BỘ NỘi vụ CỘng hòa xã HỘi chủ nghĩa việt nam


Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam quy định đạo đức công chức khi thực thi công vụ



tải về 3.18 Mb.
trang7/37
Chuyển đổi dữ liệu07.07.2016
Kích3.18 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   37

4.2. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam quy định đạo đức công chức khi thực thi công vụ


Việt Nam chưa có một văn bản pháp luật riêng về đạo đức công vụ, đạo đức công chức, hay đạo đức của công chức trong thực thi công vụ. Song, vấn đề đạo đức công vụ ít nhiều cũng đã được đề cập ở các khía cạnh khác nhau, thường là mang tính định hướng đã tồn tại ở một số văn bản pháp luật liên quan đến cán bộ, công chức - những người làm việc trong cơ quan nhà nước nói riêng và trong toàn bộ hệ thống thể chế chính trị, nhà nước nói chung.

Chúng tôi giới thiệu một số văn bản cụ thể mang tính tham khảo:

a. Sắc lệnh số 76-SL ngày 20/5/1950 và các văn bản liên quan giai đoạn đó. Đây là loại văn bản pháp luật đầu tiên liên quan đến việc quy định công chức. Những giá trị cũng như chuẩn mực hành vị ứng xử, quan hệ công việc cũng được quy định [56].

Giá trị của công chức và công việc của họ đã được ghi ngay trong phần mở đầu của Sắc lệnh: “Công chức Việt Nam là những công dân giữ một nhiệm vụ trong bộ máy Nhà nước của chính quyền nhân dân, dưới sự lãnh đạo tối cao của Chính phủ. Vậy, người công chức phải đem tất cả sức lực và tâm trí, theo đúng đường lối của Chính phủ và nhằm lợi ích của nhân dân mà làm việc. Đi đôi với nhiệm vụ trên, công chức Việt Nam cần có một địa vị xứng đáng với tài năng của mình”.

Sắc lệnh đề cập đến nhiều nhóm nội dung liên quan đến việc quản lý công chức. Tuy không có từ ngữ nào nói về đạo đức công chức, nhưng Sắc lệnh ấn định một số nội dung mang tính “chuẩn mực”. Theo đó “Công chức Việt Nam phải phục vụ nhân dân, trung thành với Chính phủ, tôn trọng kỷ luật, có tinh thần trách nhiệm và tránh làm những việc có hại đến thanh danh công chức hay đến sự hoạt động của bộ máy Nhà nước. Công chức Việt Nam phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư”. Đây chính là những “định hướng giá trị của những công việc do công chức thực hiện. Đồng thời, công chức có những quyền và lợi ích:


- Hưởng lương, các thứ phụ cấp và hưu bổng;

- Nghỉ hàng năm có lương, được săn sóc về sức khoẻ và trợ cấp khi bị tai nạn;

- Hoạt động về chính trị, văn hoá, xã hội;

- Gia nhập công đoàn.

  Bên cạnh hai nhóm giá trị đó, Sắc lệnh cũng ấn định những hình thữ xử lý vi phạm những quy tắc làm việc của công chức với tư cách là người phục vụ nhà nước sau khi đã được nhà nước tuyển dụng.

Những quy định mang tính xử lý kỷ luật cũng chính là “những chuẩn định hướng” bắt buộc công chức cần phải quan tâm:



  • Cảnh cáo,

  • Khiển trách,

  • Hoãn dụ thăng thưởng trong hạn một hay hai năm,

  • Xoá tên trong bảng thăng thưởng,

  • Giáng một hay hai trật,

  • Từ chức bắt buộc,

  • Cách chức.

b. Pháp lệnh Cán bộ, công chức (1998 và sửa đổi) cùng với các văn bản pháp luật có liên quan


Trong pháp lệnh này, thuật ngữ công chức không được quy đinh cụ thể, nhưng sau đó Chính phủ đã có quy định chi tiết nhóm người được gọi là công chức (xem chi tiết nghị định 95/1998 và nghị định 171/2004).

Đây là loại văn bản pháp luật cao nhất điều chỉnh các yếu tố liên quan đến những người làm việc cho hệ thống thể chế chính trị ở Việt Nam từ cấp huyện trở lên (1998 và 2000) và toàn bộ hệ thống thể chế chính trị từ cơ sở đến trung ương (sửa đổi năm 2003).

Pháp lệnh 1998 (và sửa đổi) cũng không sử dụng thuật ngữ đạo đức công chức.

Một mặt, Pháp lệnh trên đã quy định một số Điều mang tính chuẩn mực định hướng cho cán bộ, công chức trong thực thi công vụ:



          • Trung thành với Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo vệ sự an toàn, danh dự và lợi ích quốc gia;

          • Chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; thi hành nhiệm vụ, công vụ theo đúng quy định của pháp luật;

          • Tận tụy phục vụ nhân dân, tôn trọng nhân dân;

          • Liên hệ chặt chẽ với nhân dân, tham gia sinh hoạt với cộng đồng dân cư nơi cư trú, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân;

          • Có nếp sống lành mạnh, trung thực, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư; không được quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng;

          • Có ý thức tổ chức kỷ luật và trách nhiệm trong công tác; thực hiện nghiêm chỉnh nội quy của cơ quan, tổ chức; giữ gìn và bảo vệ của công, bảo vệ bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật;

          • Thường xuyên học tập nâng cao trình độ; chủ động, sáng tạo, phối hợp trong công tác nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ, công vụ được giao;

          • Chấp hành sự điều động, phân công công tác của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.

Mặt khác, Pháp lệnh còn quy định một số Điều “không được làm” trên một số lĩnh vực:

  • Cán bộ, công chức không được chây lười trong công tác, trốn tránh trách nhiệm hoặc thoái thác nhiệm vụ, công vụ; không được gây bè phái, mất đoàn kết, cục bộ hoặc tự ý bỏ việc.

  • Cán bộ, công chức không được cửa quyền, hách dịch, sách nhiễu, gây khó khăn, phiền hà đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong khi giải quyết công việc.

  • Cán bộ, công chức không được thành lập, tham gia thành lập hoặc tham gia quản lý, điều hành các doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã, bệnh viện tư, trường học tư và tổ chức nghiên cứu khoa học tư. Cán bộ, công chức không được làm tư vấn cho các doanh nghiệp, tổ chức kinh doanh, dịch vụ và các tổ chức, cá nhân khác ở trong nước và nước ngoài về các công việc có liên quan đến bí mật nhà nước, bí mật công tác, những công việc thuộc thẩm quyền giải quyết của mình và các công việc khác mà việc tư vấn đó có khả năng gây phương hại đến lợi ích quốc gia.Chính phủ quy định cụ thể việc làm tư vấn của cán bộ, công chức.

  • Cán bộ, công chức làm việc ở những ngành, nghề có liên quan đến bí mật nhà nước, thì trong thời hạn ít nhất là năm năm kể từ khi có quyết định hưu trí, thôi việc, không được làm việc cho các tổ chức, cá nhân trong nước, nước ngoài hoặc tổ chức liên doanh với nước ngoài trong phạm vi các công việc có liên quan đến ngành, nghề mà trước đây mình đã đảm nhiệm. Chính phủ quy định cụ thể danh mục ngành, nghề, công việc, thời hạn mà cán bộ, công chức không được làm và chính sách ưu đãi đối với những người phải áp dụng quy định của Điều này.

  • Người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, vợ hoặc chồng của những người đó không được góp vốn vào doanh nghiệp hoạt động trong phạm vi ngành, nghề mà người đó trực tiếp thực hiện việc quản lý nhà nước.”

  • Người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức không được bố trí vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, anh, chị, em ruột của mình giữ chức vụ lãnh đạo về tổ chức nhân sự, kế toán - tài vụ; làm thủ quỹ, thủ kho trong cơ quan, tổ chức hoặc mua bán vật tư, hàng hoá, giao dịch, ký kết hợp đồng cho cơ quan, tổ chức đó [57].

Về nguyên tắc, các quy định trên nếu bị vi phạm, đều bị pháp luật xử lý theo quy định.

Hai văn bản pháp quy quy định chi tiết về quản lý công chức đã được Chính phủ ban hành. Tuy nhiên, những quy định mang tính đạo đức không có tính đặc thù, chủ yếu về quản lý mang tính chất quy trình. Những hành vi, ứng xử, nghĩa vụ đều theo quy định của pháp lệnh 1998 và các văn bản sửa đổi.

c. Luật Cán bộ, công chức năm 2008

Đây là loại văn bản pháp luật cao nhất từ khi thành lập nhà nước Việt Nam liên quan đến các vấn đề cán bộ, công chức (những người làm việc trong hệ thống các thể chế chính trị ở Việt Nam).

Luật cán bộ, công chức bên cạnh quy định cụ thể hơn các đối tượng: Cán bộ, công chức và cán bộ, công chức cấp cơ sở, thì luật cán bộ, công chức cũng quy định một số nội dung mang tính “định hướng về cách ứng xử của cán bộ, công chức”, lần đầu tiên trong văn bản pháp luật về cán bộ, công chức, thuật ngữ “đạo đức” được đưa vào.

Luật quy định có tính “định hướng lớn về những giá trị cốt lõi cần quan tâm khi thi hành công vụ”:



  • Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật.

  • Bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân.

  • Công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền và có sự kiểm tra, giám sát.

  • Bảo đảm tính hệ thống, thống nhất, liên tục, thông suốt và hiệu quả.

  • Bảo đảm thứ bậc hành chính và sự phối hợp chặt chẽ.

  • Đồng thời, cụ thể hóa những nghĩa vụ cụ thể mà cán bộ, công chức phải làm:

Nghĩa vụ của cán bộ, công chức đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân

  • Trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo vệ danh dự Tổ quốc và lợi ích quốc gia.

  • Tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân.

  • Liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân.

  • Chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Nghĩa vụ của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ

  • Thực hiện đúng, đầy đủ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

  • Có ý thức tổ chức kỷ luật; nghiêm chỉnh chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị; báo cáo người có thẩm quyền khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; bảo vệ bí mật nhà nước.

  • Chủ động và phối hợp chặt chẽ trong thi hành công vụ; giữ gìn đoàn kết trong cơ quan, tổ chức, đơn vị.

  • Bảo vệ, quản lý và sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài sản nhà nước được giao.

  • Chấp hành quyết định của cấp trên. Khi có căn cứ cho rằng quyết định đó là trái pháp luật thì phải kịp thời báo cáo bằng văn bản với người ra quyết định; trường hợp người ra quyết định vẫn quyết định việc thi hành thì phải có văn bản và người thi hành phải chấp hành nhưng không chịu trách nhiệm về hậu quả của việc thi hành, đồng thời báo cáo cấp trên trực tiếp của người ra quyết định. Người ra quyết định phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.

  • Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Nghĩa vụ của cán bộ, công chức là người đứng đầu

Ngoài việc thực hiện quy định tại Điều 8 và Điều 9 của Luật này, cán bộ, công chức là người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị còn phải thực hiện các nghĩa vụ sau đây:



  • Chỉ đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị;

  • Kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn việc thi hành công vụ của cán bộ, công chức;

  • Tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống quan liêu, tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và chịu trách nhiệm về việc để xảy ra quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong cơ quan, tổ chức, đơn vị;

  • Tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về dân chủ cơ sở, văn hóa công sở trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; xử lý kịp thời, nghiêm minh cán bộ, công chức thuộc quyền quản lý có hành vi vi phạm kỷ luật, pháp luật, có thái độ quan liêu, hách dịch, cửa quyền, gây phiền hà cho công dân;

  • Giải quyết kịp thời, đúng pháp luật, theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của cá nhân, tổ chức;

  • Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Đồng thời Luật quy định một số hành vi ứng xử có tính đạo đức, văn hóa của cán bộ, công chức.

Đạo đức của cán bộ, công chức

Cán bộ, công chức phải thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư trong hoạt động công vụ.



Văn hóa giao tiếp ở công sở

- Trong giao tiếp ở công sở, cán bộ, công chức phải có thái độ lịch sự, tôn trọng đồng nghiệp; ngôn ngữ giao tiếp phải chuẩn mực, rõ ràng, mạch lạc.

- Cán bộ, công chức phải lắng nghe ý kiến của đồng nghiệp; công bằng, vô tư, khách quan khi nhận xét, đánh giá; thực hiện dân chủ và đoàn kết nội bộ.

- Khi thi hành công vụ, cán bộ, công chức phải mang phù hiệu hoặc thẻ công chức; có tác phong lịch sự; giữ gìn uy tín, danh dự cho cơ quan, tổ chức, đơn vị và đồng nghiệp.



Văn hóa giao tiếp với nhân dân

- Cán bộ, công chức phải gần gũi với nhân dân; có tác phong, thái độ lịch sự, nghiêm túc, khiêm tốn; ngôn ngữ giao tiếp phải chuẩn mực, rõ ràng, mạch lạc.

- Cán bộ, công chức không được hách dịch, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà cho nhân dân khi thi hành công vụ.

Một trong những hoạt động có tính “không được làm” cũng được Luật cụ thể hóa. Luật chia thành ba nhóm loại “không được làm”:



Những việc cán bộ, công chức không được làm liên quan đến đạo đức công vụ

- Trốn tránh trách nhiệm, thoái thác nhiệm vụ được giao; gây bè phái, mất đoàn kết; tự ý bỏ việc hoặc tham gia đình công.

- Sử dụng tài sản của Nhà nước và của nhân dân trái pháp luật.

- Lợi dụng, lạm dụng nhiệm vụ, quyền hạn; sử dụng thông tin liên quan đến công vụ để vụ lợi.

- Phân biệt đối xử dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo dưới mọi hình thức.

Những việc cán bộ, công chức không được làm liên quan đến bí mật nhà nước


  • Cán bộ, công chức không được tiết lộ thông tin liên quan đến bí mật nhà nước dưới mọi hình thức.

  • Cán bộ, công chức làm việc ở ngành, nghề có liên quan đến bí mật nhà nước thì trong thời hạn ít nhất là 05 năm, kể từ khi có quyết định nghỉ hưu, thôi việc, không được làm công việc có liên quan đến ngành, nghề mà trước đây mình đã đảm nhiệm cho tổ chức, cá nhân trong nước, tổ chức, cá nhân nước ngoài hoặc liên doanh với nước ngoài.

  • Chính phủ quy định cụ thể danh mục ngành, nghề, công việc, thời hạn mà cán bộ, công chức không được làm và chính sách đối với những người phải áp dụng quy định tại Điều này.

Những việc khác cán bộ, công chức không được làm

Ngoài những việc không được làm quy định tại Điều 18 và Điều 19 của Luật này, cán bộ, công chức còn không được làm những việc liên quan đến sản xuất, kinh doanh, công tác nhân sự quy định tại Luật phòng, chống tham nhũng, Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và những việc khác theo quy định của pháp luật và của cơ quan có thẩm quyền.


d. Các văn bản pháp luật khác có liên quan đến công vụ nhà nước

- Quy chế văn hoá công sở tại các cơ quan hành chính nhà nước ban hành kèm theo Quyết định số 129/2007/QĐ-TTg ngày 02  tháng 8  năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ.


Mặc dù Quyết định này không nói về đạo đức, mà sử dụng thuật ngữ văn hóa (ứng xử, giao tiếp). Thực chất, những chuẩn mực văn hóa tổ chức mang tính pháp lý trong chừng mực nào đó có thể đồng nhất với đạo đức công vụ. Quyết định trên, quy định một số hành vi ứng xử của cán bộ, công chức trong hoạt động thực thi công vụ.

Quyết định quy định có tính nguyên tắc định hướng cho văn hóa ứng xử của cán bộ, công chức viên chức trong các cơ quan hành chính nhà nước. Đó là:

+ Phù hợp với truyền thống, bản sắc văn hoá dân tộc và điều kiện kinh tế - xã hội;

+ Phù hợp với định hướng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức chuyên nghiệp, hiện đại;

+ Phù hợp với các quy định của pháp luật và mục đích, yêu cầu cải cách hành chính, chủ trương hiện đại hoá nền hành chính nhà nước.

Nếu coi đó là văn hóa ứng xử, mọi cán bộ, công chức đều phải quan tâm tuân thủ khi thực hiện các quan hệ với nhau; với quan hệ với cơ quan nhà nước và với công dân trong thực thi công vụ.

e. Các văn bản của các tổ chức khác có liên quan đến công chức

Ngoài ra, còn một số văn bản khác liên quan đến cán bộ, công chức và quy tắc ứng xử: Quyết định số: 1253/2008/ QĐ – TANDTC ngày 18/9/2008 của Toà án nhân dân tối cao về Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức ngành Toà án nhân dân; Quyết định số 2534/QĐ – BGTVT ngày 18/8/2008 của Bộ Giao thông vận tải về việc ban hành Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong ngành giao thông vận tải; Quyết định số 29/2008/ QĐ – BYT ngày 18/8/2008 của Bộ y tế về việc ban hành Quy tắc ứng xử của cán bộ, viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế; Quyết định số 61/2008/QĐ – BVHTTDL ngày 31/7/2008 của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch về việc ban hành Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức ngành văn hoá, thể thao và du lịch; Quyết định số 07/2008/ QĐ – KTNN ngày 16/5/2008 của Kiểm toán Nhà nước ban hành Quy tắc ứng xử của kiểm toán viên nhà nước; Quyết định số 03/2007/QĐ – BNV ngày 16/5/2007 của Bộ trưởng Nội vụ về việc ban hành Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong bộ máy chính quyền địa phương, Quyết định số 86/QĐ – BTP ngày 18/1/2008 của Bộ Tư pháp ban hành Quy chế văn hoá công sở cơ quan Bộ Tư pháp,…


CÂU HỎI THẢO LUẬN

    1. Phân biệt giữa đạo đức lái xe trong nghề nghiệp lái xe và lái xe trong các cơ quan nhà nước?

    2. Đạo đức thực thi công vụ của công chức và đạo đức cá nhân của công chức?

    3. Các biểu hiện “không có đạo đức” của công chức trong thực thi công vụ?

    4. Nạn hối lộ, tham nhũng đang ảnh hưởng xấu đến chất lượng công vụ. phân tích để chỉ ra nguyên nhân?

    5. Thế nào là một công chức “tốt” và phân biệt với công dân “tốt”?


TÀI LIỆU THAM KHẢO

    1. Hồ Chí Minh: Vấn đề cán bộ. NXB Sự thật.

    2. Văn hoá công sở tại các cơ quan hành chính nhà nước ban hành kèm theo Quyết định số 12/2007/QĐ-TTg ngày 02/8/2007 của Thủ tướng Chính phủ.

    3. Nghị quyết trung ương lần thứ 4 Khóa XI của Ban Chấp hành trung ương.

    4. Luật Cán bộ, công chức năm 2008.

    5. Luật phòng, chống tham nhũng.

    6. Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

    7. Giáo trình đạo đức công vụ - Học viện Hành chính, 2012.


Chuyên đề 5



1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   37


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương