QUẢn lý HỆ sinh thái rừng ngập mặN ĐỂ BẢo vệ VÀ phát triển nguồn lợi hải sảN



tải về 63.91 Kb.
Chuyển đổi dữ liệu05.08.2016
Kích63.91 Kb.
QUẢN LÝ HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN ĐỂ BẢO VỆ

VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN LỢI HẢI SẢN

GS. TSKH. Phan Nguyên Hồng, ThS. Vũ Thục Hiền



TÓM TẮT

Vào năm 1969, W.E.Odum đã khám phá ra tác dụng của mùn bã thực vật ngập mặn khi nghiên cứu chuỗi thức ăn ở vùng cửa sông nam Florida.

Từ đó đến nay đã có nhiều công trình đánh giá vai trò của rừng ngập mặn (RNM) đối với nghề cá.

Tham luận trình bày tác dụng to lớn của RNM, là nơi sinh đẻ, nuôi dưỡng nhiều loài hải sản trong từng giai đoạn phát triển hoặc suốt vòng đời của chúng qua quá trình chuyển hóa các chất rơi rụng và phân hủy mùn bã thành các chất dinh dưỡng.

Tham luận cũng trích dẫn các số liệu về lượng giá kinh tế của RNM ở một số nước hoặc khu vực để người đọc có thêm thông tin về tầm quan trọng của hệ sinh thái đầy tiềm năng này.

Mặt khác, RNM cũng đóng góp đáng kể trong việc cung cấp thức ăn, làm sạch môi trường, bảo vệ cho các đối tượng nuôi như tôm, cua, sò…

Tuy nhiên, do chưa hiểu biết về giá trị nhiều mặt của RNM nên tình trạng phá rừng vì mục tiêu kinh tế trước mắt vẫn diễn ra. Do đó ngành thủy sản cần tham gia vào việc quản lý RNM và tài nguyên hải sản trong hệ sinh thái này. Các tác giả đề xuất một số ý kiến về quản lý RNM trong tình hình mới để bảo vệ và phát triển nguồn lợi hải sản.

MỞ ĐẦU

Rừng ngập mặn (RNM) không những có tác dụng to lớn trong việc bảo vệ bờ biển, hạn chế tác hại của thiên tai mà nguồn lợi trong hệ sinh thái RNM cũng rất quan trọng; ngoài các lâm sản, phải kể đến tài nguyên thủy sản, được khai thác trực tiếp không chỉ trong các hệ thống kênh rạch, mà còn cả một vùng ven biển rộng lớn xung quanh. Tuy nhiên, nhận thức về vai trò của hệ sinh thái RNM vẫn chưa đầy đủ, tình trạng phá RNM còn diễn ra ở một số nơi. Cho nên, việc quản lý bền vững hệ sinh thái này là trách nhiệm của chính quyền địa phương, các ngành nông lâm ngư nghiệp và cộng đồng ven biển.



I. VAI TRÒ CỦA RỪNG NGẬP MẶN ĐỐI VỚI HẢI SẢN

1.1. Những phát hiện đầu tiên về mối quan hệ giữa RNM và hải sản

Trước năm 1969, trong số hơn 5000 thư mục nghiên cứu RNM thế giới (Rollet, 1981) chưa có một tài liệu nào đề cập đến vai trò của RNM đối với hải sản. W.E. Odum là nhà khoa học người Mỹ đầu tiên tìm ra chuỗi thức ăn trong dòng năng lượng ở vùng cửa sông Nam Florida khi trình bày luận án tiến sĩ ở trường Đại học Miami (1969). Sau đó, Odum cùng với Heald (1972), Snedaker và Lugo (1973) tiếp tục công bố một số tài liệu về vai trò của mùn bã thực vật trong mạng lưới thức ăn của quần xã RNM vùng cửa sông.

Odum mô tả lá của cây RNM rụng xuống, qua quá trình phân hủy chuyển thành các mẩu nhỏ được các động vật sử dụng làm thức ăn, và sau khi ra khỏi ống tiêu hóa, một lần nữa chúng lại bị các động vật khác sử dụng (động vật ăn phân). Đến lượt mình, các động vật này lại làm mồi cho những động vật lớn hơn là các loài cá kinh tế, chim, rái cá, người.

Từ 1975, Hệ thống thông tin về khoa học ở nước và nghề cá (ASFIS) của Liên Hợp Quốc ra đời, cung cấp thông tin về nhiều công trình nghiên cứu có giá trị trong lĩnh vực này.



1.2. RNM là nơi cung cấp thức ăn cho các loài hải sản

Nguồn thức ăn đầu tiên, phong phú và đa dạng cung cấp cho các loài hải sản là xác hữu cơ thực vật dạng hạt, hoặc còn gọi là mùn bã hữu cơ, đó là sản phẩm của quá trình phân hủy xác thực vật, bao gồm: lá, cành, chồi, rễ… của các cây ngập mặn. Theo Snedaker (1978), lượng lá rơi của cây RNM ở nam Florida là 10.000 – 14.000 kg khô/ha/năm. Kết quả nghiên cứu ở rừng đước Cà Mau cho thấy năng suất lượng rơi là 9.719,9 kg/ha/năm, riêng lá chiếm 79,71%. Hàng năm rừng đước Cà Mau cung cấp cho hệ sinh thái RNM ở đây 8.400 – 12.000 kg lá/ha/năm (tính theo trọng lượng khô) (Trí, Hồng, 1984).

Quanh năm lá rơi xuống kênh rạch và trên sàn rừng, rồi lại được nước triều mang đi; quá trình phân hủy cũng diễn ra liên tục, kể cả mùa khô, mùa mưa.

Khi lá còn ở trên cây đã có một số loài nấm sống trên đó, một số chui sâu vào biểu bì, một số sống trên mặt lá. Khi lá rụng xuống, sau 24 giờ ngập nước triều đầu tiên, lá đã bị các vi sinh vật phân hủy, lúc đầu là chi Phytophora thuộc lớp Nấm tảo (Phycomycetes), rồi đến Fusarium Penicillium thuộc lớp Nấm bất toàn (Fungi imperfecti). Sau tuần thứ 2 và thứ 3 các nấm tảo nhường chỗ cho các loài vi sinh vật khác như nấm phân huỷ xenlulô (Zelerion Lulnorthia). Tất cả các mô xốp được phân huỷ nhanh nhất, còn các hợp chất xenlulô và lignin bị phân huỷ cuối cùng. Trong quá trình phân huỷ, lượng đạm trên các mẩu lá tăng 2 – 3 lần so với ban đầu (Kaushik và Hynes, 1971). Năm 1977, Untawale và cs. ở Viện Hải dương học Ấn Độ đã nghiên cứu sự biến đổi của các thành phần hoá học của lá mấm lưỡi đòng (Avicennia officilalis) từ khi còn non cho tới khi lá bị phân huỷ, thấy hàm lượng protein tăng lên rất cao.

Khi phân tích, so sánh các loại acid amin có trong lá tươi và lá phân huỷ, Casagrade (1970) đã thấy sự tăng tổng số các acid amin có protein và không protein trên bề mặt lá và trong thành phần lá phân hủy cao hơn hẳn lá tươi. Một số acid amin không protein như α – aminobyturic, α, γ diaminnobutyric và α, ε diamino pimonic cùng các loại acid citruline, ortrithine, cysteic là các sản phẩm được tạo ra trong quá trình trao đổi chất của vi sinh vật.

Nghiên cứu thành phần và vai trò của vi sinh vật trong RNM huyện Giao Thủy và Nghĩa Hưng (Nam Định), các cán bộ của MERC và Bộ môn Công nghệ sinh học và vi sinh - Đại học Sư phạm Hà Nội (2002) cũng đã tìm ra nhiều chủng vi sinh vật phân hủy mùn bã trong đất.

VSV trong đất và RNM bao gồm vi khuẩn, nấm sợi, nấm men và xạ khuẩn đều có khả năng phân huỷ các hợp chất ở lớp đất mặt như tinh bột, xenlulôzơ, pectin, gelatin, casein, kitin có trong xác động vật và thực vật và một số hợp chất phức tạp hơn như cacboxin methyl xenlulôzơ (CMC), các chất lighnoxenlulôzơ ở các mức độ khác nhau và khoáng hoá nhanh các chất này nhờ khả năng sinh các enzym ngoại bào mạnh như xenlulaza, amylaza, proteinaza, kitinaza.

Một số nấm sợi phân giải được các hợp chất phốt pho khó tan. Chúng phân huỷ các mùn bã cây ngập mặn tại chỗ, cung cấp nguồn thức ăn cho khu hệ động thực vật RNM rất phong phú ở các kênh rạch và vùng biển nông.

Khi nghiên cứu về vi sinh vật (VSV) ở miền nam Thái Lan, Chalermpongse (1989) đã phát hiện 59 loài nấm tham gia phân hủy vật rơi rụng của cây ngập mặn ở Ranong.

Bên cạnh đó, những chất thải rắn trong sinh hoạt, y tế, công nghiệp, nông nghiệp cùng với các hoá chất dư thừa từ nội địa theo sông ra RNM được giữ lại và nhờ VSV phân huỷ, biến chúng thành thức ăn cho hệ sinh vật ở đây và làm trong sạch nước biển. Người ta đã ví RNM là quả thận khổng lồ lọc các chất thải cho môi trường vùng ven biển.

Bên cạnh vi sinh vật, giun tròn cũng tham gia tích cực trong quá trình phân hủy. Số liệu của Nguyễn Chung Tú (1984) cho thấy có 264 cá thể giun tròn trên 1 lá đước đang phân hủy, còn trên lá mới rụng chỉ có 5 cá thể. Trong thời gian lá bị phân hủy thành các mẩu vụn nhỏ, trên mặt mỗi mẩu vụn này được bọc 1 lớp áo vi sinh vật. Đây là đơn vị dinh dưỡng có hàm lượng protein cao, và cũng là cơ sở cho chuỗi thức ăn phân hủy ở các mức độ khác nhau, đặc biệt là các động vật ăn mùn bã như thân mềm, cua, giun nhiều tơ và một số loài cá.

1.3. RNM là nơi nuôi dưỡng ấu trùng, ấu thể các hải sản

RNM không những là nguồn cung cấp thức ăn mà còn là nơi cư trú, nuôi dưỡng con non của nhiều loài thủy sản có giá trị, đặc biệt là các loài tôm sú, tôm biển xuất khẩu. Trong vòng đời của một số lớn các loài cá, tôm, cua… có một hoặc nhiều giai đoạn bắt buộc phải sống trong các vùng nước nông, cửa sông có RNM. Ví dụ điển hình là vòng đời của loài tôm thẻ (Penaeus merguiensis). Loài tôm này có tập tính đẻ ở biển, cách xa bờ chừng 12 km (Ong và cs., 1980), do tác động của dòng nước và thay đổi của nước triều, sau khi trứng thụ tinh, ấu trùng chuyển vào vùng nước ven bờ, bơi dần vào cửa sông theo nước triều lên, thường tìm những vùng nước nông có giá bám như bụi cỏ, rễ cây…, sau đó đi sâu vào kênh rạch RNM. Chúng sinh trưởng và phát triển ở đó cho tới khi thành thục, thường từ 3 – 4 tháng. Ở giai đoạn trưởng thành thì chúng lại bắt đầu di cư ra biển để đẻ. RNM ở đây vừa là nơi bảo vệ vừa là nơi nuôi dưỡng con non.

Cá đối cũng có tập tính đẻ ngoài biển, sau đó con non theo nước triều đi vào kênh rạch RNM, thức ăn chủ yếu là mùn bã hữu cơ phân hủy từ cây RNM. Người ta thường gặp từng đàn cá đối, có khi với số lượng rất lớn trong các kênh rạch RNM.

Jeyaseelan (1998) đã điều tra, nghiên cứu, mô tả đặc điểm sinh học, sinh thái, phân bố địa lý và nơi đánh bắt của 57 loài cá đẻ trứng và có ấu trùng sống trong vùng kênh rạch RNM châu Á, trong số đó chúng tôi đã liệt kê được 39 loài tìm tháy ở Việt Nam (Hồng (chủ biên), 1999).

Với vai trò vừa là nơi bảo vệ, nuôi dưỡng con non, con giống vừa cung cấp thức ăn, RNM đóng góp một cách đáng kể vào sản lượng thủy sản.

1.4. Giá trị kinh tế của các các hải sản trong RNM

Hệ sinh thái RNM được coi là hệ sinh thái có năng suất sinh học rất cao, đặc biệt là nguồn lợi thủy sản. Người ta ước tính trên mỗi hecta RNM năng suất hàng năm là 91 kg thủy sản (Snedaker, 1975). Riêng đối với các loài tôm, cá, cua… sống trong RNM, hàng năm thu hoạch khoảng 750.000 tấn. Trong năm 1978, Indonesia đánh bắt được 550.000 tấn cá trực tiếp có quan hệ với RNM cửa sông (Salm, 1981).

Những nghiên cứu mới đây ở Indonesia cũng cho thấy mối quan hệ mật thiết giữa những vùng cửa sông có RNM và sản lượng đánh bắt tôm thẻ xuất khẩu ở ven biển. Người ta tính bình quân trên mỗi hecta đầm lầy RNM cho năng suất hàng năm là 160 kg tôm xuất khẩu (Chan, 1986).

Nếu tính cả các loài hải sản đánh bắt được ở các vùng ven biển, cửa sông có RNM hoặc liên quan với RNM thì sản lượng lên tới 925.000 tấn, tức là tương đương với 1% tổng sản lượng thủy sản đánh bắt được trên toàn thế giới.

Theo Ronnback (1999), mỗi năm 1ha RNM có thể tạo ra 13-756kg tôm thuộc họ Tôm he có giá trị 91-5.292 đô la Mỹ (USD), 13-64kg cua bể với số tiền tương ứng là 39-352 USD, 257-900kg cá qui ra tiền là 475-713 USD, 500-979kg ốc, sò với giá trị tương ứng là 140-274 USD.

Theo Talbot và Wilkenson (2001) với 40.000ha RNM được quản lý tốt ở phía tây Malaysia đã hỗ trợ cho ngành thuỷ sản 100 triệu USD, mỗi hecta thu 2.500 USD/năm. Cứ 1km dải RNM là đường viền bờ biển ở vịnh Panama cũng thu hoạch được 85.000 USD từ đánh bắt tôm, cá và các giáp xác khác. Còn ở Thái Lan, mỗi năm 1ha RNM cho thu hoạch 1000 USD từ nghề cá và sản phẩm của rừng (Midas, 1995).

Sản lượng tôm đánh bắt được trong những vùng có liên quan với RNM ở Australia vào năm 1979 – 1980 là 22.000 tấn tươi (Bant, 1987).

Nhiều kết quả nghiên cứu cho rằng việc đánh bắt thủy sản có năng suất cao chủ yếu ở các vùng nước nông, ven bờ, cửa sông; có thể giải thích: vùng này là nơi tập trung các chất dinh dưỡng do sông mang từ nội địa ra và do nước triều đem từ biển vào. Có một mối liên quan mật thiết giữa sản lượng và các loại thủy sản đánh bắt được ở RNM. Ở miền tây Australia, người ta đánh giá là 67% toàn bộ các loài thủy sản có giá trị thương mại đánh bắt được đều phụ thuộc vào RNM ở cửa sông. Hamilton và Snedaker (1984) cho rằng 90% các loài sinh vật biển sống ở vùng cửa sông RNM trong suốt một hoặc nhiều giai đoạn trong chu trình sống của chúng; đối với nhiều loài thủy sản mối quan hệ đó là bắt buộc.

Bản thân RNM đã là một hệ thống nuôi trồng hải sản tự nhiên, nó lại cung cấp vật liệu làm nhà, nhuộm lưới, làm dụng cụ đánh bắt trong nghề cá, đồng thời cung cấp nguyên vật liệu xây dựng làm nơi ở cho làng đánh cá. Có thể nói RNM đã cung cấp những cơ sở tối thiểu từ đầu đến cuối cho ngành đánh cá ở vùng ven biển.

1.5. RNM và nghề nuôi hải sản


  • Trước đây, nhiều người nuôi hải sản cho là cây ngập mặn gây hại cho các đầm tôm, cá vì lá cây làm thối nước (trong khi nguyên nhân thực là do ít cống, không thay được nước triều đều) nên họ đã chặt phá cây ngập mặn không thương tiếc. Hậu quả là nhiều bờ đầm bị vỡ khi có sóng gió mạnh, năng suất giảm nhanh. Đến nay, qua thực tế và công tác truyền thông của Trung tâm Nghiên cứu Hệ sinh thái Rừng ngập mặn (MERC), nhận thức của những người nuôi ở một số tỉnh ven biển miền Bắc Việt Nam về tác dụng của RNM đã được nâng lên đáng kể.

  • Điều mà không ai phủ nhận được là RNM đã bảo vệ rất có hiệu quả các đầm nuôi tôm, cua. Có thể lấy 1 ví dụ: Tháng 8 năm 1996, khi cơn bão số 2 đổ bộ vào Thái Bình, các đầm tôm, đầm cua của Thuỵ Hải, Thuỵ Xuân và Thuỵ Trường được bảo vệ tốt nhờ có RNM, trong lúc hầu hết các đầm ở Nam Phú, Nam Thịnh, Nam Hưng thuộc huyện Tiền Hải đều bị sạt lở bờ, có một số đầm vỡ bờ và người nuôi tôm mất hết vốn do RNM bị phá.

  • Sức khoẻ của tôm ở những đầm tôm quảng canh gần RNM hoặc trồng cây ngập mặn ở xung quanh bờ tốt hơn các đầm trống trải vì cây ngập mặn che bóng cho một phần đầm nên khi trời nắng nóng nhiệt độ nước không quá cao, lượng nước bốc hơi cũng ít hơn đầm không có cây. Nhờ đó mà độ mặn không tăng nhiều gây sốc cho tôm. Các hàng cây này cũng cung cấp một lượng đáng kể mùn bã hữu cơ cho các động vật sống trong đầm.

  • Những hộ nuôi cua ở ven biển Bắc Bộ đều có một nhận định chung là từ khi có RNM trồng, nguồn cua giống vào nhiều nên rất thuận lợi cho việc thả cua trong các đầm nuôi và giá hạ chỉ còn bằng 1/2-1/3 so với giá mua trước đó.

  • Đối với các đầm nuôi bán thâm canh và thâm canh, tuy sử dụng con giống nhân tạo nhưng nguồn tôm, bố mẹ đều có quan hệ mật thiết với RNM. Trong vòng đời của tôm sú, tôm he, các loài cua có một giai đoạn dài từ hậu ấu trùng đến cơ thể trưởng thành sống trong các kênh rạch có RNM sau đó mới ra biển để đẻ. Do đó mất RNM thì nguồn tôm bố mẹ và cua giống cũng không còn.

  • RNM xử lý các chất phế thải từ đầm tôm

Một trong những vấn đề gay cấn của nghề nuôi tôm nước lợ là làm thế nào để hạn chế tác hại của các chất phế thải do thức ăn thừa, phân tôm, vỏ tôm từ các đầm đối với môi trường trong và ngoài đầm. Những chất này tạo điều kiện cho các loài vi sinh vật gây bệnh tôm phát triển mạnh trong đó nguy hiểm nhất là các loài vi khuẩn phát sáng (Vibrio sp.) làm cho tôm chết hàng loạt (Pitogo và cs 1998).

Kết quả nghiên cứu của Ban Nuôi trồng Thuỷ sản (AQD) thuộc Trung tâm Phát triển Nghề cá Đông Nam Á (SEAFDEC) (2004) cho thấy khả năng xử lý các phế thải từ các đầm tôm của RNM là rất lớn. 90% nitrogen được vi khuẩn chế biến trong RNM, trong lúc đó các rễ cây vận chuyển đến 90% lượng ôxy do vi sinh vật khoáng hoá.



  • Ngoài nguồn lợi tôm, RNM còn cung cấp thức ăn và giống cho nghề nuôi sò lông, sò huyết, vạng (nghêu). Đây là nguồn hải sản có giá trị xuất khẩu đứng thứ hai sau tôm. RNM cung cấp thức ăn xác hữu cơ thực vật cho sò nên trên bề mặt bùn các kênh rạch RNM có rất nhiều sò con, kích thước 6 – 15 mm vào các tháng 2 và 3. Nếu chỉ đánh bắt tự nhiên trong vùng RNM thì năng suất sò cũng có thể đạt tới 500 – 750 kg/ha/năm. Nếu biết tận dụng nguồn giống tự nhiên để nuôi sò thì năng suất lên tới 200 – 250 tấn/ha. Chỉ tính riêng năm 1982, Malaysia đã đạt sản lượng 38.500 tấn và thu 28,5 triệu đô la Malaysia. Ở Việt Nam, nhờ có RNM phục hồi mà lượng nghêu giống ở Bến Tre, Trà Vinh và Sóc Trăng trong những năm gần đây đều tăng nhanh, tạo nguồn thu nhập lớn cho dân địa phương.

  • Trong những năm vừa qua, nghề nuôi ngao, vạng ở ven biển Thái Bình, Nam Định và miền Tây Nam Bộ phát triển mạnh, thu nhập cao và nhiều người giàu lên rất nhanh. Đó là nhờ có nguồn thức ăn phong phú là mùn bã từ RNM được nước triều chuyển ra các bãi nuôi.

II. QUẢN LÝ HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN ĐỂ BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN LỢI HẢI SẢN

Cho đến nay, ở một số địa phương ven biển, cán bộ và nhân dân chưa có những nhận thức đầy đủ về vai trò to lớn, nhiều mặt của hệ sinh thái RNM nên vẫn có tình trạng phá rừng. Bên cạnh đó, việc nuôi hải sản cũng gặp nhiều khó khăn, trở ngại do ô nhiễm môi trường, dịch bệnh lây lan nhanh, tình trạng đói nghèo có xu hướng tăng dần dẫn đến việc đánh bắt hủy diệt các hải sản tự nhiên vùng ven bờ cũng tăng. Nạn phá RNM, nguồn cung cấp và nuôi dưỡng hải sản đang là mối đe dọa đến sự phát triển vùng ven biển.

2.1. Tổ chức việc triển khai đề án phục hồi, phát triển RNM

Hiện nay, Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt Đề án phục hồi và phát triển RNM giai đoạn 2008 – 2015 (số 405/TTg – KTN ngày 16/3/2009) với nguồn kinh phí khá lớn, gần 2.500 tỷ đồng.

Tuy nhiên, từ văn bản đến việc thực hiện có hiệu quả trong thực tiễn là cả một quá trình, cần có sự phối hợp chặt chẽ của các ngành, các cấp từ trung ương đến địa phương, cần có sự tham gia tích cực của ngành thủy văn, rất tiếc là trong đề án không hề đề cập đến vai trò của ngành thủy sản và sự đồng thuận cũng như tham gia tích cực của cộng đồng cư dân ven biển.

- Cần có một ban chỉ đạo đủ năng lực ở trung ương và các địa phương để vạch ra các kế hoạch và thực hiện đúng tiến độ, có sự đóng góp của các chuyên gia có kinh nghiệm, năm được thực tế tình hình và yêu cầu chính đáng của các địa phương.

- Song song với việc xây dựng các đề tài, dự án nhỏ, cần tiến hành sớm việc nâng cao nhận thức cho cán bộ, nhân dân các vùng ven biển về vai trò của hệ sinh thái RNM đối với tài nguyên, môi trường và cuộc sống của ngư dân thông qua các tài liệu truyền thông, các lớp tập huấn, các triễn lãm di động, hoạt động câu lạc bộ và các cuộc thi tìm hiểu về lợi ích RNM.

2.2. Các cơ quan thủy sản ở địa phương ven biển cần được trang bị những kiến thức đầy đủ về ý nghĩa to lớn của hệ sinh thái RNM, cần tham gia tích cực vào việc bảo vệ và phát triển RNM, cùng ngành lâm nghiệp nghiên cứu, xây dựng một số mô hình lâm ngư kết hợp, nuôi tôm, cua sinh thái trong vùng RNM.

- Cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản và các chi cục, cùng các cơ quan khuyến ngư quan tâm, hướng dẫn ngư dân trong việc duy trì RNM nhằm bảo vệ và phát triển nguồn lợi hải sản. Cần làm cho mọi cán bộ, người dân thấy rõ mất RNM không những ảnh hưởng lớn đến các hải sản tự nhiên mà nghề nuôi hải sản ven biển cũng không thể phát triển được vì mất nguồn cung cấp thức ăn, mất nơi nuôi dưỡng ấu trùng, con non của nhiều loài hải sản có giá trị kinh tế cao và mất hệ thống xử lý ô nhiễm cho cả vùng ven biển rộng lớn.

2.3. Trong những năm gần đây, tình hình bỏ hoang các đầm tôm đang tăng ở vùng ven biển do dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nhưng không thể tiến hành trồng lại RNM ở các diện tích đó vì phần lớn các chủ đầm vẫn còn hợp đồng thuê đất dài hạn.

Hậu quả là không thể triển khai tốt vành đai rừng chắn sóng ven biển trong lúc thiên tai ngày càng nhiều và càng mạnh do biến đổi khí hậu. Đây là một trở ngại và là mối đe dọa lớn đối với cộng đồng ven biển.

Chính phủ cần có những biện pháp mạnh mẽ trong việc thu hồi các vùng đất hoang hóa đó để phục hồi RNM, tạo vành dai vững chắc bảo vệ vùng ven biển, tạo việc làm cho người lao động, tăng diện tích đánh bắt hải sản trên bãi triều, nâng mức sống của ngư dần nghèo, rút ngắn khoảng cách nghèo đói. Để thực hiện có hiệu quả việc thu hồi đất cần có chính sách đền bù thích hợp cho các chủ đầm và tạo việc làm cho họ.

2.4. Để quản lý tốt hệ sinh thái RNM và nguồn lợi hải sản, cần có sự phối hợp chặt chẽ những ngành có liên quan ở vùng ven biển (thủy sản, lâm nghiệp, giao thông thủy, công trình cảng, du lịch…) dưới sự chỉ đạo của chính quyền địa phương.

2.5. Mối đe dọa về thiên tai, lũ lụt, xói lở ở vùng ven biển nước ta ngày một tăng do biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Điều đó có tác động mạnh đến sự suy giảm nguồn lợi hải sản tự nhiên và gây ra ngập lụt, thay đổi độ mặn, phá vỡ các bờ đầm, mất nguồn giống ở các vùng nuôi hải sản nước mặn, nước lợ.

Nếu có thảm thực vật ngập mặn đủ rộng để làm giảm sóng bão, giảm tốc độ dòng chảy và thu nhận lượng lớn CO2 trong không khí cũng như trong nước (nhờ các tảo sống trong RNM), lưu giữ phù sa và các chất thải do mưa lớn chuyển ra để cho vi sinh vật phân hủy làm thức ăn cho động vật và làm sạch nước thì vẫn bảo vệ được nguồn hải sản đang bị cạn kiệt.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Bant, J.S., 1987. Australia (country report). In: Mang. of Asia and the Pac. St. and Man (RAS/79/002): 263-278.

Chalermpongse, A., 1989. A survey on microbiology of mangroves in southern Thailand. Royal Forest Department. Bangkok, Thailand.

Chan, H.T., 1986. Malaysia (coutry report). In: Mang. of Asia and the Pac. St. and Man (RAS/79/002): 131 – 151.

Frank, T., C. Wilkingson, 2004. Coral reefs, mangroves and seagrasses: A sourcebook for manager. ICRI, Australian Institute of Marine Sciences, GCRMN, IUCN, CORDIO, WWF.

Phan Nguyên Hồng, Nguyễn Hoàng Trí, 1984. Đánh giá sinh khối và năng suất sơ cấp rừng đước ở Cà Mau. Tạp chí Lâm nghiệp số 7/1984: 36 – 39.

Phan Nguyên Hồng (chủ biên), 1999. RNM Việt Nam. NXB Nông nghiệp, Hà Nội: 205tr.

Jeyaseelan, M.J.Prince, with the collaboration of N. Ramanathan, V. Sundararaj, K. Venkataramanujan and M. Devarai, 1998. Manual of fish eggs and larvae from Asia mangrove waters. UNESCO – ISME: 193pp.

Kaushik, N.K., and H.B.N. Hynes, 1971. The rate of dead leaves that fall into streams. Arch. Hydrobiol: 466-515.

MERC và Bộ môn Công nghệ sinh học và vi sinh, 2002. Báo cáo tổng kết đề tài trọng điểm cấp Bộ B2001 – 75 – 03TĐ “Vai trò của vi sinh vật trong hệ sinh thái RNM. Phan Nguyên Hồng, Mai Thị Hằng (chủ nhiệm): 86tr.

Midas, 1995. Pre-inverstment study for a coastal resources management programme in Thailand. In report summit to the WB and Mangrove of Aquaculture Cooperation.

Odum, W.E., 1969. The structure of detritus based food chains in a south Florida mangrove system. Ph.D. dissertation, Univ. of Miami, Coral Gables, Fla: 162pp.

Odum, W.E., E.J. Heald, 1972. Trophic analysis of an estuarine mangrove community. Bul. Mar. Sci., 22 (3): 671-738.

Ong, J.E., W.K. Gong and C.H. Wong, 1980. Ecological survey of the Sungei Merbok estuarine mangrove ecosystems. Sch. Bio. Sci. Univ. Sains Malaysia Publ.

Pitodo, C.R.L., E.M. Leano and M.G. Panes, 1998. Mortalities of pond – cultured juvenile shrimp, Penaeus monodon, associated with dominance of luminescent vibrios in the rearing environment. Aquaculture 164: 337-349.

Rollet, B., 1981. Bibliography on mangrove research 1600-1975.UNESCO: 479pp.

Ronnback, P., 1999. The ecological basis for economic value of seafood prodution supported by mangroves ecosystems. Ecological Economic 29: 235 – 240.

Salm, R.V., 1981. Coastal resources in Sri-Lanka, India and Pakistan: Description, use and management. U.S. Fish and Wild life Service, International Affairs Office: 260pp.

Snedaker, S.C., 1973. A.E.Lugo, 1973. The role of mangrove ecosystems in the maintenance of environmental quality and a high productivity of desirable fisheries. Report to the U.S.D.I. Bur. Sport Fisheries and Wildlife, Contract No. 14-16-008-606: 381pp.

Snedaker, S.C., 1978. Les mangroves: Leur intérêt et leur conservation. Nature et resources. Vol. XIV, No 3. UNESCO.

Nguyễn Chung Tú, 1984. Dẫn liệu về số lượng giun tròn (Nematoda) ở đất và xác thực vật RNM Năm Căn, Minh Hải. Hội thảo KH về HSTRNM VN, T.2: 170.

Untawale, A.G., N.B. Bhosale, V.K. Dar Alkar, S.G.P. Matondkar, S. Bukhari, 1977. Biochemical changes in mangrove foliage during growth and decomposition. Indian J. of Mar.Sc.Vol.No. 1.






: sites -> default -> files
files -> BÁo cáo quy hoạch vùng sản xuất vải an toàn tỉnh bắc giang đẾn năM 2020 (Thuộc dự án nâng cao chất lượng, an toàn sản phẩm nông nghiệp và phát triển chương trình khí sinh học ) Cơ quan chủ trì
files -> Mẫu tkn1 CỘng hoà XÃ HỘi chủ nghĩa việt nam độc lập Tự do Hạnh phúc
files -> CỘng hòa xã HỘi chủ nghĩa việt nam độc lập Tự do Hạnh phúc ĐĂng ký thất nghiệP
files -> BỘ TÀi chính —— Số: 25/2015/tt-btc cộng hoà XÃ HỘi chủ nghĩa việt nam
files -> CỘng hòa xã HỘi chủ nghĩa việt nam độc lập Tự do Hạnh phúc TỜ khai của ngưỜi hưỞng trợ CẤP
files -> BỘ giáo dục và ĐÀo tạO –––– Số: 40
files -> BỘ y tế CỘng hoà XÃ HỘi chủ nghĩa việt nam độc lập – Tự do – Hạnh phúc
files -> Mẫu số 1: Ban hành kèm theo Thông tư số 19/2003/tt-blđtbxh ngày 22 tháng 9 năm 2003 của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội Tên đơn vị Số V/v Đăng ký nội quy lao động CỘng hòa xã HỘi chủ nghĩa việt nam độc lập Tự do Hạnh phúc
files -> CỦa bộ XÂy dựng số 04/2008/QĐ-bxd ngàY 03 tháng 4 NĂM 2008 VỀ việc ban hành “quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựNG”




Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương