Nhãm nghiªn cøu: Hoµng Thuý b ng (M. Sc) NguyÔn V¨n NghÖ (mba) Lª Hoµng Tïng


Ch­¬ng 5. KÕt luËn vµ gîi ý chÝnh s¸ch



tải về 1.19 Mb.
trang12/14
Chuyển đổi dữ liệu17.08.2016
Kích1.19 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

Ch­¬ng 5.

KÕt luËn vµ gîi ý chÝnh s¸ch

Th­¬ng m¹i cµ phª toµn cÇu ®· ®­îc h×nh thµnh tõ thÕ kû XVI vµ cã lÏ lµ s¶n phÈm cã thÞ tr­êng sím vµ v÷ng ch¾c nhÊt trong sè c¸c mÆt hµng n«ng l©m s¶n hiÖn nay. Ngµy nay, ®èi víi c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn, kim ng¹ch xuÊt khÈu cµ phª ®øng hµng thø hai trªn thÕ giíi, sau dÇu löa. C©y cµ phª cã ý nghÜa quan träng kh«ng chØ vÒ mÆt kinh tÕ mµ cßn vÒ c¸c mÆt x· héi vµ chÝnh trÞ ë nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi. Mét biÕn ®éng nhá vÒ gi¸ cµ phª ngay lËp tøc ¶nh h­ëng ®Õn c¸c chØ tiªu kinh tÕ vÜ m« nh­ thÊt nghiÖp, nghÌo ®ãi, bÊt b×nh ®¼ng thu nhËp, g©y ¶nh h­ëng tiªu cùc tíi chÝnh trÞ vµ x· héi. Do ®ã, ChÝnh phñ ë c¸c n­íc xuÊt khÈu cµ phª trªn thÕ giíi rÊt coi träng viÖc hîp t¸c gi÷a c¸c n­íc vµ thùc thi nhiÒu chÝnh s¸ch kh¸c nhau nh»m æn ®Þnh thÞ tr­êng cµ phª trong n­íc vµ thÕ giíi, gãp phÇn æn ®Þnh c¸c chØ sè kinh tÕ vÜ m«.


ThÞ tr­êng cµ phª thÕ giíi cã nhiÒu ®Æc ®iÓm riªng biÖt so víi c¸c mÆt hµng n«ng l©m s¶n kh¸c do c¶ nguyªn nh©n kh¸ch quan vµ chñ quan vÒ phÝa cung vµ phÝa cÇu. VÒ phÝa cung, phÇn lín s¶n l­îng cña c¸c n­íc s¶n xuÊt dïng ®Ó xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng c¸c n­íc ph¸t triÓn. Sè l­îng n­íc s¶n xuÊt cµ phª nhiÒu, c¸c n­íc nµy dÔ dµng tham gia vµ tõ bá thÞ tr­êng. Tuy nhiªn, s¶n l­îng chñ yÕu tËp trung ë mét sè n­íc s¶n xuÊt chÝnh nh­ Brazil, Colombia, ViÖt Nam, Indonesia, Guatemala, Mehico, Bê BiÓn Ngµ vµ Costa Rica víi h¬n 80% thÞ phÇn. S¶n phÈm xuÊt khÈu chÝnh ë d¹ng th« hoÆc s¬ chÕ, chiÕm kho¶ng 82,7%. Cuèi cïng, l­îng cung cµ phª rÊt co gi·n theo gi¸ vµ dÔ thay ®æi khi thêi tiÕt thuËn lîi hoÆc xÊu ®i.
VÒ phÝa cÇu, c¸c n­íc nhËp khÈu chÝnh chñ yÕu ë c¸c thÞ tr­êng truyÒn thèng Mü, T©y ¢u vµ NhËt B¶n víi 90% thÞ phÇn. C¸c s¶n phÈm nhËp khÈu nµy ®­îc chÕ biÕn l¹i thµnh c¸c s¶n phÈm tiªu dïng cuèi cïng nh­ cµ phª hoµ tan, bét v.v... GÇn 90% giao dÞch c¸c s¶n phÈm nµy lµ trong néi t¹i c¸c n­íc tiªu thô cµ phª truyÒn thèng. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, nhu cÇu tiªu thô t¹i thÞ tr­êng B¾c Mü vµ T©y ¢u cã xu h­íng ch÷ng l¹i, møc t¨ng kho¶ng 1,3% trong thËp kû tíi, tøc lµ t­¬ng ®­¬ng víi tèc ®é t¨ng d©n sè ë c¸c n­íc nµy. Nhu cÇu thÞ tr­êng NhËt B¶n sÏ tiÕp tôc t¨ng tr­ëng m¹nh, kho¶ng 2,5% trong thËp kû tíi. Bªn c¹nh thÞ tr­êng NhËt B¶n, nhu cÇu t¹i thÞ tr­êng Trung Quèc sÏ t¨ng m¹nh, kho¶ng 30%/n¨m. Nhu cÇu t¹i thÞ tr­êng Nga còng t¨ng cao, kho¶ng 10%/n¨m. Nhu cÇu t¹i c¸c n­íc §«ng ¢u kh¸c vµ mét sè n­íc Nam ¢u sÏ t¨ng tõ 1%/n¨m ®Õn 1,5%/n¨m tõ nay ®Õn n¨m 2010. Tuy nhiªn, c¸c thÞ tr­êng míi næi hiÖn chØ chiÕm kho¶ng 10% thÞ phÇn nªn trung t©m tiªu thô cµ phª toµn cÇu vÉn tiÕp tôc lµ B¾c Mü, T©y ¢u vµ NhËt B¶n.
C¸c nguyªn nh©n chñ quan vµ kh¸ch quan nµy t¹o nªn nhiÒu ph©n ®o¹n thÞ tr­êng. Trong ph©n ®o¹n thÞ tr­êng æn ®Þnh vµ gi¸ trÞ cao, c¸c giao dÞch chñ yÕu ®­îc tiÕn hµnh gi÷a c¸c tËp ®oµn cµ phª ®a quèc gia vµ ng­êi tiªu dïng ë c¸c n­íc ph¸t triÓn. Trong ph©n ®o¹n thÞ tr­êng bÊt æn ®Þnh, gi¸ trÞ thÊp, c¸c giao dÞch chñ yÕu ®­îc tiÕn hµnh gi÷a c¸c nhµ xuÊt khÈu cµ phª ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn víi c¸c tËp ®oµn cµ phª ®a quèc gia. ChÝnh v× nh÷ng ®Æc ®iÓm cña thÞ tr­êng cµ phª thÕ giíi ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c c«ng ty ®a quèc gia cã lîi thÕ ®éc quyÒn trong thu mua, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª. 5 c«ng ty ®a quèc gia lín nhÊt kiÓm so¸t tíi 70% s¶n l­îng xuÊt khÈu cña c¸c n­íc s¶n xuÊt cµ phª trªn thÕ giíi.
Trong ph©n ®o¹n thÞ tr­êng bÊt æn ®Þnh vµ gi¸ trÞ thÊp, thÞ tr­êng cµ phª th­êng xuyªn biÕn ®éng, gi¸ c¶ lªn xuèng thÊt th­êng do nh÷ng biÕn ®éng c¶ vÒ phÝa cung vµ cÇu. Sau ®¹i chiÕn thÕ giíi lÇn thø 2, gi¸ cµ phª lªn hay xuèng chñ yÕu do biÕn ®éng vÒ cung, ®Æc biÖt tõ Brazil - n­íc cã s¶n l­îng vµ l­îng xuÊt khÈu cµ phª lín nhÊt thÕ giíi. Nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû XXI, thÞ tr­êng cµ phª thÕ giíi r¬i vµo khñng ho¶ng tåi tÖ nhÊt kÓ tõ thËp kû 60, thÕ kû XX. Gi¸ cµ phª xuèng ®Õn møc thÊp kû lôc. NhiÒu n­íc, nhiÒu vïng ®· buéc ph¶i gi¶m diÖn tÝch trång do kh¶ n¨ng c¹nh tranh thÊp hay gi¸ thµnh cao. Ng­êi trång, c¸c ®èi t­îng tham gia vËn chuyÓn, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª ë c¸c n­íc xuÊt khÈu trªn toµn thÕ giíi ph¶i ®èi diÖn víi nguy c¬ ph¸ s¶n cao.
MÆc dï c©y cµ phª ®· ®­îc trång ë ViÖt Nam tõ rÊt sím, thÕ kû XIX, nh­ng v× nhiÒu lý do kh¸c nhau s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu cµ phª ch­a ®­îc chó träng. Sau khi ®Êt n­íc hoµn toµn thèng nhÊt vµo n¨m 1975, ®Çu t­ ph¸t triÓn cµ phª b¾t ®Çu ®­îc quan t©m m¹nh vµ ho¹t ®éng giao dÞch th­¬ng m¹i chñ yÕu diÔn ra víi c¸c n­íc §«ng ¢u x· héi chñ nghÜa cò. Cuèi thËp kû 80 vµ ®Çu thËp kû 90 thÕ kû XX, do sù xôp ®æ cña khèi kinh tÕ c¸c n­íc nµy, ngµnh cµ phª ViÖt Nam thùc sù tham gia vµo thÞ tr­êng cµ phª toµn cÇu. Tõ mét n­íc cã s¶n l­îng xuÊt khÈu nhá, kho¶ng 90 ngh×n tÊn n¨m 1990, ViÖt Nam dÇn v­¬n lªn thµnh mét trong nh÷ng n­íc cã l­îng xuÊt khÈu cµ phª lín nhÊt thÕ giíi, dao ®éng tõ 700 ®Õn 800 ngh×n tÊn tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2002. Kim ng¹ch xuÊt khÈu dao ®éng trong kho¶ng tõ 400 ®Õn 600 triÖu USD/n¨m, t¹o c«ng ¨n viÖc trùc tiÕp cho kho¶ng 600 ngh×n ng­êi vµ gi¸n tiÕp cho kho¶ng 1 triÖu ng­êi, gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo cho ng­êi d©n n«ng th«n. N¨m 2001, ViÖt Nam trë thµnh n­íc xuÊt khÈu cµ phª Robusta lín nhÊt thÕ giíi víi 42% thÞ phÇn. T¨ng tr­ëng cµ phª ViÖt Nam v­ît xa mäi dù ®o¸n cña tÊt c¶ c¸c chuyªn gia trong n­íc vµ quèc tÕ.
ViÖc s¶n l­îng xuÊt khÈu cµ phª ViÖt Nam t¨ng nhanh vµ gi¸ cµ phª thÕ giíi gi¶m xuèng dÉn ®Ôn hai ý kiÕn tr¸i ng­îc nhau vÒ nguyªn nh©n dÉn ®Õn hiÖn t­îng nµy. HÇu hÕt ý kiÕn hiÖn nay ®Òu cho r»ng s¶n l­îng t¨ng nhanh ë ViÖt Nam lµm gi¶m gi¸ thÕ giíi, g©y thiÖt h¹i cho c¸c n­íc xuÊt khÈu cµ phª trªn thÕ giíi. Mét sè Ýt ý kiÕn cho r»ng, s¶n l­îng cµ phª ViÖt Nam t¨ng nhanh do gi¸ thÕ giíi t¨ng ®ét biÕn vµo n¨m 1994 ®Õn 1996 ®· lµm t¨ng lîi nhuËn ng­êi trång cµ phª ViÖt Nam, khuyÕn khÝch hä më réng diÖn tÝch vµ t¨ng th©m canh trång cµ phª. KiÓm ®Þnh mèi quan hÖ nh©n qu¶ gi÷a gi¸ cµ phª thÕ giíi vµ s¶n l­îng xuÊt khÈu cña cµ phª ViÖt Nam trong giai ®o¹n 1994 - 2002 cho thÊy ý kiÕn thø 2 ph¶n ¸nh ®óng h¬n diÔn biÕn s¶n l­îng cµ phª ViÖt Nam, cô thÓ lµ møc s¶n l­îng cña cµ phª ViÖt Nam ë mét n¨m cô thÓ phô thuéc vµo møc gi¸ cµ phª thÕ giíi 4 n¨m tr­íc ®ã.
Kh¶ n¨ng c¹nh tranh cao cña cµ phª ViÖt Nam trong qu¸ khø chñ yÕu dùa trªn 4 yÕu tè chÝnh. Thø nhÊt lµ gi¸ lao ®éng rÎ. Thø hai lµ n¨ng suÊt cao dùa trªn sö dông nhiÒu ph©n bãn vµ n­íc t­íi. Thø ba lµ lîi thÕ vÒ kho¶ng c¸ch vËn chuyÓn. C¸c vïng s¶n xuÊt chÝnh cµ phª ViÖt Nam ®Òu gÇn c¸c c¶ng xuÊt khÈu do ViÖt Nam cã chiÒu ngang hÑp. Thø t­ lµ hÖ thèng chÝnh s¸ch cña nhµ n­íc ®èi víi ngµnh cµ phª th«ng tho¸ng, t¹o m«i tr­êng b×nh ®¼ng cho tÊt c¶ c¸c t¸c nh©n tham gia s¶n xuÊt, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª. ChÝnh v× 4 yÕu tè nµy nªn xuÊt khÈu cµ phª ViÖt Nam ®· nhanh chãng chiÕm lÜnh ®­îc thÞ tr­êng cµ phª thÕ giíi, g©y søc Ðp c¹nh tranh m¹nh víi c¸c n­íc xuÊt khÈu cµ phª kh¸c trªn thÕ giíi, ®Æc biÖt c¸c n­íc Ch©u Phi.
Khi thÞ tr­êng cµ phª thÕ giíi r¬i vµo khñng ho¶ng tõ n¨m 2000 ®Õn 2002, ngµnh cµ phª ViÖt Nam lµ mét trong nh÷ng ngµnh cµ phª trªn thÕ giíi chÞu ¶nh h­ëng m¹nh nhÊt vÒ tÊt c¶ c¸c mÆt nh­ møc sèng cña hÇu hÕt ng­êi trång cµ phª gi¶m, nhiÒu ®¹i lý thu mua ph¸ s¶n, c¸c doanh nghiÖp kinh doanh cµ phª ®èi diÖn víi l­îng tiÒn nî ®äng ng©n hµng lín, nguy c¬ ph¸ s¶n cao vµ m«i tr­êng cã dÊu hiÖu suy tho¸i. Do ®ã, ®¸nh gi¸/x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña cµ phª ViÖt Nam lµ cÇn thiÕt. C¸c xu h­íng gÇn d©y trªn thÞ tr­êng cµ phª thÕ giíi cho thÊy kh¶ n¨ng c¹nh tranh cao cña cµ phª ViÖt Nam khã duy tr× trong thêi gian tíi. Thø nhÊt, xu h­íng tiªu dïng sÏ tiÕp cËn víi c¸c s¶n phÈm chÊt l­îng cao, s¶n phÈm h÷u c¬ vµ s¶n phÈm s¹ch. Thø hai, c¸c hÖ thèng kiÓm tra gi¸m s¸t quèc tÕ ®èi víi nguån gèc xuÊt xø cña s¶n phÈm sÏ buéc ng­êi trång cµ phª ViÖt Nam gi¶m dÇn ph©n bãn vµ qua ®ã n¨ng suÊt sÏ cã xu h­íng gi¶m. Thø ba, t¨ng tr­ëng cµ phª ViÖt Nam trong qu¸ khø chñ yÕu dùa trªn më réng diÖn tÝch trång, ®Æc biÖt lµ ph¸ rõng vµ khai th¸c nguån n­íc ngÇm kh«ng ph¶i tr¶ thuÕ. HiÖn nay, nhiÒu n¬i ®· b¾t ®Çu b¾t gÆp xu h­íng m«i tr­êng suy tho¸i, c¶n trë t¨ng n¨ng suÊt vµ gi¸ thµnh bÞ ®Èy lªn cao.
Nh»m kh¾c phôc nh÷ng ¶nh h­ëng xÊu cña cuéc khñng ho¶ng gi¸ vµ n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh cµ phª, ChÝnh phñ ViÖt Nam ®· thùc hiÖn nhiÒu biÖn ph¸p hç trî kh¸c nh»m h¹n chÕ nh÷ng ¶nh h­ëng tiªu cùc ®Õn c¸c ®èi t­îng tham gia s¶n xuÊt, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª nh­: (i) KhuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp trong n­íc t¨ng l­îng hµng xuÊt khÈu th«ng qua chÝnh s¸ch th­ëng xuÊt khÈu; (ii) Thu mua t¹m tr÷ 150 ngh×n tÊn cµ phª nh»m h¹n chÕ tèc ®é gi¶m gi¸ cµ phª trªn thÞ tr­êng trong n­íc vµ quèc tÕ; (iii) T¨ng ®Çu t­ vµo hÖ thèng th«ng tin thÞ tr­êng nh»m t¹o c¬ héi cho c¸c t¸c nh©n tham gia kªnh s¶n xuÊt, chÕ biÕn vµ tiªu thô vµ tiÕp cËn b×nh ®¼ng th«ng tin; (iv) Më sµn giao dÞch cµ phª nh»m hç trî cho c¸c ®èi t­îng tham gia kªnh tiªu thô vµ chÕ biÕn cµ phª vÒ c¸c mÆt th«ng tin, tÝn dông, kü thuËt; (v) ChÝnh s¸ch tÝn dông ­u ®·i nh­ khoan nî, gi·n nî, l·i suÊt thÊp cho c¸c ®èi t­îng tham gia trång, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª; (vi) CÊp ®Êt, g¹o, v¶i cho ng­êi trång cµ phª nghÌo, ®ång bµo d©n téc thiÓu sè. KÕt qu¶ tõ ma trËn ph©n tÝch chÝnh s¸ch cho thÊy ¶nh h­ëng cña nh÷ng chÝnh s¸ch nµy ®· gãp phÇn h¹n chÕ ¶nh h­ëng cña khñng ho¶ng gi¸ tíi c¸c ®èi t­îng tham gia s¶n xuÊt, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª. Tuy nhiªn, ¶nh h­ëng h­ëng tÝch cùc nµy kh«ng lín do c¸c chØ sè NPCO vµ EPC cña ngµnh cµ phª ViÖt Nam thùc sù kh«ng cao h¬n 1 nhiÒu.
Bªn c¹nh nh÷ng chÝnh s¸ch kh¾c phôc t×nh h×nh, ngµnh cµ phª ViÖt Nam còng ®Æt ra kÕ ho¹ch ph¸t triÓn ngµnh cµ phª ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010. C¸c môc tiªu nµy vÒ c¬ b¶n phï hîp víi xu h­íng thay ®æi cña c¸c n­íc xuÊt khÈu cµ phª tiªn tiÕn trªn thÕ giíi: (i) Gi¶m diÖn tÝch trång cµ phª Robusta ë c¸c vïng sinh th¸i Ýt thÝch hîp vµ chuyÓn sang c¸c lo¹i c©y trång kh¸c; (ii) ¸p dông hÖ thèng tiªu chuÈn chÊt l­îng cµ phª phï hîp víi c¸c tiªu chuÈn quèc tÕ nh»m ®Þnh h­íng ng­êi s¶n xuÊt, c¸c doanh nghiÖp vµ chÕ biÕn xuÊt khÈu cµ phª; (iii) KhuyÕn khÝch ®Çu t­ trùc tiÕp, liªn doanh víi c¸c doanh nghiÖp n­íc ngoµi trong chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu cµ phª; (iv) KhuyÕn c¸o c¸c doanh nghiÖp trong n­íc x©y dùng th­¬ng hiÖu, chÕ biÕn c¸c s¶n phÈm cã chÊt l­îng cao vµ t¨ng c­êng qu¶ng b¸ s¶n phÈm trùc tiÕp cho ng­êi tiªu dïng ë c¸c thÞ tr­êng truyÒn thèng vµ tiÒm n¨ng; (v) KhuyÕn c¸o c¸c doanh nghiÖp trong n­íc h­íng tíi khai th¸c thÞ tr­êng néi ®Þa, nh»m gi¶m thiÓu nh÷ng t¸c ®éng xÊu tõ diÔn biÕn gi¸ trªn thÞ tr­êng thÕ giíi; (vi) Ph¸t triÓn ngµnh hµng cµ phª bÒn v÷ng, g¾n chÆt víi b¶o vÖ m«i tr­êng; (vii) TÝch cùc tham gia chÆt chÏ vµo ho¹t ®éng cña tæ chøc cµ phª thÕ giíi nh»m phèi hîp hµnh ®éng, gãp phÇn æn ®Þnh thÞ tr­êng cµ phª thÕ giíi, gi¶m thiÖt h¹i do biÕn ®éng gi¸ g©y ra. (viii) Chó träng ®Çu t­ c¬ së h¹ tÇng nh­ ®­êng x¸, viÔn th«ng nh»m gi¶m chi phÝ giao dÞch vµ n©ng gi¸ b¸n cho ng­êi trång cµ phª. Tuy nhiªn, qua thùc tiÔn ®iÒu tra, ®Ó c¸c môc tiªu mong muèn nhanh chãng trë thµnh hiÖn thùc, ngµnh cµ phª ViÖt Nam sÏ ph¶i ®èi diÖn víi nhiÒu th¸ch thøc.
1. ChÝnh s¸ch thuÕ cña c¸c n­íc nhËp khÈu cµ phª chÝnh bÊt lîi víi ViÖt Nam

ViÖt Nam kh«ng n»m trong sè nh÷ng n­íc ®­îc ­u tiªn vÒ thuÕ quan ®èi víi c¸c s¶n phÈm cµ phª hoµ tan khi tham gia vµo c¸c thÞ tr­êng truyÒn thèng nh­ Mü, NhËt B¶n vµ EU. C¸c n­íc nµy ¸p dông thuÕ nhËp khÈu gÇn nh­ b»ng 0% ®èi víi hÇu hÕt c¸c n­íc xuÊt khÈu cµ phª ë Ch©u Mü. Trong khi ®ã, møc thuÕ nµy hiÖn ¸p dông ®èi víi ViÖt Nam lµ tõ 2,6% ®Õn 3,1%. Bªn c¹nh ®ã, nhiÒu n­íc sö dông hµng rµo phi thuÕ quan nh­ lµ biÖn ph¸p b¶o hé ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn cµ phª trong n­íc nh­ h¹n ng¹ch nhËp khÈu vµ thuÕ tiªu thô cao. §©y sÏ lµ nh÷ng rµo c¶n rÊt lín ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam khi th©m nhËp trùc tiÕp vµo c¸c thÞ tr­êng nµy vµ buéc ph¶i xuÊt khÈu qua c¸c c«ng ty trung gian ë c¸c n­íc ®­îc h­ëng møc thuÕ quan ­u ®·i h¬n.


2. ThiÕu chiÕn l­îc ph¸t triÓn tæng thÓ ngµnh n«ng nghiÖp ViÖt Nam

C¸c môc tiªu ®Ò ra ®èi víi ngµnh cµ phª ViÖt Nam ch­a ®­îc ®Æt trong bèi c¶nh ph¸t triÓn chung cña nÒn kinh tÕ còng nh­ ngµnh n«ng nghiÖp ViÖt Nam. C¸c môc tiªu ph¸t triÓn cµ phª kh«ng thÓ kh«ng tÝnh ®Õn c¸c môc tiªu ph¸t triÓn c¸c ngµnh hµng kh¸c nh­ l©m nghiÖp, cao su hay chÌ. ThiÕu mét kÕ ho¹ch tæng thÓ nh­ kiÓu t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn cña khu vùc n«ng nghiÖp sÏ ¶nh h­ëng tíi c¸c môc tiªu ph¸t triÓn cña ngµnh hµng cµ phª ViÖt Nam.


3. TÝnh thiÕu linh ho¹t cña c¸c chÝnh s¸ch

C¸c chÝnh s¸ch nh­ thu mua t¹m tr÷, th­ëng xuÊt khÈu, khoanh nî, gi·n nî v.v... ®· nhanh chãng gãp phÇn lµm gi¶m ¶nh h­ëng tiªu cùc cña khñng ho¶ng gi¸. Tuy nhiªn, mét sè nh÷ng chÝnh s¸ch quan träng kh¸c nh­ tû gi¸ hèi ®o¸i l¹i gÇn nh­ kh«ng thay ®æi trong suèt thêi kú khñng ho¶ng. ChÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i trong t­¬ng lai cÇn linh ho¹t h¬n, ph¶n øng kÞp víi nh÷ng diÔn biÕn thÞ tr­êng. Qua m« pháng t¸c ®éng cña c¸c lùa chän chÝnh s¸ch b»ng m« h×nh c©n b»ng riªng phÇn (Partial equilibrium model) th× chØ cÇn mét thay ®æi nhá cña tû gi¸ hèi ®o¸i sÏ ®ãng gãp nhiÒu h¬n bÊt kú mét chÝnh s¸ch nµo ®· ®­îc ¸p dông ®èi víi tæng lîi Ých cña ngµnh cµ phª ViÖt Nam. Mét vÝ dô lµ Brazil ®· ph¸ tû gi¸ hèi ®o¸i tíi 30% nh»m t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cµ phª cña hä. KÕt qu¶ lµ ngµnh cµ phª Brazil vÉn tiÕp tôc t¨ng tr­ëng, ng­êi trång cµ phª vÉn thu ®­îc lîi nhuËn vµ hiÖn lµ n­íc ®øng ®Çu xuÊt khÈu thÕ giíi vÒ c¶ hai lo¹i cµ phª Arabica vµ Robusta.


4. ChÝnh s¸ch tÝn dông ­u ®·i cña nhµ n­íc khã tiÕp cËn tíi ®èi t­îng h­ëng lîi

MÆc dï chÝnh s¸ch tÝn dông hiÖn nay cã nhiÒu ®iÒu kho¶n ­u ®·i ®èi víi tÊt c¶ c¸c t¸c nh©n tham gia kªnh s¶n xuÊt, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª nh­ l·i suÊt thÊp, khoan nî, gi·n nî v.v... nh­ng tÊt c¶ c¸c yÕu tè ®Ó tiÕp cËn víi chÝnh s¸ch ®Òu ch­a tèt. Thø nhÊt, nh÷ng qui ®Þnh vÒ l­îng vèn vay hiÖn nay chñ yÕu quan t©m ®Õn gi¸ trÞ tµi s¶n thÕ chÊp h¬n lµ kh¶ n¨ng sinh lîi cña dù ¸n vay. H¬n n÷a, viÖc qui ®Þnh l­îng tiÒn vay kh«ng v­ît qu¸ mét tû lÖ % nhÊt ®Þnh cña gi¸ trÞ tµi s¶n còng g©y nhiÒu khã kh¨n cho ng­êi cã nhu cÇu vay vèn. HiÖn nay, thiÕu tµi s¶n thÕ chÊp lµ c¶n trë lín nhÊt ®èi víi nh÷ng ng­êi trång cµ phª nghÌo vµ c¸c doanh nghiÖp qui m« nhá. Thø hai, c¸c thñ tôc hµnh chÝnh cña c¸c ng©n hµng ch­a th«ng tho¸ng, g©y nhiÒu khã kh¨n cho ng­êi trång, c¸c chñ ®¹i lý còng nh­ doanh nghiÖp.



5. §Çu t­ c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n t¨ng nhanh nh­ng ch­a t­¬ng xøng

Nguån vèn ®Çu t­ vµo c¬ së h¹ tÇng nh­ giao th«ng, truyÒn th«ng, thuû lîi, ®iÖn, mÆc dï ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ trong h¬n 10 n¨m qua nh­ng hÇu hÕt ý kiÕn cña c¸c doanh nghiÖp, c¸ nh©n vµ tæ chøc ®Òu cho r»ng ch­a t­¬ng xøng, ch­a ®ãng vai trß quan träng trong viÖc n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh hµng cµ phª ViÖt Nam. §­êng xÊu ®· lµm t¨ng chi phÝ vËn chuyÓn, gi¶m gi¸ thu mua t¹i c¸c ®iÓm thu mua cµ phª kh¸c nhau. Chi phÝ sö dông m¹ng Internet hiÖn nay cao h¬n c¸c n­íc trong khu vùc. NhiÒu doanh nghiÖp ®· ph¶i bá viÖc sö dông m¹ng do chi phÝ cao vµ gi¸ cµ phª gi¶m. T¨ng ®Çu t­ c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n sÏ lµ yÕu tè c¬ b¶n n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh hµng cµ phª ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m tíi.


6. ThiÕu hÖ thèng kiÓm tra, gi¸m s¸t tiªu chuÈn chÊt l­îng s¶n phÈm

Ho¹t ®éng kiÓm tra, gi¸m s¸t chÊt l­îng hµng ho¸, xuÊt xø hµng ho¸ t¹i thÞ tr­êng trong n­íc ch­a ®­îc chó träng ®óng møc. MÆc dï ë c¸c n­íc cã møc tiªu thô cµ phª lín ®· coi träng vÊn ®Ò kiÓm tra vµ gi¸m s¸t chÊt l­îng, xuÊt xø vµ th­¬ng hiÖu cña hµng ho¸ th× c«ng t¸c nµy ë ViÖt Nam míi chØ ®­îc chó träng trong vµi n¨m trë l¹i ®©y vµ chñ yÕu tËp trung ë c¸c mÆt hµng nh­ thÞt c¸c lo¹i, rau qu¶ v.v... Trong khi ®ã, ho¹t ®éng nµy ch­a ®­îc chó träng ®èi víi ngµnh cµ phª tõ s¶n xuÊt ®Õn xuÊt khÈu. §èi víi c¸c s¶n phÈm cµ phª bét ë thÞ tr­êng trong n­íc, hiÖn t­îng b¸n hµng gi¶ d­íi tªn c¸c th­¬ng hiÖu næi tiÕng cã xu h­íng t¨ng lªn trong thêi gian gÇn ®©y. §iÒu nµy t¹o nªn nh÷ng bÊt lîi ®èi víi c¸c doanh nghiÖp, ®Æc biÖt lµ c¸c doanh nghiÖp nhá do chi phÝ ®Ó b¶o vÖ th­¬ng hiÖu hµng ho¸ v­ît qu¸ søc cña hä.


7. CÇn ph©n biÖt râ chøc n¨ng c«ng Ých vµ kinh doanh cña mét sè doanh nghiÖp nhµ n­íc

C¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc tham gia kinh doanh cµ phª ë nhiÒu n¬i cã xuÊt xø lµ c¸c n«ng tr­êng cµ phª tr­íc kia vµ chuyÓn sang kinh doanh vµ xuÊt khÈu cµ phª. Tuy nhiªn, nhiÒu chøc n¨ng tr­íc kia doanh nghiÖp vÉn ph¶i thùc hiÖn nh­ x©y dùng ®­êng, m¹ng l­íi ®iÖn trªn ®Þa bµn ho¹t ®éng, x©y dùng c¸c tr¹m y tÕ vµ tr­êng häc cho ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng. C¸c kho¶n kinh phÝ ®Ó ®Çu t­ vµ duy tr× b·o d­ìng hÖ thèng ®ã lµ rÊt lín, ®Æc biÖt khi gi¸ cµ phª xuèng thÊp. ViÖc ph¶i ®ång thêi thùc hiÖn c¶ hai chøc n¨ng ®· lµm gi¶m kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp nµy so víi c¸c doanh nghiÖp kh¸c.


8. C¸c doanh nghiÖp thiÕu kinh nghiÖm vµ kü n¨ng tham gia th­¬ng m¹i thÕ giíi

Mét yÕu tè kh¸ch quan c¶n trë kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam lµ kinh nghiÖm tham gia trªn thÞ tr­êng thÕ giíi. HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp chØ thùc sù thùc hiÖn c¸c giao dÞch kinh tÕ quèc tÕ trong kho¶ng h¬n 10 n¨m trë l¹i ®©y. Do ®ã, nhiÒu chñ doanh nghiÖp thiÕu nh÷ng kü n¨ng c¬ b¶n khai th¸c, xö lý tin tøc vµ ®µm ph¸n th­¬ng m¹i. H¬n n÷a, sù ph¸t triÓn rÇm ré cña c¸c doanh nghiÖp tham gia chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu cµ phª chñ yÕu trong giai ®o¹n gi¸ cµ phª thÕ giíi cao nªn nh÷ng kü n¨ng nµy ch­a ®­îc chó träng ®óng møc. Do thêi gian kinh doanh ng¾n nªn l­îng vèn vµ kinh nghiÖm tÝch luü ch­a cao. C¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam hiÖn nay cã qui m« nhá vµ s¶n phÈm chÕ biÕn chñ yÕu dõng l¹i ë c¸c s¶n phÈm s¬ chÕ. C¸c s¶n phÈm nµy ph¶i b¸n cho c¸c c«ng ty ®a quèc gia ®Ó tiÕp tôc chÕ biÕn thµnh s¶n phÈm tiªu dïng cuèi cïng. Do thiÕu c¸c kü n¨ng vµ kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ nghiªn cøu thÞ tr­êng nªn s¶n phÈm cµ phª hoa tan vµ rang xay cña ViÖt Nam chñ yÕu tiªu thô t¹i thÞ tr­êng trong n­íc, l­îng vµ gi¸ trÞ xuÊt khÈu c¸c mÆt hµng nµy ra n­íc ngoµi ®Òu kh«ng ®¸ng kÓ.


Còng do míi tham gia thÞ tr­êng quèc tÕ nÒn hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu cña ViÖt Nam ch­a chó träng ®Õn c«ng t¸c x©y dùng vµ b¶o vÖ th­¬ng hiÖu. V× ch­a cã th­¬ng hiÖu cã uy tÝn nªn c¸c doanh nghiÖp gÆp ph¶i rÊt nhiÒu khã kh¨n trong viÖc xuÊt khÈu, ®Æc biÖt ®èi víi c¸c s¶n phÈm cã chÊt l­îng cao h¬n. Bªn c¹nh víi viÖc bÞ Ðp gi¸ tõ lîi thÕ ®éc quyÒn mua cña c¸c c«ng ty ®a quèc gia th× ngµnh cµ phª ViÖt Nam trong m¾t ng­êi n­íc ngoµi lµ n­íc chuyªn xuÊt khÈu nh÷ng s¶n phÈm chÊt l­îng thÊp. NhiÒu doanh nghiÖp ViÖt Nam cã kh¶ n¨ng chÕ biÕn c¸c s¶n phÈm chÊt l­îng cao nh­ng kh«ng thÓ xuÊt khÈu víi møc gi¸ t­¬ng øng vµ buéc ph¶i xuÊt khÈu dèi b»ng c¸ch trén thªm c¸c t¹p chÊt lÉn víi c¸c s¶n phÈm chÊt l­îng cao. §©y lµ sù thiÖt h¹i rÊt lín vÒ gi¸ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam. Do ®ã, gi¸ cïng lo¹i s¶n phÈm ë nh÷ng n­íc kh¸c nhiÒu khi cao h¬n ë ViÖt Nam tíi 15USD/tÊn thêi ®iÓm ®Çu n¨m 2003.
9. Ng­êi trång cµ phª Robusta ViÖt Nam: qui m« nhá vµ thiÕu c¸c dÞch vô hç trî

§èi víi ng­êi trång cµ phª ViÖt Nam, hÇu hÕt c¸c chuyªn gia trong n­íc vµ quèc tÕ ®Òu ®ång ý hä lµ mét trong nh÷ng ng­êi lµm viÖc ch¨m chØ, s¸ng t¹o vµ gãp phÇn thóc ®Èy sù t¨ng tr­ëng nhanh chãng s¶n l­îng vµ n¨ng suÊt cña cµ phª ViÖt Nam trong thËp kû qua. §©y còng lµ mét trong nh÷ng lîi thÕ c¹nh tranh cña cµ phª ViÖt Nam. Tuy nhiªn, ng­êi trång cµ phª ViÖt Nam ®ang ph¶i ®èi diÖn víi rÊt nhiÒu khã kh¨n. Thø nhÊt, ng­êi trång cµ phª canh t¸c chñ yÕu dùa trªn kinh nghiÖm, häc hái lÉn nhau. Trong khi ®ã, ho¹t ®éng khuyÕn n«ng cña c¸c tæ chøc nhµ n­íc ch­a ®­îc chó träng ®Çu t­ c¶ vÒ ng­êi vµ vËt chÊt. KÕt qu¶ ®iÒu tra cña SDC th¸ng 6/2003 cho thÊy trªn 90% sè hé kh«ng nhËn ®­îc dÞch vô khuyÕn n«ng vÒ gièng vµ kü thuËt. 100% sè hé ®­îc hái kh«ng nhËn ®­îc khuyÕn n«ng vÒ tiªu thô s¶n phÈm. Ng­êi d©n vÉn trång vµ ch¨m bãn tù do. NhiÒu hé, nhiÒu n¬i ®· cè g¾ng t¨ng n¨ng suÊt b»ng c¸ch t¨ng ®Çu t­ m¹nh vµ kÕt qu¶ lµ gi¸ thµnh bÞ ®Èy lªn rÊt cao vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh gi¶m khi gi¸ thÕ giíi xuèng thÊp. Thø hai, ng­êi trång cµ phª ViÖt Nam chñ yÕu lµ nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt nhá, ch­a h×nh thµnh c¸c hîp t¸c x· dÞch vô nh»m t¹o lîi thÕ trong tiªu thô vµ s¶n xuÊt cµ phª. Thø ba, mét tû lÖ lín ng­êi trång cµ phª kh«ng tiÕp cËn c¸c th«ng tin vÒ gi¸ cµ phª, vËt t­, chÝnh s¸ch cña nhµ n­íc. Cã tíi 5,9% sè hé nghÌo ë C­ Jut vµ 10,5% sè hé nghÌo ë Kr«ng B«ng lµ kh«ng cã nguån th«ng tin. Nh÷ng hé nghÌo kh«ng cã ®iÒu kiÖn vËt chÊt ®Ó mua s¾m tivi, ®µi…nªn kh«ng cã nhiÒu nguån th«ng tin, kh«ng biÕt t×nh h×nh gi¸ c¶ cµ phª, vËt t­, c¸c chÝnh s¸ch nhµ n­íc ra sao nªn ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn viÖc s¶n xuÊt. VÒ chÝnh s¸ch hç trî tiªu thô cµ phª, tû lÖ sè hé kh«ng cã nguån th«ng tin nµy lµ t­¬ng ®èi cao, cô thÓ lµ cã tíi 17,6% sè hé giµu ë C­ Jut vµ 24% sè hé giµu ë Kr«ng Buk lµ kh«ng cã nguån th«ng tin. Cã tíi 17,6% sè hé giµu ë C­ Jut vµ 24% sè hé giµu ë Kr«ng Buk lµ kh«ng cã nguån th«ng tin.


Nh­ vËy, 4 yÕu tè gi¸ lao ®éng rÎ, n¨ng suÊt cao, kho¶ng c¸ch vËn chuyÓn trong n­íc vµ m«i tr­êng chÝnh s¸ch th«ng tho¸ng t¹o nªn lîi thÕ c¹nh tranh cao trong nh÷ng n¨m qua cña cµ phª ViÖt Nam ch¾c ch¾n sÏ ®ãng vai trß gi¶m dÇn. §Ó cã thÓ duy tr× ®­îc kh¶ n¨ng c¹nh tranh, ngµnh cµ phª ViÖt Nam cÇn dÇn v­ît qua ®­îc 9 th¸ch thøc nªu trªn. H¬n n÷a, hiÖn nay, ViÖt Nam n»m trong ph©n ®o¹n thÞ tr­êng bÊt æn gi¸ trÞ thÊp nµy do c¶ nguyªn nh©n chñ quan vµ kh¸ch quan t¹o ra vµ kh«ng dÔ g× cã thÓ kh¾c phôc ®­îc trong ng¾n h¹n. Do ®ã, viÖc chñ ®éng tõng b­íc kh¾c phôc nh÷ng khã kh¨n trªn sÏ gãp phÇn ®­a ViÖt Nam v­ît qua ®­îc ph©n ®o¹n thÞ tr­êng nµy vµ tiÕp cËn dÇn víi c¸c ph©n ®o¹n thÞ tr­êng æn ®Þnh vµ gi¸ trÞ cao h¬n.
Sù dông m« h×nh c©n b»ng riªng phÇn ®Ó m« pháng t¸c ®éng cña c¸c lùa chän chÝnh s¸ch kh¸c nhau tíi kh¶ n¨ng c¹nh tranh ngµnh cµ phª Robusta ViÖt Nam cho thÊy c¸c chÝnh s¸ch theo thø tù m¹nh yÕu tíi kh¶ n¨ng c¹nh tranh ngµnh cµ phª ViÖt Nam: (i) §iÒu chØnh tû gi¸ hèi ®o¸i, (ii) Gi¶m s¶n l­­îng cµ phª Robusta, (iii) T¨ng ®Çu t­ cho ho¹t ®éng khuyÕn n«ng, (iv) N©ng cao chÊt l­­îng dÞch vô tÝn dông ng©n hµng, vµ (v) T¨ng ®Çu t­­ c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n.

: images -> 2006
2006 -> Lúa gạo Việt Nam Giới thiệu
2006 -> Nghiªn cøu triÓn väng quan hÖ kinh tÕ th­¬ng m¹i viÖt nam – trung quèc ViÖn nghiªn cøu th­¬ng m¹i 2000 Lêi nãi ®Çu
2006 -> B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò Tµi
2006 -> BÁo cáo nghiên cứu khả năng cạnh tranh của các mặt hàng nông sản chính của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập afta
2006 -> NGÀnh lúa gạo việt nam nguyễn Ngọc Quế Trần Đình Thao Hà Nội, 5-2004 MỤc lụC
2006 -> Hµ Néi, th¸ng 10 n¨m 2006
2006 -> §inh Xun Tïng Vò träng B×nh TrÇn c ng Th¾ng Hµ NéI, th¸ng 12 N¡M 2003
2006 -> PHÁt triển hệ thống tín dụng nông thôN Ở việt nam1
2006 -> ¶nh h­ëng cña viÖc Trung Quèc vµo wto vµ mét sè bµi häc cho ViÖt Nam1
2006 -> Bé n ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n ng th n B¸o c¸o tæng quan ngµnh chÌ viÖt Nam


1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương