Nhãm nghiªn cøu: Hoµng Thuý b ng (M. Sc) NguyÔn V¨n NghÖ (mba) Lª Hoµng Tïng



tải về 1.19 Mb.
trang10/14
Chuyển đổi dữ liệu17.08.2016
Kích1.19 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

I.4. TÝn dông cµ phª


§a phÇn c¸c hé trång cµ phª ®Òu vay vèn ®Ó ®Çu t­ vµo trång míi vµ ch¨m sãc cµ phª. Trong giai ®o¹n cµ phª ®­îc gi¸, c¸c hé trång cµ phª ®Òu kh«ng quan t©m l¾m ®Õn nguån vay vµ l·i suÊt. Hä th­êng vay cña b¹n bÌ, ng­êi th©n hoÆc c¸c tæ chøc c¸ nh©n khi cÇn víi l·i suÊt cao h¬n cña ng©n hµng rÊt nhiÒu ®Ó ch¨m bãn cµ phª. C¸c ng©n hµng khi cho vay ®Òu cÇn thÕ chÊp vµ thñ tôc r­êm rµ trong khi ®ã nh÷ng c¸ nh©n cho vay ®Òu kh«ng cÇn thÕ chÊp g×.
Tr­íc ®©y, khi cµ phª cßn ®­îc gi¸, nhiÒu hé kh«ng chØ vay tiÒn ®Ó ®Çu t­ ch¨m sãc mµ cßn mua s¾m tµi s¶n, x©y dùng nhµ cöa vµ cßn nhiÒu môc ®Ých kh¸c. Nh­ng ®Õn thêi ®iÓm ®iÒu tra, cã gÇn 100% sè hé ®­îc hái nãi môc ®Ých vay vèn ®Ó ch¨m sãc cµ phª.
Ngoµi nguån tÝn dông lµ ng©n hµng Nhµ n­íc th× vèn vay cña hé ë c¸c tæ chøc c¸ nh©n lµ kh«ng ®¸ng kÓ. Tr­íc ®©y tû lÖ hé vay tiÒn cña b¹n bÌ, hä hµng cßn cao, ®Æc biÖt ë hé nghÌo cña Kr«ng B«ng, tû lÖ nµy lªn tíi 50% v× nã ®¸p øng nhanh gän nhu cÇu cña ng­êi trång ®ång thêi còng kh«ng cÇn tµi s¶n thÕ chÊp vµ thñ tôc r­êm rµ. Tuy nhiªn, gÇn ®©y l­îng tiÒn vay cña b¹n bÌ, hä hµng lµ kh«ng ®¸ng kÓ v× tuy kh«ng cÇn ph¶i thÕ chÊp nh­ng l·i suÊt b×nh qu©n tíi 2,0%/th¸ng.
Tû lÖ hé vay tiÒn cña b¹n bÌ, hä hµng n¨m 2002 (%)

HuyÖn

C­Jut

Kr«ng B«ng

Kr«ng Buk

Lo¹i hé

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Cã vay cña b¹n bÌ, hä hµng

16,7

31,0

26,7

12,5

0

50

12,5

13,6

14,3

Nguån: §iÒu tra cña SDC, §¨k L¨k, th¸ng 6/2003
Trong thêi kú khñng ho¶ng gi¸, Nhµ n­íc ®· cã nhiÒu biÖn ph¸p ®Ó gióp ng­êi trång thuËn lîi vµ yªn t©m h¬n ®Ó ®Çu t­ vµo ch¨m sãc cµ phª nh­ng ®a sè c¸c hé nghÌo ®Òu vay víi l­îng tiÒn rÊt nhá. Theo thùc tÕ ®iÒu tra, phÇn lín c¸c hé nghÌo ®Òu tr¶ lêi “tiÒn vay kh«ng ®ñ ®Ó ch¨m sãc cµ phª nh­ng kh«ng d¸m vay thªm v× gi¸ cµ phª thÊp qu¸, sî kh«ng ®ñ ®Ó tr¶ nî”. Cã nh÷ng hé muèn vay ®Ó ®Çu t­ hoÆc chuyÓn ®æi c©y trång th× l¹i kh«ng cã sæ ®Ó thÕ chÊp.
Trong n¨m 2000, gi¸ cµ phª tuy ë møc thÊp nh­ng vÉn trong thêi kú ®Çu nªn ®a sè c¸c hé trång cµ phª vÉn cßn kh¶ n¨ng tù ch¨m sãc vµ m¹nh d¹n ch¨m sãc do nghÜ r»ng gi¸ cµ phª sÏ t¨ng trë l¹i. §iÒu nµy thÓ hiÖn râ qua t×nh h×nh tÝn dông cña hé. Theo ®iÒu tra th× ë huyÖn C­ Jut vµ Kr«ng B«ng, l­îng tiÒn vay cña hé nghÌo lín h¬n so víi hé trung b×nh vµ hé giµu, cßn ë huyÖn Kr«ng Buk th× ng­îc l¹i (hé giµu vay tiÒn nhiÒu h¬n hé trung b×nh, hé trung b×nh vay tiÒn nhiÒu h¬n hé nghÌo). Thêi h¹n vay trung b×nh tõ 12-24 th¸ng víi l·i suÊt tõ 0,9 ®Õn 1,5 %/th¸ng phô thuéc vµo thêi h¹n vay vµ lo¹i hé vay.
N¨m 2001-2002, gi¸ cµ phª tiÕp tôc gi¶m, ®a phÇn c¸c hé kh«ng cßn ®ñ søc vµ còng kh«ng muèn ®Çu t­ thªm n÷a. Tuy nhiªn nhê cã nh÷ng chÝnh s¸ch hç trî vµ ­u ®·i tÝn dông cña nhµ n­íc víi thêi h¹n vay kÐo dµi h¬n tõ 12- 36 th¸ng vµ l·i suÊt b×nh qu©n thÊp h¬n kho¶ng 1,0%/th¸ng cho ng­êi trång cµ phª nªn sè c¸c hé vay nhiÒu h¬n nh­ng l­îng tiÒn vay th× cßn qu¸ Ýt. §iÒu nµy thÓ hiÖn râ qua sè nî cña c¸c hé.
TÝn dông ng©n hµng tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2002

HuyÖn

C­Jut

Kr«ng B«ng

Kr«ng Buk

Lo¹i hé

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

2000-L­îng tiÒn vay(tr. ®)

7,5

13,6

15,0

0

4,8

14,0

18,4

9,4

0

2000-Thêi h¹n vay(th¸ng)

12,0

17,3

24,0

0

18,0

12,0

15,0

9,8

0

2000- L·i suÊt(%)

1,1

1,0

1,1

0

1,0

1,5

1,0

0,9

0

2001-L­îng tiÒn vay(tr. ®)

9,5

10,1

7,8

10

10

4,0

12,4

15,8

4,0

2001-Thêi h¹n vay(th¸ng)

16,9

17,5

17,7

14,0

36,0

12,0

14,7

12,0

21,0

2001- L·i suÊt(%)

0,9

1,0

0,9

4,6

0,1

1,0

1,0

1,0

0,9

2002-L­îng tiÒn vay(tr. ®)

16,0

10,3

8,0

18,3

6,0

5,0

12,7

12,4

5,5

2002-Thêi h¹n vay(th¸ng)

18,0

13,5

18,0

11,0

27,0

24,0

15,2

11,0

12,0

2002- L·i suÊt(%)

1,0

1,0

1,2

1,0

1,1

1,2

0,9

0,9

0,9

Nguån: §iÒu tra cña SDC, §¨k L¨k, th¸ng 6/2003
§Õn thêi ®iÓm ®iÒu tra, hÇu hÕt c¸c hé vÉn cßn nî ng©n hµng, l­îng tiÒn nî phô thuéc chñ yÕu vµo l­îng tiÒn vay cña ng©n hµng trong n¨m 2002. Sè nî ®äng l¹i trong n¨m 2003 ë c¸c hé nghÌo cña Kr«ng Buk lµ thÊp nhÊt (trung b×nh 1,1 triÖu) trong khi sè nî ®äng l¹i cña hé giµu ë Kr«ng B«ng lµ lín nhÊt (trung b×nh 7,8 triÖu).
Trong n¨m 2002, tû lÖ hé cã ®ñ tiÒn ®Ó s¶n xuÊt cµ phª ë c¸c hé giµu t­¬ng ®èi cao nh­ng ®ñ ë ®©y tøc lµ hä vÉn thÊy cßn cã l·i tuy lµ rÊt Ýt vµ møc ®é ®Çu t­ còng kh«ng lín, cßn ë c¸c hé trung b×nh vµ nghÌo th× ®a phÇn ®Òu tr¶ lêi lµ kh«ng ®ñ. Cao nhÊt lµ c¸c hé giµu ë Kr«ng Buk, cã tíi 87,5% sè hé tr¶ lêi lµ cã ®ñ tiÒn ®Ó s¶n xuÊt cµ phª. Vµ thÊp nhÊt lµ c¸c hé nghÌo ë Kr«ng B«ng, chØ cã 14,3% sè hé d­îc hái nãi lµ cã ®ñ tiÒn ®Ó s¶n xuÊt cµ phª.
Tû lÖ hé ®ñ tiÒn ®Ó s¶n xuÊt cµ phª n¨m 2002 (%)

HuyÖn

C­Jut

Kr«ng B«ng

Kr«ng Buk

Lo¹i hé

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Hé ®ñ tiÒn ®Ó s¶n xuÊt cµ phª

83,3

65,5

20

62,5

36,4

14,3

87,5

45,5

42,9

Nguån: §iÒu tra cña SDC, §¨k L¨k, th¸ng 6/2003
Ngoµi ®Êt trång trät (sæ vµng) vµ nhµ cöa (sæ ®á) th× ng­êi trång cµ phª ë ®©y kh«ng cßn g× ®Ó cã thÓ thÕ chÊp vay tiÒn ë c¸c ng©n hµng. §iÒu nµy còng ¶nh h­ëng lín ®Õn nhiÒu hé cã ®Êt ch­a ®­îc chøng nhËn cÊp sæ. B¶ng tæng hîp sau ®©y cho biÕt tû lÖ thÕ chÊp nhµ cöa vµ ®Êt trång trät trªn tæng sè lÇn vay:
Tæng hîp tû lÖ tµi s¶n thÕ chÊp n¨m 2002 (%)

HuyÖn

C­Jut

Kr«ng B«ng

Kr«ng Buk

Lo¹i hé

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

§Êt (trång trät)

40

51,9

95,2

70

45,5

33,3

40,6

60

55,6

Nhµ cöa

60

48,1

4,8

30

54,5

66,7

59,4

40

44,4

Mua ®Êt (%)

0

18,5

4,8

0

0

0

0

0

0

Ch¨m sãc cµ phª (%)

100

81,5

95,2

100

100

100

100

100

100

Nguån: §iÒu tra cña SDC, §¨k L¨k, th¸ng 6/2003
GÇn 100% sè hé ®­îc hái nãi lµ kh«ng cho vay tiÒn trong n¨m qua. Mét sè hé kh«ng ®¸ng kÓ nãi lµ cã cho vay nh­ng l­îng vay rÊt Ýt, h×nh thøc vay lµ ng¾n h¹n vµ kh«ng l·i suÊt. §iÒu nµy chØ x¶y ra víi nh÷ng hé giµu vµ cã nguån thu æn ®Þnh tõ nh÷ng ho¹t ®éng phi n«ng nghiÖp.
Tû lÖ hé cho vay tiÒn n¨m 2002

HuyÖn

C­Jut

Kr«ng B«ng

Kr«ng Buk

Lo¹i hé

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo



11,8

10

5,9

6,7

0

0

16,0

0

0

Kh«ng

88,2

90

94,1

93,3

100

100

84,0

100

100

Nguån: §iÒu tra cña SDC, §¨k L¨k, th¸ng 6/2003
II. T×nh h×nh chÕ biÕn cµ phª

Qua thùc tÕ ®iÒu tra c¸c n«ng hé trång cµ phª t¹i ba huyÖn C­ Jut, Kr«ng B«ng, Kr«ng Buk, cã rÊt Ýt hé trång cµ phª cã ®ñ vèn ®Ó ®Çu t­ m¸y mãc, thiÕt bÞ cho chÕ biÕn cµ phª. C¸c hé nghÌo vµ trung b×nh kh«ng cã ®ñ m¸y mãc chÕ biÕn nªn chñ yÕu lµ ®i thuª chÕ biÕn. ë hai huyÖn C­ Jut, Kr«ng B«ng hÇu hÕt c¸c hé thuª chÕ biÕn, tû lÖ tù chÕ biÕn rÊt thÊp. S¶n l­îng cµ phª cña c¸c hé chñ yÕu ®­îc chÕ biÕn thµnh cµ phª nh©n x«. Trong c¸c hé giµu ë huyÖn C­ Jut chØ cã 35,3% sè ng­êi ®­îc hái lµ tù chÕ biÕn. Tû lÖ nµy ë huyÖn Kr«ng B«ng lµ 33,3% vµ huyÖn Kr«ng Buk lµ 84%. Hé nghÌo ë C­ Jut vµ Kr«ng B«ng ®i thuª chÕ biÕn 100% trong khi hé nghÌo ë Kr«ng Buk ®i thuª lµ 58,3% sè hé. Gi¸ thuª chÕ biÕn ë hÇu hÕt c¸c hé lµ 100.000 ®ång/tÊn nh©n x«. Trung b×nh tû lÖ chuyÓn ®æi thµnh cµ phª nh©n x« lµ 22% (tøc lµ cø kho¶ng 4,5 tÊn t­¬i th× chÕ biÕn ®­îc 1 tÊn nh©n x«).


T×nh h×nh chÕ biÕn cña hé trong n¨m 2002

HuyÖn

C­Jut

Kr«ng B«ng

Kr«ng Buk

Lo¹i hé

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Hé thuª chÕ biÕn (%)

64,7

73,3

100,0

66,7

85,7

100,0

24,0

25,9

58,3

Hé tù chÕ biÕn (%)

35,3

26,7

0

33,3

23,8

0

84,0

74,1

50,0

Gi¸ thuª chÕ biÕn (tr. ®/tÊn)

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

0,1

Nguån: §iÒu tra cña SDC, §¨k L¨k, th¸ng 6/2003
Nhãm ®iÒu tra cña SDC tiÕn hµnh ®iÒu tra t×nh h×nh chÕ biÕn t¹i 5 doanh nghiÖp trªn ®Þa bµn tØnh §¨k L¨k. C«ng ty thø nhÊt lµ Dak Man, c«ng ty liªn doanh b¾t ®Çu thµnh lËp vµ ®i vµo ho¹t ®éng n¨m 1995. 66% vèn do n­íc ngoµi ®ãng gãp vµ 44% vèn néi ®Þa. C«ng ty thø hai lµ c«ng ty cµ phª ViÖt Th¾ng. C«ng ty thø ba lµ c«ng ty cµ phª EASIM. C«ng ty thø t­ lµ c«ng ty cµ phª 2-9. C«ng ty thø n¨m lµ c«ng ty cµ phª Trung Nguyªn. Tr­íc thêi kú khñng ho¶ng gi¸, c¸c doanh nghiÖp thu mua, ®¸nh bãng l¹i vµ sau ®ã ph©n lo¹i theo c¸c kÝch cì, träng l­îng vµ mÇu s¾c kh¸c nhau thµnh R1, R2 vµ R3 víi tû lÖ chÕ biÕn b×nh qu©n lÇn l­ît lµ R2 (50,7%), tiÕp theo lµ R1 (44,5%) vµ R3 (4,8%). C¸c s¶n phÈm nµy ®­îc gäi chung lµ cµ phª nh©n x«. Mét phÇn nhá s¶n l­îng cµ phª nh©n x« (tõ 3 ®Õn 6%) ®­îc c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn t­ nh©n lµm thµnh cµ phª bét b¸n t¹i thÞ tr­êng trong n­íc. Lo¹i c«ng nghÖ chÕ chÝnh trong thêi kú nµy lµ c«ng nghÖ chÕ biÕn kh«. Chi phÝ chÕ biÕn mét tÊn s¶n phÈm cµ phª nh©n x« theo ph­¬ng ph¸p kh« kho¶ng 148.200®. Mét sè doanh nghiÖp thËm chÝ vÉn sö dông c¸c lo¹i c«ng nghÖ chÕ biÕn tõ thêi Ph¸p, trªn thùc tÕ chØ lµ t¸i chÕ vµ ph©n lo¹i l¹i.
Còng trong thêi kú nµy mét sè c«ng ty b¾t ®Çu ¸p dông c¸c lo¹i c«ng nghÖ chÕ biÕn cao h¬n th«ng qua nhËp kh¶u tõ n­íc ngoµi, qua h×nh thøc liªn doanh víi c¸c c«ng ty n­íc ngoµi hay viÖn trî cña c¸c n­íc kh¸c. Tuy nhiªn sè l­îng ch­a nhiÒu vµ viÖc vËn dông c«ng nghÖ ®Ó ®¹t ®­îc c¸c s¶n phÈm chÊt l­îng cao h¬n ch­a thùc sù ®­îc chó träng do gi¸ cµ phª cao.
Trong thêi kú khñng ho¶ng gi¸, c¸c c«ng ty trong n­íc (nhµ n­íc vµ t­ nh©n) b¾t ®Çu chó träng h¬n tíi viÖc nhËp khÈu c¸c thiÕt bÞ c«ng nghÖ míi, cho phÐp ph©n lo¹i nhiÒu cÊp ®é s¶n phÈm h¬n, mÇu s¾c vµ mïi vÞ tèt h¬n. C«ng ty cµ phª §¨k Man chñ yÕu tËp trung chÕ biÕn c¸c s¶n phÈm chÊt l­îng cao vµ b¸n cho c«ng ty mÑ ë Lu«n §«n. C«ng suÊt cña c«ng ty kho¶ng 18 ngh×n tÊn/n¨m. C«ng ty cµ phª ViÖt Th¾ng rÊt chó träng ®Õn n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm sau chÕ biÕn. Doanh nghiÖp cã c¶ c«ng nghÖ chÕ biÕn ­ít vµ c«ng nghÖ chÕ biÕn kh«. T­¬ng øng víi mçi lo¹i c«ng nghÖ, doanh nghiÖp ®Òu cã lo¹i c«ng nghÖ hiÖn ®¹i vµ c«ng nghÖ thèng th­êng. Gi¸ c«ng nghÖ chÕ biÕn ­ít, c«ng suÊt 10 tÊn/giê kho¶ng 4,5 tû ®ång. Gi¸ c«ng nghÖ chÕ biÕn kh«, c«ng suÊt 10 tÊn/giê kho¶ng 3 tû ®ång. Gi¸ m¸y ph©n lo¹i cµ phª kho¶ng 700 ngh×n ®ång. M¸y chÕ biÕn ­ít cña doanh nghiÖp cã thÓ ph©n thµnh 5 lo¹i s¶n phÈm cã chÊt l­îng kh¸c nhau. C«ng ty cµ phª EASIM cã c¶ hai lo¹i c«ng nghÖ: ­ít vµ kh«. C«ng nghÖ chÕ biÕn ­ít ®¹t c«ng suÊt 10 tÊn/giê. Nh×n chung, theo ®¸nh gi¸ cña phÇn lín c¸c doanh nghiÖp, chi phÝ chÕ biÕn cµ phª cña ViÖt Nam thÊp h¬n so víi c¸c n­íc kh¸c trªn thÕ giíi do lîi thÕ vÒ gi¸ lao ®éng vµ nguyªn liÖu.
§èi víi c¸c c«ng ty hiÖn nay trong kh©u chÕ biÕn gÆp ph¶i mét sè khã kh¨n chÝnh sau. Thø nhÊt, viÖc nhËp khÈu c¸c thiÕt bÞ chÕ biÕn tõ n­íc ngoµi cã c«ng suÊt cao vµ s¶n phÈm tèt nh­ng gi¸ b¸n cao, ®ßi hái thêi gian khÊu hao l©u. Thø hai, c¸c m¸y mãc s¶n xuÊt trong n­íc ch­a ®¸p øng ®­îc nhu cÇu thÞ tr­êng mÆc dï gi¸ rÎ chØ b»ng 1/5 ®Õn 1/3 gi¸ nhËp ngo¹i, tèn n­íc, khã xö lý sau khi chÕ biÕn vµ nhiÒu kh©u ®ßi hái lao ®éng thay thÕ.
Mét khã kh¨n chÝnh trong chÕ biÕn cµ phª ë ViÖt Nam lµ hÇu hÕt ng­êi trång cµ phª, c¸c ®¹i lý vµ c¸c doanh nghiÖp ®Òu Ýt nhiÒu tham gia chÕ biÕn s¶n phÈm b»ng nhiÒu lo¹i c«ng nghÖ kh¸c nhau. §iÒu nµy dÉn ®Õn thÞ tr­êng c¸c s¶n phÈm cµ phª sau thu ho¹ch kh«ng ®ång ®Òu, s¶n phÈm chÊt l­îng kh«ng cao vµ gi¸ khã cã thÓ ph¶n ¸nh ®óng hµm l­îng chÕ biÕn cña s¶n phÈm. Trong khÝ ®ã, ë c¸c n­íc kh¸c - Indonesia - kh©u chÕ biÕn chØ tËp trung ë c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn lín.
GÇn ®©y, mét sè c«ng ty còng b¾t ®Çu chó träng tíi hîp t¸c víi c¸c tr­êng ®¹i häc vµ viÖn nghiªn cøu trong n­íc s¶n xuÊt nh÷ng m¸y chÕ biÕn cµ phª trong n­íc v× gi¸ thµnh rÎ h¬n rÊt nhiÒu. Trung Nguyªn lµ mét vÝ dô. Trong thêi gian qua, c«ng nghÖ chÕ biÕn cµ phª chñ yÕu ®­îc nhËp khÈu tõ 2 n­íc lµ ý vµ §øc nh­ng gÇn ®©y c«ng ty ®· b¾t ®Çu hîp t¸c víi tr­êng ®¹i häc B¸ch khoa thµnh phè Hå ChÝ Minh ®Ó s¶n xuÊt lo¹i m¸y mãc t­¬ng tù.
III. T×nh h×nh vËn chuyÓn

§èi víi hé gia ®×nh, ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn b¸n cµ phª vµ mua c¸c lo¹i vËt t­ n«ng nghiÖp chñ yÕu lµ xe c«ng n«ng, mét sè Ýt vËn chuyÓn b»ng xe m¸y. §èi víi c¸c hé giµu th× ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn lµ xe c«ng n«ng cña hé, cßn c¸c hé nghÌo ph¶i ®i thuª c«ng n«ng hoÆc vËn chuyÓn b»ng c¸c ph­¬ng tiÖn th« s¬ kh¸c (xe m¸y, xe c¶i tiÕn…). NÕu lµ thuª c«ng n«ng th× gi¸ thuª kho¶ng 5000®/tÊn/km. Ngoµi viÖc thuª ra, mét sè hé cßn m­în ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn cña ng­êi th©n vµ tr¶ tiÒn x¨ng dÇu. ë c¸c hé nghÌo th× tû lÖ ph­¬ng tiÖn lµ c«ng n«ng ®i thuª cao h¬n nhiÒu so víi ph­¬ng tiÖn lµ c«ng n«ng cña gia ®×nh. Ngoµi ra, c¸c hé nghÌo cßn dïng c¸c ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn nh­ xe bß, xe m¸y vµ ph­¬ng tiÖn kh¸c. TÝnh trung b×nh t¹i c¸c hé ®iÒu tra, kho¶ng c¸ch trung b×nh tõ ®¹i lý ®Õn v­ên kho¶ng 4 km. NÕu hé ph¶i thuª c«ng n«ng th× gi¸ thuª kho¶ng 6000®/tÊn/km.


Ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn (%)

HuyÖn

C­Jut

Kr«ng B«ng

Kr«ng Buk

Lo¹i hé

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Xe c«ng n«ng cña gia ®×nh

76,5

30,0

11,8

66,7

38,1

21,1

88,0

74,1

16,7

Xe c«ng n«ng di thuª

5,9

30,0

52,9

13,3

19,0

31,6

4,0

11,1

50,0

Xe m¸y cña gia ®×nh

5,9

10,0

0

0

4,8

0

4,0

3,7

8,3

Ph­¬ng tiÖn kh¸c cña gia ®×nh

0

3,3

11,8

0

0

10,5

0

0

0

Nguån: §iÒu tra cña SDC, §¨k L¨k, th¸ng 6/2003
PhÇn lín c¸c hé b¸n cµ phª sÊy kh« cho nh÷ng c¬ së thu mua t­ nh©n. Nh÷ng ng­êi nµy th­êng sö dông xe c«ng n«ng hoÆc sö dông « t« t¶i ®Ó vËn chuyÓn cµ phª. TÝnh b×nh qu©n, chi phÝ vËn chuyÓn cµ phª thu mua b»ng xe c«ng n«ng rÎ h¬n so víi «t« do « t« chØ ®i ®­îc ë c¸c trôc ®­êng lín. §­êng ®Êt chØ thÝch hîp víi xe th« s¬, chi phÝ vËn chuyÓn t¨ng, ®Æc biÖt lµ trong mïa m­a. 43,8% sè hé cho r»ng ®­êng xÊu lµ trë ng¹i lín nhÊt, 12,5% cho biÕt hä buéc ph¶i sö dông ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn nhá vµ th« s¬. §©y chÝnh lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn chi phÝ vËn chuyÓn thu mua cao (b×nh qu©n 1.750 ®/tÊn/km). Trong khi ®ã chi phÝ vËn chuyÓn ®Ó b¸n cµ phª cho c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu trùc tiÕp lµ 1.625®/tÊn/km.
Nh÷ng khã kh¨n chÝnh ®èi víi c¸c hé trång cµ phª trong vËn chuyÓn lµ ®­êng xÊu vµ ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn th« s¬. Cã tíi 94,7% sè hé nghÌo; 90,9% sè hé trung b×nh vµ 73,3% sè hé giµu ë huyÖn Kr«ng B«ng nãi khã kh¨n do ®­êng xÊu.
Khã kh¨n chÝnh trong viÖc vËn chuyÓn

HuyÖn

C­Jut

Kr«ng B«ng

Kr«ng Buk

Lo¹i hé

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

§­êng xÊu

58,8

33,3

0

73,3

90,5

94,7

88,0

66,7

75,0

Ph­¬ng tiÖn th« s¬

17,6

23,3

47,1

20,0

4,8

0

8,0

14,8

0

Thêi tiÕt, thiªn tai

11,8

6,7

29,4

0

4,8

0

4,0

14,8

8,3

ThiÕu ph­¬ng tiÖn

0

10,0

5,9

6,7

0

5,3

0

3,7

16,7

Kh¸c

11,8

26,7

11,8

0

0

0

0

0

0

Nguån: §iÒu tra cña SDC, §¨k L¨k, th¸ng 6/2003
Trong khi con sè nµy ë huyÖn Kr«ng Buk thÊp h¬n mét chót (t­¬ng øng lµ 75,0%; 66,7% vµ 88,0%). ë huyÖn C­ Jut cã 58,8% sè hé giµu nãi khã kh¨n do ®­êng xÊu. Cßn c¸c hé nghÌo th× nãi kh«ng cã khã kh¨n do ®­êng xÊu mµ do ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn th« s¬, kh«ng cã tiÒn ®Çu t­ c¸c ph­¬ng tiÖn tèt h¬n nh­ xe c«ng n«ng (47,1%).
C¸c ®¹i lý cã nhiÒu h×nh thøc vµ ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn kh¸c nhau. Thø nhÊt, ng­êi d©n vµ ng­êi thu gom vËn chuyÓn cµ phª b¸n th¼ng t¹i ®¹i lý. Thø hai, c¸c ®¹i lý th­êng sö dông c«ng n«ng ®Ó ®Õn tËn nhµ nh÷ng ng­êi trång cµ phª ®Ó thu mua. Thø ba, c¸c ®¹i lý sö dông « t« ®Ó thu mua t¹i nh÷ng vïng t­¬ng ®èi xa. §èi víi vËn chuyÓn b¸n, c¸c ®¹i lý chñ yÕu dïng « t« ®Ó b¸n cho c¸c tæng ®¹i lý, c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu vµ chÕ biÕn cµ phª.
§èi víi c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu, viÖc vËn chuyÓn chñ yÕu b»ng « t« trªn ®Þa bµn thu mua. Trong tr­êng hîp vËn chuyÓn ®Õn c¶ng Sµi Gßn, nhiÒu doanh nghiÖp thuª cña c¸c c«ng ty vËn t¶i vµ gi¸ thuª phô thuéc nhiÒu vµo thêi ®iÓm thu ho¹ch cµ phª. Chi phÝ vËn chuyÓn hiÖn nay dao ®éng trong kho¶ng tõ 120 ®Õn 220 ngh×n ®ång/tÊn ®Õn c¶ng Sµi Gßn. B×nh qu©n c¶ n¨m kho¶ng 160 ngh×n ®ång/tÊn. Cµ phª ®­îc vËn chuyÓn ®Õn c¶ng TP. HCM ë d¹ng bao vµ ®­îc ®­a xuèng c¸c container t¹i c¸c nhµ kho xuÊt khÈu. C¸c khã kh¨n trong vËn chuyÓn hiÖn nay: phÝ cÇu ®­êng cao, c«ng an vµ c¸c tr¹m kiÓm tra vËn chuyÓn qu¸ t¶i, qu¸ khæ v× ®­êng s¸ n«ng th«n, cÇu ®­êng kh«ng thÓ chÞu næi 22 tÊn.
IV. Th«ng tin cµ phª

Trong c¸c mÆt hµng n«ng l©m s¶n cña ViÖt Nam, cµ phª lµ lo¹i mÆt hµng cã nhu cÇu th«ng tin nhËy bÐn nhÊt c¶ vÒ lo¹i th«ng tin, tèc ®é truyÒn vµ nhËn tin vµ chÊt l­îng cña th«ng tin. Nhãm nghiªn cøu SDC lùa chän ba lo¹i th«ng tin chÝnh ®­îc tiÕn hµnh ®iÒu tra ë c¸c ®èi t­îng tham gia trång, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª §¨k L¨k lµ th«ng tin vÒ gi¸ cµ phª vµ c¸c lo¹i vËt t­ cµ phª, th«ng tin vÒ c¸c lo¹i chÝnh s¸ch ¸p dông cña nhµ n­íc vµ th«ng tin vÒ kü thuËt trång vµ ch¨m sãc cµ phª. §èi víi c¸c doanh nghiÖp th× néi dung hái chñ yÕu liªn quan ®Õn lo¹i th«ng tin cµ phª mµ doanh nghiÖp vµ ®¹i lý nhËn, c¸ch thøc xö lý vµ ph©n tÝch th«ng tin cña doanh nghiÖp v.v... còng nh­ ®¸nh gi¸ cña hä vÒ hiÖn tr¹ng th«ng tin hiÖn nay.


Cïng víi xu thÕ ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, ho¹t ®éng ®Çu t­ vµo c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n ë c¸c ®Þa bµn ®iÒu tra ®· cã nh÷ng b­íc tiÕn ®¸ng khÝch lÖ. T¹i huyÖn C­ Jut, ho¹t ®éng b­u chÝnh viÔn th«ng, ph¸t thanh truyÒn h×nh trong 5 n¨m qua ®· ®­îc ®Çu t­, khai th¸c vµ cã tèc ®é ph¸t triÓn nhanh. HÇu hÕt c¸c x· ®Òu ®· x©y dùng ®ù¬c ®iÓm b­u ®iÖn v¨n hãa x· phôc vô th«ng tin liªn l¹c vµ b¸o ®äc hµng ngµy. M¸y ®iÖn tho¹i ®· ®­îc l¾p ®Æt ë tÊt c¶ 9 x· thÞ trÊn víi sè m¸y 1.832 m¸y, b×nh qu©n 2 m¸y/100 d©n (cña tØnh lµ 3,2 m¸y/100 d©n)38. VÒ ph¸t thanh, huyÖn cã ®µi trung t©m ph¸t trªn sãng FM mçi ngµy 3 lÇn/thêi l­îng 1,30 giê. C¸c x· cã ®µi c¬ së lµm nhiÖm vô truyÒn thanh mét ngµy 3 lÇn, thêi l­îng 1 giê, sau ®ã tiÕp ®µi huyÖn. HÖ thèng loa ®­îc ®Æt ë vïng trung t©m x· vµ c¸c th«n l©n cËn, chiÕm kho¶ng 60% tæng sè th«n, b¶n.
T¹i Kr«ng Buk, ngµnh b­u chÝnh viÔn th«ng ph¸t triÓn kh¸ m¹nh. §Õn nay, tÊt c¶ 13 x· thÞ trÊn trong huyÖn ®Òu cã m¸y ®iÖn tho¹i t¹i trô së x·. Tæng sè m¸y ®iÖn tho¹i trong huyÖn gÇn 3000 m¸y ®· gãp phÇn cho th«ng tin, liªn l¹c thuËn tiÖn h¬n. HiÖn t¹i cã 4/13 x· cã ®µi truyÒn thanh, 100% x· ®· ®­îc phñ sãng ph¸t thanh truyÒn h×nh. HÖ thèng b­u chÝnh viÔn th«ng vµ ph¸t thanh truyÒn h×nh ph¸t triÓn kh¸ nhanh ®· cung cÊp cho nh©n d©n nhiÒu th«ng tin quan träng vÒ s¶n xuÊt, thÞ tr­êng vµ c¸c vÊn ®Ò v¨n ho¸, x· héi… ViÖc ph¸t triÓn c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin liªn l¹c gióp Ých rÊt nhiÒu cho n«ng d©n trong viÖc cËp nhËt c¸c th«ng tin quan träng vÒ t×nh h×nh s¶n xuÊt, gi¸ c¶, nh÷ng thay ®æi vÒ c¸c chÝnh s¸ch trong n­íc vµ quèc tÕ ®èi víi c¸c mÆt hµng n«ng s¶n nãi chung vµ cµ phª nãi riªng.
Th«ng tin vÒ gi¸ cµ phª vµ vËt t­ trång cµ phª. Nguån th«ng tin quan träng lµ th«ng tin vÒ gi¸ c¶ thÞ tr­êng cµ phª chñ yÕu thu nhËn tõ ®µi, v« tuyÕn vµ quan hÖ c¸ nh©n. Cã tíi 5,9% sè hé nghÌo ë C­ Jut vµ 10,5% sè hé nghÌo ë Kr«ng B«ng lµ kh«ng cã nguån th«ng tin. Nh÷ng hé nghÌo kh«ng cã ®iÒu kiÖn vËt chÊt ®Ó mua s¾m tivi, ®µi…nªn kh«ng cã nhiÒu nguån th«ng tin, kh«ng biÕt t×nh h×nh gi¸ c¶ cµ phª, vËt t­, c¸c chÝnh s¸ch nhµ n­íc ra sao nªn ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn viÖc s¶n xuÊt.
Nh÷ng th«ng tin vÒ gi¸ c¶ thÞ tr­êng vËt t­ chñ yÕu lÊy tõ ®µi, v« tuyÕn vµ quan hÖ c¸ nh©n. 5,9% sè hé nghÌo ë C­ Jut, 5,3% sè hé nghÌo ë Kr«ng B«ng vµ 8,3% sè hé nghÌo ë Kr«ng Buk lµ kh«ng cã nguån th«ng tin.
Th«ng tin vÒ kü thuËt trång vµ ch¨m sãc cµ phª. C¸c hé ®iÒu tra lÊy th«ng tin vÒ kü thuËt trång vµ ch¨m sãc cµ phª chñ yÕu tõ ®µi, v« tuyÕn, quan hÖ c¸ nh©n vµ c¸n bé khuyÕn n«ng. Tuy nhiªn, nguån th«ng tin tõ c¸n bé khuyÕn n«ng kh«ng nhiÒu, chñ yÕu chØ cã ë huyÖn C­ Jut víi 35,3% sè hé giµu, 26,7% sè hé trung b×nh.
ë C­ Jut, 5,9% sè hé giµu vµ 10% sè hé trung b×nh kh«ng cã nguån th«ng tin vÒ kü thuËt trång vµ ch¨m sãc cµ phª tõ c¸c tæ chøc khuyÕn n«ng nhµ n­íc. Cã 4,8% sè hé trung b×nh vµ 5,3% sè hé nghÌo ë Kr«ng B«ng kh«ng cã nguån th«ng tin vÒ kü thuËt trång vµ ch¨m sãc cµ phª. Vµ 16,7% sè hé nghÌo ë Kr«ng Buk ®­îc hái kh«ng cã nguån th«ng tin vÒ kü thuËt trång vµ ch¨m sãc cµ phª.
Th«ng tin vÒ chÝnh s¸ch cña nhµ n­íc chñ yÕu ®­îc nghe th«ng qua ®µi, v« tuyÕn vµ quan hÖ c¸ nh©n. VÒ chÝnh s¸ch hç trî tiªu thô cµ phª, tû lÖ sè hé kh«ng cã nguån th«ng tin nµy lµ t­¬ng ®èi cao, cô thÓ lµ cã tíi 17,6% sè hé giµu ë C­ Jut vµ 24% sè hé giµu ë Kr«ng Buk lµ kh«ng cã nguån th«ng tin. ChØ cã 5,9% sè hé giµu ë C­ Jut nhËn th«ng tin vÒ chÝnh s¸ch hç trî gi¸ tõ c¸n bé khuyÕn n«ng. Cã tíi 17,6% sè hé giµu ë C­ Jut vµ 24% sè hé giµu ë Kr«ng Buk lµ kh«ng cã nguån th«ng tin.
Nguån th«ng tin vÒ chÝnh s¸ch tÝn dông cµ phª chñ yÕu lµ tõ ng©n hµng, tiÕp theo lµ ®µi, v« tuyÕn vµ quan hÖ c¸ nh©n. Cã 58,8% sè hé giµu ë C­ Jut, 33,3% sè hé giµu ë Kr«ng B«ng vµ 32% sè hé giµu ë Kr«ng Buk thu nhËn th«ng tin tõ ng©n hµng. Con sè nµy ë c¸c lo¹i hé trung b×nh vµ nghÌo còng t­¬ng ®­¬ng. Tû lÖ hé kh«ng cã nguån th«ng tin lµ 5,9% hé giµu ë C­ Jut, 0% hé giµu ë Kr«ng B«ng vµ 12% hé giµu ë Kr«ng Buk.
C¸c hé ®iÒu tra cã rÊt Ýt ®iÖn tho¹i. Chñ yÕu tËp trung ë c¸c hé giµu vµ trung b×nh. 23,5% sè hé giµu ë C­ Jut, 13,3% sè hé giµu ë Kr«ng B«ng vµ 36% sè hé giµu ë Kr«ng Buk cã ®iÖn tho¹i. Trong c¸c hé kh«ng cã ®iÖn tho¹i th× cã d­íi 50% sè hé ®­îc hái lµ gÇn dÞch vô ®iÖn tho¹i (chñ yÕu lµ cña c¸c gia ®×nh kh¸c ë ®Þa ph­¬ng chø kh«ng cã dÞch vô ®iÖn tho¹i c«ng céng).
Th«ng tin cña ng­êi thu gom chñ yÕu lÊy tõ c¸c ®¹i lý. C¸c chñ ®¹i lý lÊy th«ng tin vÒ diÔn biÕn gi¸ c¶ thÞ tr­êng qua c¸c ®¹i lý kh¸c, c¸c tæng ®¹i lý b»ng ®iÖn tho¹i lµ chñ yÕu. Trong thêi gian gÇn ®©y, mét sè chñ ®¹i lý cµ phª ®¨ng ký tham gia m¹ng th«ng tin cµ phª th«ng qua trung t©m viÔn th«ng §µ N½ng. Gi¸ cµ phª trªn thÞ tr­êng thÕ giíi lu«n ®­îc cËp nhËt 2 lÇn trong ngµy. Bªn c¹nh ®ã, hÇu hÕt c¸c ®¹i lý ®Òu tù trang bÞ m¸y tÝnh nèi m¹ng internet ®Ó khai th¸c vµ t×m hiÓu diÔn biÕn thÞ tr­êng cµ phª thÕ giíi. Nh×n chung, th«ng tin diÔn biÕn gi¸ cµ phª dao ®éng trªn thÞ tr­êng thÕ giíi kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò ®èi víi c¸c ®¹i lý thu mua cµ phª.
Th«ng tin nhanh chãng vµ kÞp thêi lµ rÊt cÇn thiÕt. C¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trªn ®Þa bµn chñ yÕu dùa trªn c¸c nguån tin Reuter h¬n lµ c¸c nguån tin trong n­íc. C¸c th«ng tin trªn truyÒn h×nh, c¸c ®¬n vÞ chøc n¨ng, c¸c trang web th­êng kh«ng ®­îc cËp nhËt th­êng xuyªn, do ®ã, th­êng kh«ng chÝnh x¸c hoÆc chËm ®· trë thµnh nh÷ng tÝn hiÖu kh«ng hiÖu qu¶ trong qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh cña chñ c¸c doanh nghiÖp. Ngay c¶ khi hoµn toµn dùa vµo c¸c nguån tin n­íc ngoµi th× c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam hiÖn ph¶i ®èi diÖn víi viÖc thiÕu hôt bé phËn chuyªn tr¸ch thu nhËn vµ ph©n tÝch tin. ViÖc thiÕu c¸c c¸n bé cã tr×nh ®é chuyªn m«n còng c¶n trë doanh nghiÖp trong viÖc thu thËp c¸c nguån tin vÒ thÞ tr­êng n­íc ngoµi, ®Æc biÖt liªn quan ®Õn c¸c s¶n phÈm cµ phª rang xay v.v... Ngay c¶ ban th©n Trung Nguyªn còng thiÕu hôt th«ng tin thÞ tr­êng ë c¸c n­íc kh¸c trªn thÕ giíi.
Khã kh¨n tiÕp theo cña c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trªn ®Þa bµn lµ chi phÝ internet ë ViÖt Nam t­¬ng ®èi cao so víi c¸c n­íc trong khu vùc. Khi gi¸ cµ phª ë møc cao, kho¶n chi phÝ nµy trë nªn kh«ng ®¸ng kÓ vµ doanh nghiÖp kh«ng quan t©m tíi. Tuy nhiªn, trong vµi n¨m trë l¹i ®©y, gi¸ cµ phª thÊp ®· buéc c¸c doanh nghiÖp t×m c¸ch gi¶m chi phÝ, trong ®ã, cã c«ng ty buéc ph¶i bá khai th¸c th«ng tin qua m¹ng.
C«ng ty Dak Man lµ mét ngo¹i lÖ trong sè 5 doanh nghiÖp ®iÒu tra. C«ng ty lu«n cã bé phËn chuyªn tr¸ch ph©n tÝch vµ dù b¸o thÞ tr­êng, c¸c kü n¨ng giao dÞch future market ®Òu t­¬ng ®èi hoµn thiÖn do ®ã c«ng ty gÇn nh­ kh«ng ph¶i ®èi diÖn víi rñi ro. Trong khi ®ã, c¸ch kinh doanh hiÖn nay cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam dÔ gÆp rñi ro cña thÞ tr­êng.
V. Tiªu thô cµ phª §¨k L¨k

Cã 3 lo¹i s¶n phÈm cµ phª chÝnh mµ ng­êi s¶n xuÊt b¸n. Thø nhÊt lµ cµ phª qu¶ t­¬i - cµ phª trªn c©y hoÆc võa thu ho¹ch xong. Thø hai lµ cµ phª qu¶ kh« - cµ phª sau thu ho¹ch ®­îc ph¬i n¾ng trªn s©n tr­íc nhµ. Cuèi cïng, lo¹i cµ phª thø ba mµ hé b¸n lµ cµ phª nh©n x« - tøc lµ cµ phª ®· qua chÕ biÕn (bãc vá vµ s¸t kh«). Sè hé b¸n cµ phª t­¬i rÊt Ýt vµ 100% ®­îc b¸n cho ng­êi thu gom t­ nh©n, hä ®Õn tËn v­ên hoÆc nhµ ®Ó mua.


Cµ phª qu¶ t­¬i th­êng ®­îc b¸n khi gia ®×nh cã viÖc cÇn ph¶i chi tiªu gÊp. L­îng cµ phª t­¬i ®­îc b¸n kh«ng ®¸ng kÓ. Cã 5,9% sè hé nghÌo cña C­ Jut; 6,7% sè hé giµu vµ 4,8% sè hé trung b×nh cña Kr«ng B«ng; 4,0% sè hé giµu vµ 3,7% sè hé trung b×nh cña Kr«ng Buk lµ b¸n cµ phª t­¬i cho ng­êi thu gom t­ nh©n. Nh×n chung, cµ phª qu¶ t­¬i chñ yÕu ®­îc b¸n t¹i nhµ, mét sè Ýt b¸n t¹i v­ên vµ t¹i ®¹i lý.
Mét l­îng nhá cµ phª qu¶ kh« ®­îc b¸n cho ng­êi thu gom t­ nh©n (3,3% ë hé trung b×nh cña huyÖn C­ Jut ; 2% ë hé giµu vµ 8,3% ë hé nghÌo cña huyÖn Kr«ng Buk). Ngoµi ra cµ phª qu¶ kh« còng ®­îc b¸n cho c¸c ®¹i lý thu mua (4% ë hé giµu vµ 3,7% ë hé nghÌo cña huyÖn Kr«ng Buk). Tû lÖ cµ phª qu¶ kh« l­u kho kh«ng nhiÒu (chØ 1,8% ë hé nghÌo cña huyÖn C­ Jut). Cµ phª qu¶ kh« còng ®­îc b¸n t¹i nhµ vµ ®¹i lý. Cßn cµ phª nh©n x« th× chñ yÕu ®­îc b¸n t¹i ®¹i lý. Tû lÖ b¸n qu¶ kh« t¹i nhµ cña c¸c hé trung b×nh huyÖn C­ Jut lµ 3,3%. Cßn tû lÖ b¸n t¹i ®¹i lý cña c¸c hé giµu Kr«ng Buk lµ 4%. Nãi chung tû lÖ b¸n qu¶ kh« cña c¸c hé ®iÒu tra rÊt nhá, ®Æc biÖt t¹i huyÖn Kr«ng B«ng hÇu nh­ kh«ng cã b¸n qu¶ kh«. ChØ cã 3,3% sè hé trung b×nh ë C­ Jut b¸n cµ phª qu¶ kh« cho ng­êi thu gom t­ nh©n; 5,9% sè hé nghÌo ë C­ Jut l­u kho d­íi d¹ng cµ phª qu¶ kh«. ë huyÖn Kr«ng Buk cã 8% sè hé giµu b¸n cµ phª kh« cho ng­êi thu gom t­ nh©n vµ ®¹i lý thu mua (4%+4%); 3,7% sè hé trung b×nh b¸n cµ phª kh« cho ®¹i lý thu mua. ë huyÖn Kr«ng B«ng cã 8,3% sè hé nghÌo b¸n cµ phª qu¶ kh« cho ng­êi thu gom t­ nh©n.
Tû lÖ cµ phª b¸n t¹i c¸c ®Þa ®iÓm kh¸c nhau (%)

HuyÖn

C­Jut

Kr«ng B«ng

Kr«ng Buk

Lo¹i hé

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Giµu

Trung b×nh

NghÌo

Cµ phª qu¶ t­¬i




























B¸n t¹i nhµ

0

13,3

11,8

0

4,8

0

4,0

0

8,3

B¸n t¹i v­ên

0

0

0

0

4,8

0

0

0

0

B¸n t¹i ®¹i lý

0

0

5,9

0

0

5,3

8,0

11,1

0

Cµ phª nh©n x«




























B¸n t¹i nhµ

11,2

16,7

10,0

20,0

9,5

21,1

8,0

3,7

33,3

B¸n t¹i ®¹i lý

88,8

70,0

64,7

80,0

66,7

52,6

69,2

77,8

58,3

Tån kho

0

0

1,8

0

0

0

2,8

0

0

Nguån: §iÒu tra cña SDC, §¨k L¨k, th¸ng 6/2003
Cµ phª chñ yÕu ®­îc b¸n d­íi d¹ng nh©n x« cho ®¹i lý thu mua. T¹i huyÖn C­ Jut, c¸c hé giÇu chñ yÕu b¸n cµ phª t¹i ®¹i lý (88,8%) tû lÖ b¸n t¹i nhµ chØ kho¶ng 11,2%. C¸c hé trung b×nh b¸n t¹i nhµ 16,7% vµ b¸n t¹i ®¹i lý 70%. C¸c hé nghÌo C­ Jut b¸n t¹i nhµ 10% vµ b¸n t¹i ®¹i lý 64,7%, tån kho 1,8%. T¹i huyÖn Kr«ng B«ng, c¸c hé giÇu còng chñ yÕu b¸n cµ phª t¹i ®¹i lý (80%) tû lÖ b¸n t¹i nhµ lµ 20%. C¸c hé trung b×nh b¸n t¹i nhµ 9,5% vµ b¸n t¹i ®¹i lý 66,7%. C¸c hé nghÌo b¸n t¹i nhµ 21,1% vµ b¸n t¹i ®¹i lý 52,6%. T¹i huyÖn Kr«ng Buk, c¸c hé giÇu b¸n cµ phª t¹i ®¹i lý kho¶ng 69,2%, tû lÖ b¸n t¹i nhµ lµ 8%, tån kho lµ 2,8%. C¸c hé trung b×nh b¸n t¹i nhµ 3,7% vµ b¸n t¹i ®¹i lý 77,8%. C¸c hé nghÌo b¸n t¹i nhµ 33,3% vµ b¸n t¹i ®¹i lý 58,3%. Ngoµi ra, tû lÖ l­u kho cµ phª nh©n x« còng rÊt nhá, chØ 1,8% ë hé nghÌo cña C­ Jut vµ 2,8% ë hé giµu cña Kr«ng Buk.
T¹i C­ Jut, 13,3% nhãm hé trung b×nh b¸n t¹i nhµ, 11,8% hé nghÌo b¸n t¹i nhµ vµ 5,9% b¸n t¹i ®¹i lý. T¹i huyÖn Kr«ng B«ng, ®èi víi nhãm hé trung b×nh th× cã 4,8% l­îng cµ phª b¸n t¹i nhµ vµ 4,8 % b¸n t¹i ®¹i lý. T¹i Kr«ng Buk, nhãm hé giµu cã 4% b¸n t¹i nhµ, 8% b¸n t¹i ®¹i lý. Nhãm hé trung b×nh cã 11,1% b¸n t¹i ®¹i lý vµ nhãm hé nghÌo tû lÖ b¸n t¹i nhµ lµ 8,3%.
Kh«ng thÊy bÊt kú dÊu hiÖu nµo chøng tá c¸c hé n«ng d©n cã bÊt kú h×nh thøc hîp t¸c nµo trong viÖc b¸n s¶n phÈm. Trong khi ®ã, kh©u tiªu thô s¶n phÈm t¹i hé cña n«ng d©n Brazil chñ yÕu do c¸c hîp t¸c x· ®¶m nhËn.
C¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn tiªu thô trong n­íc vµ/hoÆc xuÊt khÈu cµ phª ë ViÖt Nam cã nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau ®Ó thu mua cµ phª nguyªn liÖu. Mét sè doanh nghiÖp tæ chøc m¹ng l­íi thu mua cña m×nh thµnh c¸c ®¹i lý thu mua c¸c cÊp tõ huyÖn ®Õn tØnh. Nh÷ng ng­êi lµm viÖc trong c¸c ®¹i lý nµy ®Òu lµ ng­êi h­ëng l­¬ng cña c¸c doanh nghiÖp. Bªn c¹nh ®ã, cã rÊt nhiÒu c¸c ®¹i lý thu mua cµ phª t­ nh©n còng ®­îc thµnh lËp tõ cÊp x·, huyÖn ®Õn tØnh. C¸c ®¹i lý thu mua chñ yÕu thu mua cho c¸c tæng ®¹i lý vµ nhËn hoa hång tõ c¸c tæng ®¹i lý. Trªn thùc tÕ, c¸c ®¹i lý ®Òu kh«ng chØ thu mua cµ phª mµ con thu mua nhiÒu lo¹i mÆt hµng n«ng l©m s¶n kh¸c nh­ ng«, ®Ëu xanh v.v... vµ kinh doanh c¸c mÆt hµng kh¸c nh­ ph©n bãn, c¸c m¸y c¬ khÝ n«ng nghiÖp v.v....Hç trî cho m¹ng l­íi thu mua nµy lµ nh÷ng ng­êi thu gom. Hä th­êng lµ hµng xãm cña c¸c ®¹i lý, cã Ýt vèn nªn chØ thu mua kho¶ng tõ 5 ®Õn 20 t¹/ngµy, h­ëng chªnh lÖch gi¸ vµ sau ®ã b¸n s¶n phÈm cho c¸c ®¹i lý.
C¸c ®¹i lý vµ ng­êi thu gom ®ãng vai trß quan träng trong viÖc thu mua cµ phª trªn ®Þa bµn ®iÒu tra, 90% s¶n l­îng cµ phª. Do sè l­îng c¸c ®¹i lý nhiÒu nªn gi¸ c¶ kh«ng qu¸ chªnh lÖch, dao ®éng trong kho¶ng tõ 50-100 ®ång/kg ®èi víi mçi lo¹i s¶n phÈm. Lîi nhuËn chñ yÕu cña hä lµ tõ c«ng viÖc s¬ chÕ nh­ lµm s¹ch t¹p chÊt, x¸t kh« vµ ®¸nh bãng, thêi ®iÓm thu mua vµ b¸n.
Sau khi thu mua cµ phª nguyªn liÖu, c¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª. §èi víi xuÊt khÈu, c¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh ph©n lo¹i thµnh nhiÒu cÊp chÊt l­îng kh¸c nhau do c«ng nghÖ chÕ biÕn ®· cã nh÷ng c¶i thiÖn ®¸ng kÓ. §èi víi thÞ tr­êng trong n­íc, mét sè doanh nghiÖp tiÕn hµnh rang xay vµ b¸n cµ phª bét. Tuy nhiªn, ngo¹i trõ c«ng ty Trung Nguyªn cã m¹ng l­íi tiªu thô, kho¶ng 400 ®¹i lý chÝnh thøc trªn toµn quèc, c¸c doanh nghiÖp cßn l¹i ®Òu ch­a cã m¹ng l­íi æn ®Þnh.
§èi víi xuÊt khÈu, c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ph¶i ®èi diÖn víi rÊt nhiÒu khã kh¨n. Thø nhÊt, phÇn lín c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam hiÖn nay ch­a chó träng ®óng møc ®Õn viÖc x©y dùng vµ qu¶ng b¸ th­¬ng hiÖu. Mét th­¬ng hiÖu ch­a ®ñ m¹nh sÏ lµm gi¶m kh¶ n¨ng giao dÞch th­¬ng m¹i quèc tÕ. Thø hai, sè l­îng c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu cµ phª cña ViÖt Nam nhiÒu, c¹nh tranh m¹nh trong khi ®ã, sè l­îng c¸c doanh nghiÖp n­íc ngoµi mua cµ phª ë ViÖt Nam Ýt h¬n nªn c¸c doanh nghiÖp n­íc ngoµi cã quyÒn lùc thÞ tr­êng vµ Ðp gi¸ thu mua t¹i thÞ tr­êng trong n­íc. Thø ba, ChÝnh sù kh«ng ®ång ®Òu vµ s¶n phÈm cµ phª chÕ biÕn kh«ng ®ång nhÊt vµ ch­a tu©n theo tiªu chuÈn thèng nhÊt quèc tÕ nªn c¸c doanh nghiÖp n­íc ngoµi chØ mua c¸c s¶n phÈm cña ViÖt Nam ë d¹ng chÕ biÕn th«, gi¸ rÎ h¬n. NhiÒu doanh nghiÖp ViÖt Nam cã kh¶ n¨ng chÕ biÕn c¸c s¶n phÈm chÊt l­îng cao nh­ng kh«ng thÓ xuÊt khÈu víi møc gi¸ t­¬ng øng vµ buéc ph¶i xuÊt khÈu dèi b»ng c¸ch trén thªm c¸c t¹p chÊt lÉn víi c¸c s¶n phÈm chÊt l­îng cao. §©y lµ sù thiÖt h¹i rÊt lín vÒ gi¸ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam. Do ®ã, Gi¸ cïng lo¹i s¶n phÈm ë nh÷ng n­íc kh¸c nhiÒu khi cao h¬n ë ViÖt Nam tíi 15USD/tÊn thêi ®iÓm ®Çu n¨m 2003.
Bªn c¹nh ®ã, c¸c doanh nghiÖp kinh doanh cµ phª cßn chÞu ¸p lùc c¹nh tranh m¹nh tõ c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc kh¸c tham gia xuÊt khÈu cµ phª nh­ng kh«ng ph¶i víi môc tiªu tèi ®a ho¸ lîi nhuËn. Sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c môc tiªu cña c¸c doanh nghiÖp lµ ®iÒu dÔ hiÓu khi mét chiÕn l­îc ph¸t triÓn ngµnh n«ng nghiÖp ViÖt Nam chi tiÕt tíi tõng ngµnh hµng ch­a cã. Do ®ã, viÖc c¸c doanh nghiÖp thuéc c¸c lo¹i h×nh së h÷u kh¸c nhau, kinh doanh c¸c mÆt hµng kh¸c nhau sÏ cã nh÷ng môc ®Ých ho¹t ®éng kh¸c nhau.
Mét ®iÓm khã kh¨n kh¸c ®èi víi mét sè doanh nghiÖp kinh doanh trªn ®Þa bµn lµ chi phÝ ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty mµ xuÊt ph¸t ®iÓm lµ c¸c n«ng l©m tr­êng tr­íc ®©y lín do ph¶i tù ®Çu t­ trang tr¶i nhiÒu hµng ho¸ c«ng céng mµ doanh nghiÖp ®ãng trªn ®Þa bµn nh­ tr­êng häc, tr¹m y tÕ, ®­êng x¸, an ninh. Sù ®an xen nµy dÉn tíi ho¹t ®éng thiÕu hiÖu qu¶ träng c¶ hai chøc n¨ng th­¬ng m¹i vµ c«ng Ých, trõ phi c¸c chøc n¨ng ®ã ®­îc qu¶n lý t¸ch biÖt vµ viÖc trî cÊp chÐo ph¶i hoµn toµn minh b¹ch ®èi víi c«ng ty, c¬ quan qu¶n lý, vµ ng­êi d©n.
Trung Nguyªn lµ tr­êng hîp ngo¹i lÖ trong sè c¸c doanh nghiÖp trong n­íc ®­îc ®iÒu tra trªn ®Þa bµn. C«ng ty lµ ®¬n vÞ ®Çu tiªn x©y dùng th­¬ng hiÖu (LÖ ký ®¨ng ký th­¬ng hiÖu chØ dao ®éng trong kho¶ng tõ 15 ®Õn 30 triÖu ®ång) më webside vµ xuÊt khÈu cµ phª rang xay ra nhiÒu thÞ tr­êng uy tÝn trªn thÕ giíi. Trong qu¸ tr×nh th©m nhËp thÞ tr­êng Mü, c«ng ty ®· tËn dông mèi quan hÖ víi c¸c b¹n hµng n­íc ngoµi. C¸c s¶n phÈm cña Trung Nguyªn kh«ng thuÇn tuý cã gi¸ trÞ vËt chÊt cña s¶n phÈm mµ b¸n c¶ gi¸ trÞ tinh thÇn cña s¶n phÈm víi khÈu hiÖu "Kh¬i nguån s¸ng t¹o". C¸ch thøc tæ chøc m¹ng l­íi ®¹i lý tiªu thô trªn toµn quèc còng lµ c¸ch mµ c¸c doanh nghiÖp kh¸c cã thÓ häc tËp: tÊt c¶ ®Òu cã chung mét kiÓu vµ mét phong c¸ch.
Tuy nhiªn, ngay b¶n th©n Trung Nguyªn còng gÆp ph¶i rÊt nhiÒu khã kh¨n trong kh©u tiªu thô. ThÞ phÇn trong n­íc hiÖn nay chÞu søc Ðp c¹nh tranh m¹nh cña c¸c mÆt hµng gi¶. NhiÒu ®¹i lý mang tªn Trung Nguyªn nh­ng kú thùc tiªu thô c¸c s¶n phÈm kh¸c, ®¸nh lõa ng­êi tiªu dïng. Trung Nguyªn hiÖn ch­a cã biÖn ph¸p ®èi phã víi c¸c tr­êng hîp b¸n hµng gi¶.
Trung Nguyªn hiÖn ch­a triÓn khai mét kÕ ho¹ch cô thÓ ®Ó t¨ng thÞ phÇn trªn thÕ giíi. Theo ®¸nh gi¸ cña c«ng ty, søc tiªu thô t¹i thÞ tr­êng trong n­íc cßn rÊt tiÒm n¨ng nªn Trung Nguyªn hiÖn chØ tËp trung cñng cè v÷ng ch¾c vµ chiÕm lÜnh thÞ tr­êng trong n­íc tr­íc khi më réng sang thÞ tr­êng n­íc ngoµi.
§èi víi thÞ tr­êng xuÊt khÈu, c¸c thÞ tr­êng xuÊt khÈu chÝnh cña Trung Nguyªn bao gåm: Mü, EU, Malaysia, Indonesia, NhËt, Singapore. Mü lµ thÞ tr­êng lín nhÊt (25%). Tæng l­îng xuÊt khÈu n¨m 2002 tõ 60 ®Õn 70 ngµn tÊn ®¹t doanh thu kho¶ng 200 ngµn USD.
Tuy nhiªn, doanh sè xuÊt khÈu rÊt khã t¨ng trong thêi gian tíi do nhiÒu nguyªn nh©n. Thø nhÊt, tªn s¶n phÈm khã ®äc, khã nhí ®èi víi c¸c kh¸ch hµng ë c¸c thÞ tr­êng truyÒn thèng. Thø hai, khi tû lÖ ng©n s¸ch chi tr¶ cho cµ phª kh«ng cao ®èi víi ng­êi tiªu dïng ë c¸c n­íc ph¸t triÓn th× c¸c yÕu tè kh¸c l¹i ¶nh h­ëng rÊt m¹nh ®Õn c¸c quyÕt ®Þnh chi tiªu cña hä nh­ mÉu m·, lo¹i h×nh s¶n phÈm ®a d¹ng dùa trªn c¸c yÕu tè nh­ v¨n ho¸, së thÝch hay ®iÒu kiÖn lµm viÖc. C¸c c«ng ty cµ phª lín trªn thÕ giíi lu«n cã mét bé ph©n chuyªn tr¸ch vÒ nghiªn cøu thÞ tr­êng v.v... v× "gu" cña kh¸ch hµng cã xu h­íng thay ®æi m¹nh theo thêi gian, gi÷a c¸c vïng, c¸c n­íc vµ v¨n ho¸ kh¸c nhau.
Nh×n chung, kªnh tiªu thô cµ phª trong n­íc cña ViÖt Nam t­¬ng ®èi th«ng tho¸ng, Ýt chÞu ¶nh h­ëng cña c¸c chÝnh s¸ch can thiÖp, chªnh lÖch gi¸ gi÷a c¸c t¸c nh©n tham gia kªnh tiªu thô cïng lo¹i s¶n phÈm thÊp. NÕu so s¸nh víi c¸c n­íc kh¸c, tû lÖ % gi¸ t¹i hé nhËn ®­îc so víi gi¸ xuÊt khÈu cña ViÖt Nam cao h¬n rÊt nhiÒu n­íc kh¸c trªn thÕ giíi.
Gi¸ b¸n t¹i hé cña ViÖt Nam chiÕm tû träng cao n¨m 2002

N­íc

Gi¸ b¸n t¹i hé

C¸c chi phÝ kh¸c

Ivory

63%

37%

Uganda

75%

25%

India

83%

17%

Indonesia

83%

17%

ViÖt Nam

94%

6%

Nguån: VICOFA
VI. KÕt luËn

Nh­ ®· tr×nh bÇy ë Ch­¬ng 2, nh÷ng chÝnh s¸ch kh¾c phôc t×nh h×nh vµ nh÷ng chÝnh s¸ch ®Þnh h­íng ph¸t triÓn cµ phª trong t­¬ng lai cña ViÖt Nam vÒ c¬ b¶n phï hîp víi xu h­íng thay ®æi ngµnh cµ phª thÕ giíi, gãp phÇn h¹n chÕ ¶nh h­ëng cña khñng ho¶ng gi¸ tíi c¸c ®èi t­îng tham gia s¶n xuÊt, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª. Tuy nhiªn, qua ®iÒu tra t×nh h×nh s¶n xuÊt, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª §¨k L¨k, ®Ó c¸c môc tiªu dµi h¹n cña mong muèn nhanh chãng trë thµnh hiÖn thùc, ngµnh cµ phª ViÖt Nam sÏ ph¶i ®èi diÖn víi nhiÒu th¸ch thøc.


TÝnh thiÕu linh ho¹t cña c¸c chÝnh s¸ch

C¸c chÝnh s¸ch nh­ thu mua t¹m tr÷, th­ëng xuÊt khÈu, khoanh nî, gi·n nî v.v... ®· nhanh chãng gãp phÇn lµm gi¶m ¶nh h­ëng tiªu cùc cña khñng ho¶ng gi¸. Tuy nhiªn, mét sè nh÷ng chÝnh s¸ch quan träng kh¸c nh­ tû gi¸ hèi ®o¸i l¹i gÇn nh­ kh«ng thay ®æi trong suèt thêi kú khñng ho¶ng. ChÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i trong t­¬ng lai cÇn linh ho¹t h¬n, ph¶n øng kÞp víi nh÷ng diÔn biÕn thÞ tr­êng. Qua m« pháng t¸c ®éng cña c¸c lùa chän chÝnh s¸ch b»ng m« h×nh c©n b»ng riªng phÇn (Partial equilibrium model) th× chØ cÇn mét thay ®æi nhá cña tû gi¸ hèi ®o¸i sÏ ®ãng gãp nhiÒu h¬n bÊt kú mét chÝnh s¸ch nµo ®· ®­îc ¸p dông ®èi víi tæng lîi Ých cña ngµnh cµ phª ViÖt Nam. Mét vÝ dô lµ Brazil ®· ph¸ tû gi¸ hèi ®o¸i tíi 30% nh»m t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cµ phª cña hä. KÕt qu¶ lµ ngµnh cµ phª Brazil vÉn tiÕp tôc t¨ng tr­ëng, ng­êi trång cµ phª vÉn thu ®­îc lîi nhuËn vµ hiÖn lµ n­íc ®øng ®Çu xuÊt khÈu thÕ giíi vÒ c¶ hai lo¹i cµ phª Arabica vµ Robusta.


ChÝnh s¸ch tÝn dông ­u ®·i cña nhµ n­íc khã tiÕp cËn tíi ®èi t­îng h­ëng lîi

MÆc dï chÝnh s¸ch tÝn dông hiÖn nay cã nhiÒu ®iÒu kho¶n ­u ®·i ®èi víi tÊt c¶ c¸c t¸c nh©n tham gia kªnh s¶n xuÊt, chÕ biÕn vµ tiªu thô cµ phª nh­ l·i suÊt thÊp, khoan nî, gi·n nî v.v... nh­ng tÊt c¶ c¸c yÕu tè ®Ó tiÕp cËn víi chÝnh s¸ch ®Òu ch­a tèt. Thø nhÊt, nh÷ng qui ®Þnh vÒ l­îng vèn vay hiÖn nay chñ yÕu quan t©m ®Õn gi¸ trÞ tµi s¶n thÕ chÊp h¬n lµ kh¶ n¨ng sinh lîi cña dù ¸n vay. H¬n n÷a, viÖc qui ®Þnh l­îng tiÒn vay kh«ng v­ît qu¸ mét tû lÖ % nhÊt ®Þnh cña gi¸ trÞ tµi s¶n còng g©y nhiÒu khã kh¨n cho ng­êi cã nhu cÇu vay vèn. HiÖn nay, thiÕu tµi s¶n thÕ chÊp lµ c¶n trë lín nhÊt ®èi víi nh÷ng ng­êi trång cµ phª nghÌo vµ c¸c doanh nghiÖp qui m« nhá. Thø hai, c¸c thñ tôc hµnh chÝnh cña c¸c ng©n hµng ch­a th«ng tho¸ng, g©y nhiÒu khã kh¨n cho ng­êi trång, c¸c chñ ®¹i lý còng nh­ doanh nghiÖp.


§Çu t­ c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n t¨ng nhanh nh­ng ch­a t­¬ng xøng

Nguån vèn ®Çu t­ vµo c¬ së h¹ tÇng nh­ giao th«ng, truyÒn th«ng, thuû lîi, ®iÖn, mÆc dï ®· cã nh÷ng chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ trong h¬n 10 n¨m qua nh­ng hÇu hÕt ý kiÕn cña c¸c doanh nghiÖp, c¸ nh©n vµ tæ chøc ®Òu cho r»ng ch­a t­¬ng xøng, ch­a ®ãng vai trß quan träng trong viÖc n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh hµng cµ phª ViÖt Nam. §­êng xÊu ®· lµm t¨ng chi phÝ vËn chuyÓn, gi¶m gi¸ thu mua t¹i c¸c ®iÓm thu mua cµ phª kh¸c nhau. Chi phÝ sö dông m¹ng Internet hiÖn nay cao h¬n c¸c n­íc trong khu vùc. NhiÒu doanh nghiÖp ®· ph¶i bá viÖc sö dông m¹ng do chi phÝ cao vµ gi¸ cµ phª gi¶m. T¨ng ®Çu t­ c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n sÏ lµ yÕu tè c¬ b¶n n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh hµng cµ phª ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m tíi.


ThiÕu hÖ thèng kiÓm tra, gi¸m s¸t tiªu chuÈn chÊt l­îng s¶n phÈm

Ho¹t ®éng kiÓm tra, gi¸m s¸t chÊt l­îng hµng ho¸, xuÊt xø hµng ho¸ t¹i thÞ tr­êng trong n­íc ch­a ®­îc chó träng ®óng møc. MÆc dï ë c¸c n­íc cã møc tiªu thô cµ phª lín ®· coi träng vÊn ®Ò kiÓm tra vµ gi¸m s¸t chÊt l­îng, xuÊt xø vµ th­¬ng hiÖu cña hµng ho¸ th× c«ng t¸c nµy ë ViÖt Nam míi chØ ®­îc chó träng trong vµi n¨m trë l¹i ®©y vµ chñ yÕu tËp trung ë c¸c mÆt hµng nh­ thÞt c¸c lo¹i, rau qu¶ v.v... Trong khi ®ã, ho¹t ®éng nµy ch­a ®­îc chó träng ®èi víi ngµnh cµ phª tõ s¶n xuÊt ®Õn xuÊt khÈu. §èi víi c¸c s¶n phÈm cµ phª bét ë thÞ tr­êng trong n­íc, hiÖn t­îng b¸n hµng gi¶ d­íi tªn c¸c th­¬ng hiÖu næi tiÕng cã xu h­íng t¨ng lªn trong thêi gian gÇn ®©y. §iÒu nµy t¹o nªn nh÷ng bÊt lîi ®èi víi c¸c doanh nghiÖp, ®Æc biÖt lµ c¸c doanh nghiÖp nhá do chi phÝ ®Ó b¶o vÖ th­¬ng hiÖu hµng ho¸ v­ît qu¸ søc cña hä.


CÇn ph©n biÖt râ chøc n¨ng c«ng Ých vµ kinh doanh cña mét sè doanh nghiÖp nhµ n­íc

C¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc tham gia kinh doanh cµ phª ë nhiÒu n¬i cã xuÊt xø lµ c¸c n«ng tr­êng cµ phª tr­íc kia vµ chuyÓn sang kinh doanh vµ xuÊt khÈu cµ phª. Tuy nhiªn, nhiÒu chøc n¨ng tr­íc kia doanh nghiÖp vÉn ph¶i thùc hiÖn nh­ x©y dùng ®­êng, m¹ng l­íi ®iÖn trªn ®Þa bµn ho¹t ®éng, x©y dùng c¸c tr¹m y tÕ vµ tr­êng häc cho ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng. C¸c kho¶n kinh phÝ ®Ó ®Çu t­ vµ duy tr× b·o d­ìng hÖ thèng ®ã lµ rÊt lín, ®Æc biÖt khi gi¸ cµ phª xuèng thÊp. ViÖc ph¶i ®ång thêi thùc hiÖn c¶ hai chøc n¨ng ®· lµm gi¶m kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp nµy so víi c¸c doanh nghiÖp kh¸c.


C¸c doanh nghiÖp thiÕu kinh nghiÖm vµ kü n¨ng tham gia th­¬ng m¹i thÕ giíi

Mét yÕu tè kh¸ch quan c¶n trë kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam lµ kinh nghiÖm tham gia trªn thÞ tr­êng thÕ giíi. HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp chØ thùc sù thùc hiÖn c¸c giao dÞch kinh tÕ quèc tÕ trong kho¶ng h¬n 10 n¨m trë l¹i ®©y. Do ®ã, nhiÒu chñ doanh nghiÖp thiÕu nh÷ng kü n¨ng c¬ b¶n khai th¸c, xö lý tin tøc vµ ®µm ph¸n th­¬ng m¹i. H¬n n÷a, sù ph¸t triÓn rÇm ré cña c¸c doanh nghiÖp tham gia chÕ biÕn vµ xuÊt khÈu cµ phª chñ yÕu trong giai ®o¹n gi¸ cµ phª thÕ giíi cao nªn nh÷ng kü n¨ng nµy ch­a ®­îc chó träng ®óng møc. Do thêi gian kinh doanh ng¾n nªn l­îng vèn vµ kinh nghiÖm tÝch luü ch­a cao. C¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam hiÖn nay cã qui m« nhá vµ s¶n phÈm chÕ biÕn chñ yÕu dõng l¹i ë c¸c s¶n phÈm s¬ chÕ. C¸c s¶n phÈm nµy ph¶i b¸n cho c¸c c«ng ty ®a quèc gia ®Ó tiÕp tôc chÕ biÕn thµnh s¶n phÈm tiªu dïng cuèi cïng. Do thiÕu c¸c kü n¨ng vµ kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ nghiªn cøu thÞ tr­êng nªn s¶n phÈm cµ phª hoa tan vµ rang xay cña ViÖt Nam chñ yÕu tiªu thô t¹i thÞ tr­êng trong n­íc, l­îng vµ gi¸ trÞ xuÊt khÈu c¸c mÆt hµng nµy ra n­íc ngoµi ®Òu kh«ng ®¸ng kÓ.


Còng do míi tham gia thÞ tr­êng quèc tÕ nÒn hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu cña ViÖt Nam ch­a chó träng ®Õn c«ng t¸c x©y dùng vµ b¶o vÖ th­¬ng hiÖu. V× ch­a cã th­¬ng hiÖu cã uy tÝn nªn c¸c doanh nghiÖp gÆp ph¶i rÊt nhiÒu khã kh¨n trong viÖc xuÊt khÈu, ®Æc biÖt ®èi víi c¸c s¶n phÈm cã chÊt l­îng cao h¬n. Bªn c¹nh víi viÖc bÞ Ðp gi¸ tõ lîi thÕ ®éc quyÒn mua cña c¸c c«ng ty ®a quèc gia th× ngµnh cµ phª ViÖt Nam trong m¾t ng­êi n­íc ngoµi lµ n­íc chuyªn xuÊt khÈu nh÷ng s¶n phÈm chÊt l­îng thÊp. NhiÒu doanh nghiÖp ViÖt Nam cã kh¶ n¨ng chÕ biÕn c¸c s¶n phÈm chÊt l­îng cao nh­ng kh«ng thÓ xuÊt khÈu víi møc gi¸ t­¬ng øng vµ buéc ph¶i xuÊt khÈu dèi b»ng c¸ch trén thªm c¸c t¹p chÊt lÉn víi c¸c s¶n phÈm chÊt l­îng cao. §©y lµ sù thiÖt h¹i rÊt lín vÒ gi¸ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam. Do ®ã, gi¸ cïng lo¹i s¶n phÈm ë nh÷ng n­íc kh¸c nhiÒu khi cao h¬n ë ViÖt Nam tíi 15USD/tÊn thêi ®iÓm ®Çu n¨m 2003.
Ng­êi trång cµ phª Robusta ViÖt Nam: qui m« nhá vµ thiÕu c¸c dÞch vô hç trî

§èi víi ng­êi trång cµ phª ViÖt Nam, hÇu hÕt c¸c chuyªn gia trong n­íc vµ quèc tÕ ®Òu ®ång ý hä lµ mét trong nh÷ng ng­êi lµm viÖc ch¨m chØ, s¸ng t¹o vµ gãp phÇn thóc ®Èy sù t¨ng tr­ëng nhanh chãng s¶n l­îng vµ n¨ng suÊt cña cµ phª ViÖt Nam trong thËp kû qua. §©y còng lµ mét trong nh÷ng lîi thÕ c¹nh tranh cña cµ phª ViÖt Nam. Tuy nhiªn, ng­êi trång cµ phª ViÖt Nam ®ang ph¶i ®èi diÖn víi rÊt nhiÒu khã kh¨n. Thø nhÊt, ng­êi trång cµ phª canh t¸c chñ yÕu dùa trªn kinh nghiÖm, häc hái lÉn nhau. Trong khi ®ã, ho¹t ®éng khuyÕn n«ng cña c¸c tæ chøc nhµ n­íc ch­a ®­îc chó träng ®Çu t­ c¶ vÒ ng­êi vµ vËt chÊt. KÕt qu¶ ®iÒu tra cña SDC th¸ng 6/2003 cho thÊy trªn 90% sè hé kh«ng nhËn ®­îc dÞch vô khuyÕn n«ng vÒ gièng vµ kü thuËt. 100% sè hé ®­îc hái kh«ng nhËn ®­îc khuyÕn n«ng vÒ tiªu thô s¶n phÈm. Ng­êi d©n vÉn trång vµ ch¨m bãn tù do. NhiÒu hé, nhiÒu n¬i ®· cè g¾ng t¨ng n¨ng suÊt b»ng c¸ch t¨ng ®Çu t­ m¹nh vµ kÕt qu¶ lµ gi¸ thµnh bÞ ®Èy lªn rÊt cao vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh gi¶m khi gi¸ thÕ giíi xuèng thÊp. Thø hai, ng­êi trång cµ phª ViÖt Nam chñ yÕu lµ nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt nhá, ch­a h×nh thµnh c¸c hîp t¸c x· dÞch vô nh»m t¹o lîi thÕ trong tiªu thô vµ s¶n xuÊt cµ phª. Thø ba, mét tû lÖ lín ng­êi trång cµ phª kh«ng tiÕp cËn c¸c th«ng tin vÒ gi¸ cµ phª, vËt t­, chÝnh s¸ch cña nhµ n­íc. Cã tíi 5,9% sè hé nghÌo ë C­ Jut vµ 10,5% sè hé nghÌo ë Kr«ng B«ng lµ kh«ng cã nguån th«ng tin. Nh÷ng hé nghÌo kh«ng cã ®iÒu kiÖn vËt chÊt ®Ó mua s¾m tivi, ®µi…nªn kh«ng cã nhiÒu nguån th«ng tin, kh«ng biÕt t×nh h×nh gi¸ c¶ cµ phª, vËt t­, c¸c chÝnh s¸ch nhµ n­íc ra sao nªn ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn viÖc s¶n xuÊt. VÒ chÝnh s¸ch hç trî tiªu thô cµ phª, tû lÖ sè hé kh«ng cã nguån th«ng tin nµy lµ t­¬ng ®èi cao, cô thÓ lµ cã tíi 17,6% sè hé giµu ë C­ Jut vµ 24% sè hé giµu ë Kr«ng Buk lµ kh«ng cã nguån th«ng tin. Cã tíi 17,6% sè hé giµu ë C­ Jut vµ 24% sè hé giµu ë Kr«ng Buk lµ kh«ng cã nguån th«ng tin.




: images -> 2006
2006 -> Lúa gạo Việt Nam Giới thiệu
2006 -> Nghiªn cøu triÓn väng quan hÖ kinh tÕ th­¬ng m¹i viÖt nam – trung quèc ViÖn nghiªn cøu th­¬ng m¹i 2000 Lêi nãi ®Çu
2006 -> B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò Tµi
2006 -> BÁo cáo nghiên cứu khả năng cạnh tranh của các mặt hàng nông sản chính của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập afta
2006 -> NGÀnh lúa gạo việt nam nguyễn Ngọc Quế Trần Đình Thao Hà Nội, 5-2004 MỤc lụC
2006 -> Hµ Néi, th¸ng 10 n¨m 2006
2006 -> §inh Xun Tïng Vò träng B×nh TrÇn c ng Th¾ng Hµ NéI, th¸ng 12 N¡M 2003
2006 -> PHÁt triển hệ thống tín dụng nông thôN Ở việt nam1
2006 -> ¶nh h­ëng cña viÖc Trung Quèc vµo wto vµ mét sè bµi häc cho ViÖt Nam1
2006 -> Bé n ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n ng th n B¸o c¸o tæng quan ngµnh chÌ viÖt Nam


1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương