôøng

Sôn baát trieàu tha, hieàm löôõng giôùi

Thuûy voâ toøng ngoaïi, ñaõn song phöông

Baéc Nam bieät theá giai kyø cuïc


Taû höõu phaân cöông caùc dò ñöôøng

Nhö moäc, nhaát caên, quaân nhò caùn

Nhö nhaân, nhaát quoác, nhò vöông ñöông”

(
Hình 4. Sô ñoà ñòa maïch Vieät Nam



( tam Ñaïi Caùn Long )
Baûo Ngoïc thö / quyeån 1 –taùc giaû Vieät Haûi – Saøi Goøn 1974)

Theo quan ñieåm “Thieân ñòa, vaïn vaät ñoàng nhaát theå”, haønh tinh xanh cuûa chuùng ta laø moät cô theå soáng. Töông töï cô theå Ngöôøi, beân döôùi lôùp Ñòa maïo (geomorphology) luïc ñòa vaø ñaïi döông loài loõm cuûa noù toàn taïi moät heä thoáng khí löïc (Ñòa khí) chaûy ngaàm theo caùc keânh daãn (Ñòa maïch, hay Sôn maïch, hay Long maïch) theo traät töï taàng baäc (hierarchy) töø lôùn ñeán nhoû, töø cao xuoáng thaáp, töø trong ra ngoaøi. Khôûi nguoàn töø ñoä cao cuûa caùc daõy nuùi (Hy Maõ Laïp sôn/Chaâu AÙ, Alpes + Carpates/Chaâu AÂu, Andes/Nam Myõ, Rocky vaø Appalachian/Baéc Myõ…) ñòa khí chaûy xuoáng thaáp ñeán caùc ñaàu muùt laø caùc Huyeät tröôøng nôi chuùng seõ giao hoäi vôùi caùc gioøng Nöôùc taïi ñoä cao quy öôùc ± 0.000.



  • Nguõ ñaïi ñoàng ñöôøng

Traät töï vaän ñoäng ñòa maïch theo taàng baäc coù theå xeùt theo naêm caáp öùng vôùi khaùi nieäm “nguõ ñaïi ñoàng ñöôøng” : Thaùi Toå Sôn – Thieáu Toå Sôn – Thaùi Toâng Sôn – Thieáu Toâng Sôn – Phuï Maãu Sôn. Caáu truùc naøy töông öùng khaùi nieäm traät töï taàng baäc ñòa lyù theá giôùi: Global (hay International) – National – Regional – Local – Site (place, lieu).

  • Sôn tinh & Thuûy tinh

Vaät lieäu xaây döïng ñòa maïch goàm caëp löôõng hôïp aâmdöông laø Ñaát (Sôn) vaø Nöôùc (Thuûy) – coù chuyeån ñoäng nghòch chieàu töø goác ñeán ngoïn :

  • Sôn töø cao & lôùn xuoáng thaáp & nhoû (nuùi  ñoài  goø  gioàng…)

  • Thuûy töø cao & nhoû xuoáng thaáp & lôùn (khe + suoái  raïch  soâng  bieån…)

Xeùt theo quan ñieåm ñoäng – tónh thì : Sôn = AÂm (static), Thuûy = Döông(dynamic) traùi vôùi quan ñieåm phöông Taây (tieâu chí cao-thaáp/loài-loõm) : Sôn = Döông (positive), Thuûy = AÂm (negative).

  • Ñòa chaâm (geoacupuncture)

Huyeät tröôøng – vôùi Huyeät laø trung taâm vaây quanh bôûi caùc vaät theå ñòa lyù theo nhöõng traät töï khoâng gian nhaát ñònh – laø nôi coù theå choïn laøm choán An Cö (Ñòa lôïi) cho caû ngöôøi soáng (Döông cô/phaàn) laãn ngöôøi cheát (AÂm cô/phaàn). Vaø cuõng gioáng nhö ngöôøi thaày thuoác chaâm cöùu heä thoáng huyeät ñaïo cuûa cô theå, thaày ñòa lyù laø ngöôøi chaâm cöùu heä thoáng huyeät ñaïo cuûa traùi ñaát.

Baøi vieát sô boä taäp trung vaøo phaàn Ñòa maïch laø caùi neàn maø moïi quy hoaïch xaây döïng ñeàu ñaët leân beân treân vaø chöa ñeà caäp ñeán Huyeät vaø Huyeät tröôøng (töùc ñòa ñieåm xaây döïng ñoâ thò) seõ trình baøy trong nhöõng laù thô GEO tieáp theo.



  • ÑÒA MAÏCH TRUNG QUOÁC : Tam ñaïi Caùn Long (goïi taét laø Tam Long)

  • Sandwich

Heä ñòa maïch Trung Quoác gioáng nhö moät chieác baùnh mì keïp thòt (sandwich) goàm naêm lôùp xen keû nhau : 2 lôùp ngoaøi vaø lôùp trong cuøng laø 3 lôùp baùnh töông öùng vôùi Tam Ñaïi Caùn Long (ba con roàng ñaát) xen keû vôùi 2 lôùp thòt töông öùng vôùi hai con soâng Hoaøng Haø vaø Tröôøng Giang, (hai con roàng nöôùc) chaïy töø Taây vaø Taây Baéc (daõy Coân Loân – Hy Maõ Laïp Sôn) sang Ñoâng vaø Ñoâng Nam (Bieån Nam Haûi – Thaùi Bình Döông). Moãi con roàng ñaát vaø moãi con roàng nöôùc laø moät heá thoáng “con” ñoäc laäp laïi phaân chi (thaân, caønh, ngoïn, hoa, traùi…) nhö heä thoáng “meï” caáp treân.

  • Queû Chaán

Trung Quoác toïa vò taïi phía Ñoâng Khoái luïc ñòa AÂu – AÙ (EURASIA) coù töôïng queû Dòch laø Chaán (saám seùt) goàm 3 haøo öùng vôùi Tam ñaïi caùn long :

Haøo 3 – aâm  ÑCL 3  Baéc Kinh

Haøo 2 – aâm  ÑCL 2  Thöôïng Haûi

Haøo 1 – döông  ÑCL 1  Quaõng Chaâu



  • ÑÒA MAÏCH VIEÄT NAM

  • Saùch Trôøi

Nöôùc ta ñöôïc “Trôøi Ñaát “ – hay caùc baäc tieàn boái Lyù Thöôøng Kieät vaø Nguyeãn Traõi ? – ñònh vò taïi khung toïa ñoä ñòa lyù nhieät ñôùi aåm – gioù muøa 8O30’ ÷ 23O23’ Vó Baéc vaø 104O ÷ 111O Kinh Ñoâng

Nam quoác Sôn Haø Nam ñeá cö


Tuyeät nhieân ñònh phaän taïi Thieân Thö

Hoaëc :


Nhö nöôùc Ñaïi Vieät ta töø tröôùc

Voán xöng neàn vaên hieán ñaõ laâu

Nuùi soâng bôø coõi ñaõ chia

Phong tuïc Baéc Nam cuõng khaùc”



  • Queû Toán

Vò trí naøy thuoäc goùc Ñoâng Nam cuûa toaøn khoái luïc ñòa EURASIA, coù töôïng queû Dòch laø Toán (gioù) goàm 3 haøo öùng vôùi Tam ñaïi caùn long :
Haøo 3 – döông  Baéc Boä  Haø Noäi

Haøo 2 – döông  Taây Boä  Hueá

Haøo 1 – aâm  Nam Boä  Saøi Goøn

  • Hai moác ñòa lyù

Taïi khu vöïc Ñoâng Nam AÙ Vieät Nam coù 2 ñieåm moác ñòa lyù ñaùng löu yù :

1. Haø Noäi : theo truïc Taây Baéc – Ñoâng Nam (CaønToán / Thieân moân – Ñòa hoä), laø taâm cuûa ñænh nuùi cao nhaát theá giôùi (Everest +8.888m) vaø vöïc ñaïi döông saâu nhaát theá giôùi (Mindanao – 10.800m)

2. Hueá : theo truïc Ñoâng Baéc – Taây Nam (Caán Khoân / Quyõ moân – Nhaân moân), laø taâm cuûa ñaûo Haûi Nam (Trung Quoác) vaø Bieån Hoà (Cambuchia) vôùi baùn kính R=2800km).

  • Con Long

Vôùi dieän tích 330 ngaøn caây soá vuoâng vaø bôø bieån hình chöõ S daøi 3200 caây soá, heä ñòa maïch Vieät Nam coù hình cuûa moät con Long vôùi ñuoâi ôû Baéc Boä, thaân ôû Trung Boä vaø ñaàu ôû Nam Boä. Haøm cuûa Roàng laø baùn ñaûo Caø Mau vôùi röøng U Minh kyø vó. Chi traùi coù bieån Ñoâng oâm boïc, chi phaûi coù soâng Meâ Koâng che chôû suoát töø Vaân Nam ñeán Taây Nam Boä …Noù laøm ta nhôù ñeán moät caâu ca dao coå :

Laøng ta phong caûnh höõu tình



Daân cö giang khuùc nhö hình con Long”

maø ngöôøi vieát baøi naøy khi coøn laø moät hoïc sinh trung hoïc vaãn muoán thay hai töø “phong caûnh” baèng töø “Sôn Thuûy”. Ñieàu ñoù phaàn naøo ñöôïc thöïc thi taïi dieãn ñaøn khoa hoïc cuûa Ñaïi hoäi UIA’ XX Baéc Kinh naêm 1999 trong baøi tham luaän “Phong Thuûy, giao ñieåm giöõa hai neàn kieán truùc & ñoâ thò Ñoâng – Taây” : ñeà xuaát thuaät ngöõ Sôn Thuûy (Shan-Shui) thay cho Phong Thuûy (Feng-Shui) ñaäm maøu saéc meâ tín/huyeàn bí.



  • Quan ñieåm truyeàn thoáng : Nhò Ñaïi Caùn Long (goïi taét laø Löôõng Long)

Baøi thô Vieät Nam Ñòa maïch noùi treân cho thaáy : ñòa maïch nöôc ta huøng cöôøng, caûnh quan ñòa lyù SÔN-THUÛY xinh ñeïp taàng taàng lôùp lôùp traõi daøi. Nuùi töï chuû, khoâng chaàu phuïc ñaát khaùc. Soâng cuõng töï laäp, khoâng leä thuoäc beân ngoaøi. Söï phaân cöïc (löôõng giôùi, song phöông) thaønh hai heä thoáng (Baéc Nam, Taû höõu) hai Ñaïi Caùn Long, hai long maïch chuû … dieãn ra theo sô ñoà sau :

Baéc Long  Daõy Huyeàn Ñinh



V
Ñòa maïch

Vieät Nam

ÑCL 1
oøng cung loõm
Trung Long  Daõy Tam Ñaûo

Baéc Boä Nam Long  Daõy Ba Vì


ÑCL 2




Tuyeán Tröôøng Sôn  Trung Boä + Nam Boä
Taát caû caùc daõy nuùi ñeàu khôûi toå (baét nguoàn) töø Vaân Nam (Trung Quoác) rieâng daõy Huyeàn Ñinh töø daõy Thaäp vaïn ñaïi sôn (Trung Quoác).

  • Caáu hình chöõ S

Veà maët caáu hình, coù söï töông ñoàng giöõa Trung Quoác (Ñoâng AÙ) vaø Vieät Nam (Ñoâng Nam AÙ luïc ñòa).

Hình 2. So saùnh bieåu töôïng AÂm – Döông giöõa Trung Quoác vaø Vieät Nam

Söï töông ñoàng naøy khieán cho nhieàu ngöôøi Vieät Nam – moät trong ba quoác gia ñoàng vaên vôùi Trung Quoác – ñeàu cho raèng chính mình môùi laø sôû höõu chuû cuûa kinh Dòch, vaø roäng hôn, cuûa vaên minh Ñoâng AÙ. Nhaät Baûn vaø Haøn – Quoác thì khoâng vaäy. Hoï khoâng daùm “caïnh tranh” baûn quyeàn vôùi Trung Quoác.

Vaø nhö ñeå cuûng coá theâm cho giaû thuyeát cuûa mình luaän cöù ñöôïc xaây döïng nhö sau :


  • Vònh Baéc Boä hình cong loõm (Thaùi Döông) coù ñaûo Haûi Nam (Thieáu AÂm). Ñaát Nam Boä hình cong loài (Thaùi aâm) coù Bieån Hoà (Thieáu döông). Moät söï quaân bình aâm döông hoaøn chænh, tuyeät haûo.

  • Trong khi Trung Quoác khoâng ñaït ñöôïc theá caân baèng aâm döông lyù töôûng nhö vaäy : Vònh Boät Haûi – Hoaøng Haûi cuõng cong loõm (Thaùi Döông) – maø khoâng coù thieáu aâm töôïng hình. Luïc ñòa Nam Trung Quoác cuõng cong loài (Thaùi aâm) maø khoâng coù Thieáu Döông (töùc Hoà lôùn) laïi mang theâm hai thieáu aâm khoâng ñaéc vò (ñaûo Ñaøi Loan vaø ñaûo Haûi Nam).




  • Quan ñieåm baøi vieát naøy : Tam ñaïi caùn long (goïi taét Tam long)

Quan ñieåm truyeàn thoáng coù töø khaù laâu trong giôùi Ñòa hoïc Vieät Nam. Ngoaøi vieäc thieáu löu yù ñeán ñòa maïch vuøng ñaát môùi Nam boä thuoäc moät heä ñòa maïch khaùc, coù theå do caùch nhìn nhaän chöa thoáng nhaát veà maët hoïc thuaät theå hieän qua hai caâu thô :

Cao nhaát thoán vi Sôn



Ñeâ nhaát thoán vi Thuûy

Döôùi maét nhaø ñòa hoïc, cao thaáp chæ moät taác (nhaát thoán) ñaõ laø Sôn, laø Thuûy roài… Moãi gioàng ñaát töï thaân ñaõ laø moät con long. Coù theå möôïn ñoaïn vaên sau ñaây cuûa baùc Sôn Nam ñeå laøm roõ theâm vieäc chöa thoáng nhaát noùi treân :

…”Ñaát phuø sa vôùi ranh giôùi mô hoà giöõa bôø vaø bieån, khoù phaân bieät ñaâu laø Ñaát, ñaâu laø Nöôùc. Khoâng coù Phong Thuûy vì thieáu goø noãng, nuùi non. Gaëp nôi ñaát gioàng cao hôn maët bieån khoaûng 2 meùt thì möøng rôõ, ñeå troàng goác mai, thöû nghieäm caây böôûi, caây xoaøi. Cheát maø ñöôïc choân ôû bôø ñaát khoâ raùo, naám moä leø teø nhoâ leân vaøo muøa khoâ laø coù phöôùc….”(Tieáp caän vôùi Ñoàng Baèng Soâng Cöûu Long, trang 132).

Trong Phong Thuûy, 2 meùt laø caû moät ngoïn nuùi. So vôùi coát cao ñoä ±0.000 cuûa thuûy vaên soâng Saøi Goøn, khu vöïc goø Taân Khai Quaän 1 – nôi xaây döïng nhöõng coâng trình coâng coäng troïng ñieåm cuûa thaønh Quy (thôøi Gia Long) vaø Saøi Goøn – laø nhöõng “ngoïn nuùi” coù ñoä cao töø 8m (nhaø thôø Ñöùc Baø, Hoà con Ruøa…), 9m (laõnh söï quaùn Phaùp, tröôøng Taberd, Böu ñieän Thaønh phoá…) ñeán 10 meùt (laõnh söï quaùn Hoa Kyø, nhaø Vaên hoùa Quaän 1…)

Cuõng doõi theo daáu chaân baùc Sôn Nam, chuùng ta coù theå tìm thaáy caùi heä ñòa maïch thöù ba ngoaøi heä löôõng long noùi treân :

“Ngöôøi Kh’mer taäp trung chuû yeáu ôû vuøng ñaát LUÏC CHAÂN LAÏP (laõnh thoå Cambuchia nay) ñaát cao raùo, deã laøm aên, nguoàn lôïi nhieàu : toâm caù Bieån Hoà. Mieàn haï löu soâng Meâ-Koâng (nay laø Nam boä – töùc THUÛY CHAÂN LAÏP) khoâng coù moõ vaøng, moõ baïc, ñaäu khaáu, traàm höông, tô luïa, hoà tieâu... ñeå haáp daãn thöông khaùch” (yù so saùnh vôùi vuøng cao thöôïng nguoàn soâng Meâ-Koâng – ngöôøi vieát) (Ñaát Gia Ñònh xöa, trang 8).

Nhö vaäy caùi Ñaïi caùn long thöù ba coù nguoàn goác töø vuøng cao Luïc chaân laïp vaø saâu hôn nöõa veà phía beân trong luïc ñòa Ñoâng Nam AÙ. Coù khaû naêng ñaây laø daõy PHNOM KRA VANH (ngöôøi Phaùp goïi laø daõy CARDAMOMES) chaïy doïc theo bôø bieån phía Taây Nam cuûa Campuchia giaùp vôùi vònh Thaùi Lan.

Laø moät hôïp phaàn cuûa heä thoáng ñòa maïch Vieät Nam , vuøng ñaát nay ñöôïc goïi laø Nam Boä ñaõ töøng ñöôïc bieát döôùi 5 caùi teân khaùc :



  1. Thuûy chaân laïp (ñoái öùng vôùi Luïc chaân laïp)

  2. Phuû Gia Ñònh (thôøi chuùa Nguyeãn)

  3. Luïc Tænh (thôøi vua Nguyeãn – 1832)

  4. Nam Kyø (thôøi thuoäc Phaùp)

  5. Basse – Cochinchine (ñoái öùng vôùi Haute – Cochinchine)

Theo ñoù, ñòa giôùi haønh chaùnh Luïc Tænh haàu nhö truøng khôùp vôùi Ñòa phong thuûy xeùt caû veà ñòa hình, ñòa theá, ñòa giôùi, cuõng nhö veà cöông vöïc, moân hoä. Gioáng nhö saùu con roàng, saùu tænh naøy ñeàu coù phaàn ranh giôùi phía Taây / Taây Baéc laø luïc ñòa (Caøn / Thieân moân – coång trôøi) vaø ranh giôùi phía Ñoâng/Ñoâng Nam laø bieån caû (Toán / Ñòa hoä – cöûa ñaát)

Saùu tænh naøy hôïp thaønh queû Dòch Thuûy Hoûa – KYÙ TEÁ, theo ñoù queû treân (Thuûy – phía Baéc) khôùp vôùi 3 tænh mieàn Ñoâng, queû döôùi (Hoûa – phía Nam) khôùp vôùi 3 tænh mieàn Taây, vaø 2 haøo giöõa laø 2 trung taâm cuûa vuøng, hoaëc quy hoaïch vuøng :



Haøo vò

Queû Dòch

Nguõ haønh

Ñòa lyù

Caáu taïo

Vò trí

Luïc tænh

Thuû phuû

6




THUÛY

BAÉC

Baéc long

Taû

Bieân Hoøa




5




Trung long

Trung

Gia Ñònh

Saøi Goøn

4




Nam long

Höõu

Ñònh Töôøng




3




HOÛA

NAM

Baéc long

Taû

Vónh Long




2




Trung long

Trung

An Giang

Soùc Traêng

1




Nam long

Höõu

Haø Tieân



C


aáu truùc taàng baäc ñòa maïch Vieät Nam ñöôïc saép xeáp theo sô ñoà sau :


Keát luaän :

Ñòa maïch laø phaàn cô sôû cuûa pheùp choïn ñaát theo quan ñieåm Ñòa lyù Phong thuûy raát gaàn vôùi khoa hoïc Ñòa lyù phöông Taây (geography) vaø raát khaùc vôùi thuaät Boùi ñaát maø caû Ñoâng laãn Taây ñeàu coù ôû thuôû bình minh cuûa lòch söû kieán truùc (geomanty ôû phöông Taây vaø thuaät Boác ñòa/Traïch thôøi kyø Tieân Taàn ôû Trung Quoác)



Moät söï hieåu bieát veà Ñòa maïch coù theå giuùp chuùng ta:

  1. Hình dung ñöôïc phöông phaùp thaåm ñònh vaø tuyeån traïch ñòa ñieåm xaây döïng toái öu veà maët thöïc haønh Phong thuûy kieán truùc

  2. Lyù giaûi ñöôïc söï hình thaønh, phaùt trieån caùc ñieåm daân cö töø Höông/Thoân traán ñeán Ñoâ thò moïi taàng baäc (sieâu, ñaïi, chuøm thaäm chí thieân haø ñoâ thò nhö daõy BOSWASH Boston- Washington ôû bôø Ñoâng nöôùc Myõ giaùp vôùi Ñaïi Daây Döông) veà maët lòch söû kieán truùc. Ñaây laø phaàn maø neàn kieán truùc Ñoâng AÙ coøn thieáu trong khi chính noù ñaùng leõ coù theå ñoùng goùp vaøo kho taøng kieán truùc theá giôùi nhöõng giaù trò ñoäc ñaùo ñaày chaát saùng taïo cuûa rieâng mình.

  3. Goùp phaàn xaây döïng moät caùch nhìn khaùc veà quy hoaïch ñoâ thò theo quan ñieåm Ñòa lyù töï nhieân phöông Taây cuõng nhö phöông phaùp luaän Ñòa Phong Thuûy phöông Ñoâng. Ñaây seõ laø moät ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc lieân ngaønh thuù vò (interdisciplinary) maø ngöôøi vieát raát mong nhaän ñöôïc söï hôïp taùc hoaëc hoã trôï cuûa khoâng chæ caùc thaønh vieân trong Hoäi kieán truùc sö Vieät Nam vaø CLB Kieán truùc sö treû Tp.HCM./.







Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương