“Quan hÖ Th­¬ng mai gi÷a ViÖt Nam vµ NhËt B¶n thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p”


Thùc tr¹ng ph¸t triÓn Quan hÖ th­¬ng m¹i ViÖt Nam - NhËt B¶n giai ®o¹n tõ n¨m 1992 ®Õn nay



tải về 397.9 Kb.
trang3/5
Chuyển đổi dữ liệu14.03.2018
Kích397.9 Kb.
1   2   3   4   5

2.2 Thùc tr¹ng ph¸t triÓn Quan hÖ th­¬ng m¹i ViÖt Nam - NhËt B¶n giai ®o¹n tõ n¨m 1992 ®Õn nay.

2.2.1 T×nh h×nh chung cña quan hÖ th­¬ng m¹i gi÷a ViÖt Nam vµ NhËt B¶n trong giai ®o¹n tõ 1992 ®Õn nay.

Trong thêi kú tõ n¨m 1991 ®Õn n¨m 1996, lµ thêi kú khã kh¨n nhÊt cña ViÖt Nam, do khèi thÞ tr­êng mµ ViÖt Nam cã quan hÖ chÝnh trong h¬n 40 n¨m qua lµ Liªn X« vµ c¸c n­íc §«ng ¢u cò ®· bÞ sôp ®æ vaß n¨m 1991. Thêi kú cã nhiÒu sù kiÖn quan träng, t¹o b­íc ngoÆt lín trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña n­íc ta. Tr­íc n¨m 1991, khèi thÞ tr­êng Liªn X« vµ c¸c n­íc §«ng ¢u cò, chiÕm tíi h¬n 50% thÞ phÇn xuÊt khÈu vµ gÇn 60% thÞ phÇn nhËp khÈu cña ViÖt Nam. Sù sôp ®æ cña khèi thÞ tr­êng nµy, lµm cho kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam gi¶m 13% vµ kim ng¹ch nhËp khÈu gi¶m 15% vµo n¨m 1991. Nh­ng nhê cã chÝnh s¸ch ®æi míi cña ChÝnh phñ, ViÖt Nam ®· nhanh chãng héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ khu vùc, thÕ giíi. KÕt qu¶ cho thÊy thÞ tr­êng xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ®­îc më réng, tõ quan hÖ ngo¹i th­¬ng víi 40 n­íc n¨m 1990 ®· t¨ng lªn 174 quèc gia vµ vïng l·nh thæ n¨m 2003, trong ®ã hai ch©u lôc cã nhiÒu b¹n hµng nhÊt lµ Ch©u ¸ (27,9%) vµ Ch©u Phi lµ (25,6%). Trong c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i nãi chung vµ ngo¹i th­¬ng nãi riªng, nhê cã nç lùc thùc thi mét chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ më víi nhiÒu gi¶i ph¸p chÝnh s¸ch, c¬ chÕ qu¶n lý ngµy cµng th«ng tho¸ng h¬n tr­íc, nªn chóng ta ®· ®­îc sù quan t©m ñng hé hîp t¸c ph¸t triÓn kinh tÕ cña nhiÒu quèc gia, kh«ng ph©n biÖt chÕ ®é chÝnh trÞ kh¸c nhau trªn thÕ giíi, do ®ã ®· gÆt h¸i ®­îc nhiÒu thµnh c«ng trong mäi ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i. §iÒu kh¸ næi bËt, ®ang ®­îc nhiÒu nhµ ngo¹i giao, nhµ kinh doanh quan t©m. Vµ còng chÝnh ë thêi kú nµy, quan hÖ ViÖt - NhËt ®­îc ph¸t triÓn m¹nh mÏ vµ toµn diÖn. mang trong nã nhiÒu ®Æc tr­ng míi, ®iÒu mµ kh«ng ph¶i thêi kú nµo còng cã ®­îc nÕu kh«ng muèn nãi lµ ch­a bao giê cã. V× vËy, ng­êi ta ®· nãi ®Õn mét thêi kú míi trong quan hÖ ViÖt – NhËt. chÝnh sù ph¸t triÓn nµy, ®· t¹o lËp nh÷ng tiÒn ®Ò v÷ng ch¾c trong quan hÖ hai n­íc h­íng tíi thÕ kû 21. §Æc biÖt tõ n¨m 1992 ®Õn nay, ®· cã sù tiÕn triÓn kh¶ quan víi nhiÒu sù kiÖn ®¸ng ghi nhí trªn c¸c lÜnh vùc th­¬ng m¹i, ®Çu t­ trùc tiÕp FDI vµ viÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc ODA.

Sù kiÖn ®Çu tiªn diÔn ra trong th¸ng11/1992 ®ã lµ: khi chÝnh phñ NhËt B¶n tuyªn bè nèi l¹i viÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc ODA cho ViÖt Nam th× mäi rµo ch¾n ®· ®­îc th¸o gì, quan hÖ h÷u nghÞ ViÖt – NhËt ngµy cµng trë nªn th©n thiÖn.

Còng ngay sau ®ã, vµo th¸ng 12/1992, chÝnh phñ NhËt B¶n tiÕp tôc tuyªn bè huû bá chÕ ®é quy chÕ “h¹n chÕ xuÊt khÈu mét sè hµng ho¸ kü thuËt cao, hµng chiÕn l­îc sang c¸c n­íc XHCN trong ®ã cã ViÖt Nam ®· ®­îc ¸p dông tõ n¨m 1977”. nhê ®ã, ViÖt Nam ®· cã thÓ nhËp khÈu nh÷ng m¸y mãc thiÕt bÞ hiÖn ®¹i cña NhËt B¶n ®Ó phôc vô cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ, ®iÒu mµ nhiÒu n¨m tr­íc ®ã kh«ng thÓ lµm ®­îc.

ChÝnh v× thÕ n¨m 1992, ®· ®­îc ghi nhËn lµ n¨m cã ý nghÜa rÊt quan träng trong quan hÖ gi÷a hai n­íc, v× ®ã chÝnh lµ mét b­íc ngoÆt trong sù tiÕn triÓn cña quan hÖ th­¬ng m¹i ViÖt Nam – NhËt B¶n. ViÖc NhËt B¶n cung cÊp trë l¹i ODA cho ViÖt Nam, kh«ng chØ ®¬n thuÇn cã ý nghÜa khai th«ng quan hÖ cung cÊp viÖn trî cña hä cho ta, mµ cßn lµ tÝn hiÖn bËt ®Ìn xanh khai th«ng cho c¶ quan hÖ kinh tÕ th­¬ng m¹i vµ ®Çu t­ ph¸t triÓn. tõ ®ã trë ®i, sÏ cã thªm nhiÒu thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn quan hÖ kinh tÕ th­¬ng m¹i gi÷a hai n­íc. Thùc tiÔn ph¸t triÓn nh÷ng n¨m qua kÓ tõ n¨m 1992 trë ®i, ®· cho thÊy râ t×nh h×nh kh¶ quan nµy. C¸c quan hÖ th­¬ng m¹i, ®Çu t­ trùc tiÕp FDI vµ viÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc ODA ®Òu gia t¨ng liªn tôc vµ cã ®iÓm míi nhÊt lµ tÊt c¶ c¸c quan hÖ ®ã ®Òu ®· t¹o ®éng lùc hç trî, thóc ®Èy nhau cïng ph¸t triÓn.

Nãi tãm l¹i, hoµn c¶nh m«i tr­êng quèc tÕ vµ khu vùc thuËn lîi; c«ng cuéc ®æi míi cña ViÖt Nam víi c¸c chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ ®èi ngo¹i n¨ng ®éng, phï hîp víi xu thÕ ph¸t triÓn thêi ®¹i, lîi Ých cña hai bªn NhËt B¶n - ViÖt Nam ®· lµ nh÷ng nguyªn nh©n c¬ b¶n nhÊt, quan träng nhÊt thóc ®Èy c¸c quan hÖ hîp t¸c kinh tÕ - th­¬ng m¹i gi÷a hai n­íc ph¸t triÓn ngµy cµng m¹nh mÏ, s«i ®éng h¬n vµ còng ngµy cµng ®i vµo thÕ æn ®Þnh h¬n, v÷ng ch¾c h¬n. §­¬ng nhiªn, ®ã míi chØ lµ nh÷ng nguyªn nh©n cã tÝnh kh¸ch quan bªn ngoµi ®èi víi NhËt B¶n. §iÒu cÇn l­u ý lµ vÒ phÝa nh÷ng nh©n tè chñ quan NhËt B¶n ®· t¹o ra. Nh­ ®· ph©n tÝch ë ch­¬ng 1, së dÜ trong suèt thËp niªn 90 võa qua, ®· cã nhiÒu nç lùc trong c¸c quan hÖ hîp t¸c kinh tÕ th­¬ng m¹i víi ViÖt Nam cßn lµ do sù chuyÓn h­íng chiÕn l­îc trong chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i vµ chÝnh s¸ch kinh tÕ ®èi ngo¹i cña NhËt B¶n ®èi víi c¸c n­íc ASEAN nãi chung vµ ViÖt Nam nãi riªng.



2.2.2 Thùc tr¹ng ph¸t triÓn quan hÖ th­¬ng m¹i ViÖt Nam – NhËt B¶n giai ®o¹n tõ n¨m 1992 ®Õn nay.

Nh­ ®· ph©n tÝch ë trªn, quan hÖ th­¬ng m¹i ViÖt Nam – NhËt B¶n ngµy cµng ph¸t triÓn, nhÊt lµ tõ n¨m 1992 trë l¹i ®©y, do chÝnh s¸ch hîp t¸c h÷u nghÞ, ®· lµm c¶i thiÖn th«ng tho¸ng h¬n, sau khi cã sù kiÖn PhÝa NhËt B¶n ®· chÝnh thøc nèi l¹i viÖn trî ph¸t triÓn chÝnh thøc (ODA) cho ViÖt Nam vµo th¸ng 11/1992. §Æc biÖt lµ sau mét lo¹t c¸c sù kiÖn quan träng trong hai n¨m 1994 vµ 1995: Mü huû bá chÝnh s¸ch cÊm vËn th­¬ng m¹i chèng ViÖt Nam vµn th¸ng 7/1995; ViÖt Nam gia nhËp ASEAN còng vµo th¸ng 7/1995 th× c¸c quan hÖ kinh tÕ, ®Æc biÖt lµ quan hÖ th­¬ng m¹i ViÖt Nam - NhËt B¶n cµng ®­îc ph¸t triÓn m¹nh mÏ vµ s«i ®éng h¬n.



NÕu tÝnh tõ n¨m 1986, lµ n¨m khëi ®Çu c«ng cuéc ®æi míi víi tæng kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu gi÷a hai n­íc míi ë møc rÊt khiªm tèn chØ cã 272 triÖu USD, th× sau 5 n¨m ®æi míi, n¨m 1991 con sè ®ã ®· lªn tíi 879 triÖu USD t¨ng gÇn gÊp 3,2 lÇn ®Õn n¨m 2001 ®· lµ 4.690 triÖu USD t¨ng gÊp 5,3 lÇn so víi n¨m 1991. N¨m 2003 trong 6 th¸ng ®Çu n¨m, xuÊt khÈu sang NhËt ®¹t 1.370 triÖu USD (t¨ng 32,9 % so víi cïng kú n¨m 2002) víi c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu chÝnh lµ ®å thñy s¶n, dÇu th« vµ c¸c s¶n phÈm dÖt may. §Æc biÖt lµ c¸c s¶n phÈm tõ s÷a. NhËp khÈu 6 th¸ng ®Çu n¨m tõ NhËt ®¹t 1.470 triÖu USD (t¨ng 2,98 % so víi cïng kú n¨m 2002) c¸c mÆt hµng nhËp khÈu chÝnh lµ m¸y mãc, thiÕt bÞ vµ phô tïng m¸y mãc thiÕt bÞ, s¾t/thÐp, m¸y tÝnh vµ c¸c linh kiÖn m¸y tÝnh

B¶ng 5: Tû träng kim ng¹ch XNK ViÖt – NhËt trong tæng kim ng¹ch XNK cña NhËt B¶n thêi kú 1992 – 2003

(®¬n vÞ: triÖu USD)

N¨m

XNK ViÖt – NhËt

Tæng kim ng¹ch XNK cña NhËt B¶n

Tû träng (%)

1992

1,321

573.395

0,23

1993

1,708

603.349

0,28

1994

1,994

671.251

0,3

1995

2,637

776.617

0,34

1996

3,160

760.627

0,42

1997

3,481

759.958

0,46

1998

3,262

624.700

0,52

1999

3,600

825.769

0,44

2000

4,653

925.926

0,50

2001

5,725

914.119

0,63

2002

4,950







2003*

2,840







(Nguån : Tæ chøc xóc tiÕn mËu dÞch NhËt B¶n JETRO)

Ghi chó: (*) - TÝnh trong 6 th¸ng ®Çu n¨m

Tõ B¶ng 4, cho ta thÊy tû träng kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu ViÖt – NhËt trong tæng kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu cña NhËt B¶n t¨ng râ rÖt trong tõng n¨m. §iÒu ®ã thÓ hiÖn mèi quan t©m cña NhËt B¶n ®èi víi thÞ tr­êng ViÖt Nam vµ triÓn väng cña mèi quan hÖ th­¬ng m¹i nµy. Nh÷ng b¶ng sè liÖu trªn còng cho thÊy th­¬ng m¹i cña NhËt B¶n víi ViÖt Nam chØ chiÕm mét tû träng rÊt nhá bÐ 0,63 % n¨m 2001, nhá h¬n rÊt nhiÒu so víi tû träng c¸c n­íc nh­ Trung Quèc lµ 13,2 %; Singapore lµ 2,9 %; Malaysia lµ 2,7%; Th¸i Lan lµ 2,6%; Philippin lµ 1,7%. Trong khi ®ã, b¶ng 5 l¹i cho thÊy tû träng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt – NhËt trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam l¹i kh¸ cao, chiÕm tû träng trung b×nh 15,7%. §iÒu nµy ph¶n ¸nh sù phô thuéc kh¸ lín cña ViÖt nam trong quan hÖ th­¬ng m¹i víi NhËt B¶n. ChØ cÇn mét thay ®æi nhá trong nÒn kinh tÕ NhËt B¶n sÏ dÉn ®Õn nh÷ng thay ®æi lín cho ViÖt Nam.



B¶ng 6: Tû träng kim ng¹ch XNK ViÖt Nam – NhËt B¶n trong tæng kim ng¹ch XNK cña ViÖt Nam thêi kú 1992 – 2003

(§¬n vÞ: triÖu USD)



N¨m

KNXNK ViÖt – NhËt

Tæng KNXNK cña ViÖt Nam

Tû träng(%)

1992

1.321

5.112

25,79

1993

1.708

6.909

24,72

1994

1.994

9.880

20.18

1995

2.637

13.604

19,38

1996

3.160

18.400

17,17

1997

3.418

20.777

16,75

1998

3.262

20.746

15,72

1999

3.600

23.159

15,54

2000

4.653

29.508

15,77

2001

5.725

31.200

18,35

2002

4.950

36.400

13,50

2003*

2.840

22.000

12,90

(Nguån : Tæ chøc xóc tiÕn mËu dÞch NhËt B¶n JERTRO)

Ghi chó (*): TÝnh trong 6 th¸ng ®Çu n¨m

Tuy nhiªn, ®¸ng l­u ý lµ tû träng KNXNK ViÖt – NhËt trong tæng KNXNK cña ViÖt Nam l¹i t¨ng gi¶m thÊt th­êng.

T×nh tr¹ng ®ã lµ do mét sè nh©n tè chñ yÕu sau g©y nªn:

* T×nh tr¹ng quan liªu giÊy tê, sù mËp mê trong c¸c chÝnh s¸ch vÉn cßn ®Ì nÆng mµ nhµ n­íc ta ch­a cã nh÷ng biÖn ph¸p triÖt ®Ó nh»m thóc ®Èy sù ph¸t triÓn th­¬ng m¹i. §©y lµ, lùc c¶n lín ®èi víi tiÒm n¨ng ph¸t triÓn quan hÖ hîp t¸c th­¬ng m¹i song ph­¬ng ViÖt – NhËt. Kh«ng nh÷ng thÕ, vÒ phÝa NhËt B¶n, hä cho biÕt: kh¸ nhiÒu nhµ doanh nghiÖp NhËt B¶n muèn hîp t¸c víi c¸c nhµ doanh nghiÖp ViÖt Nam trong liªn doanh ®Çu t­ ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ th­¬ng m¹i, ®Æc biÖt lµ tËp trung vµo khai th¸c nh÷ng lîi thÕ so s¸nh s½n cã cña ViÖt Nam, ®Ó ph¸t triÓn c¸c mÆt hµng cã thÓ xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng NhËt B¶n. song hä cßn e ng¹i m«i tr­êng ®Çu t­ vµ kinh doanh ë ViÖt Nam cßn cã nh÷ng vÊn ®Ò g©y h¹n chÕ bÊt cËp cho hä. trong ®ã cã sù e ng¹i vÒ sù hay thay ®æi chÝnh s¸ch vµ thñ tôc hµnh chÝnh cßn qu¸ nhiÒu phiÒn phøc cña ViÖt Nam (mÆc dï, sù thay ®æi chÝnh s¸ch cña ChÝnh phñ ta lµ; lµm ®¬n gi¶n thñ tôc hµnh chÝnh. nh­ng sù thay ®æi nµy, lu«n diÔn ra hµng n¨m g©y ra t©m lý nghi ngê…). §©y râ rµng lµ mét trë ng¹i lín mµ phÝa ViÖt Nam cÇn cã gi¶i ph¸p kÞp thêi kh¾c phôc ngay;

* Cho ®Õn nay, nhiÒu nhµ doanh nghiÖp ViÖt Nam thiÕu chñ ®éng trong viÖc thanh to¸n nî th­¬ng m¹i cho c¸c doanh nghiÖp NhËt B¶n. Trong khi ®ã, ChÝnh phñ ViÖt Nam l¹i ch­a cã nh÷ng chÝnh s¸ch, biÖn ph¸p ®Ó gi¶i quyÕt cho nhanh chãng, râ rµng vÊn ®Ò nµy. §©y còng lµ nh÷ng ®Ò bøc b¸ch mµ c¸c nhµ doanh nghiÖp NhËt B¶n ®ang mong chê sù hç trî gi¶i quyÕt cña ChÝnh phñ ViÖt Nam.

* MÆc dï, quan hÖ hîp t¸c kinh tÕ th­¬ng m¹i ViÖt Nam – NhËt B¶n ®· cã mét tiÕn tr×nh ph¸t triÓn kh¸ l©u dµi. Hai bªn ®· lµ b¹n hµng tin cËy cña nhau trong nhiÒu n¨m qua. nh­ng cho ®Õn nay phÝa ViÖt Nam vÉn ch­a cã c¸c v¨n phßng xóc tiÕn th­¬ng m¹i cña ChÝnh phñ, khiÕn cho ho¹t ®éng th­¬ng m¹i cña ViÖt Nam víi NhËt B¶n còng bÞ h¹n chÕ ®i rÊt nhiÒu. ChÝnh phñ ViÖt Nam vÉn phã th¸c viÖc nµy cho c¸c tham t¸n th­¬ng m¹i t¹i sø qu¸n cña m×nh ë NhËt B¶n.

* C¬ së vËt chÊt cña ngµnh ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam cßn qu¸ nghÌo nµn l¹c hËu. chÝnh v× vËy, ®· kh«ng ®ñ ®Ó ®¸p øng ®­îc nh÷ng ®ßi hái cña ho¹t ®éng bu«n b¸n quèc tÕ, nhÊt lµ c¸c c¬ së h¹ tÇng nh­ kho chøa hµng, c¸c c¶ng cßn chËt hÑp, thiÕt bÞ bèc dì th« s¬, Ýt ®­îc n©ng cÊp…kh«ng ®¶m b¶o cho c¸c ph­¬ng tiÖn vËn t¶i hiÖn ®¹i nh­ tµu bÌ cña c¸c b¹n hµng n­íc ngoµi khi cËp bÕn, c¶ng…

* Sù thiÕu hôt ®éi ngò chuyªn gia th­¬ng m¹i cã n¨ng lùc, tr×nh ®é ngo¹i ng÷, ngo¹i giao kinh tÕ vµ kinh nghiÖm chuyªn m«n trong kh«ng Ýt c¸c c«ng ty xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam ®· lµm h¹n chÕ nhiÒu tíi kÕt qu¶ cña c¸c cuéc ®µm ph¸n, th­¬ng l­îng ®Ó ký kÕt hoÆc triÓn khai thùc thi c¸c hîp ®ång th­¬ng m¹i. do ®ã, lµm ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn kÕt qu¶ cña c¸c ho¹t ®éng kinh doanh gi÷a ®«i bªn. H¹n chÕ nµy, còng cÇn ph¶i kh¾c phôc nhanh, vµ nã trùc tiÕp liªn quan ®Õn viÖc ®µo t¹o, gi¸o dôc…. ®ßi hái, ChÝnh phñ ta cÇn ph¶i quan t©m nhiÒu h¬n n­a trong viÖc ®æi míi l¹i, n©ng cao c«ng t¸c gi¸o dôc, ®µo t¹o vµ tuyÓn chän nh÷ng ng­êi cã n¨ng lùc, tr×nh ®é còng nh­ kinh nghiÖm trong lÜnh vùc kinh doanh th­¬ng m¹i.

§Ó cã thÓ hiÓu râ h¬n vÒ sù t¨ng gi¶m thÊt th­êng cña viÖc xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ nµy, còng nh­ thùc tr¹ng quan hÖ bu«n b¸n ViÖt – NhËt, chóng ta h·y ®i xem xÐt ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu gi÷a hai n­íc trong thêi gian qua.

2.2.2.1 Ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang NhËt B¶n.

Kim ng¹ch xuÊt khÈu tõ ViÖt Nam sang NhËt B¶n tõ ®Çu nh÷ng n¨m 1990 ®Õn nay, ®· t¨ng nhanh vµ t­¬ng ®èi æn ®Þnh. Thùc tÕ cho thÊy, thÞ tr­êng NhËt B¶n lµ mét thÞ tr­êng khã tÝnh. nh­ng b­íc ®Çu ®· cã dÊu hiÖu cho thÊy sù chÊp nhËn hµng ho¸ ViÖt Nam cña thÞ tr­êng nµy. Tuy sè l­îng gi¸ trÞ tuyÖt ®èi cña (kim ng¹ch xuÊt khÈu sang NhËt B¶n) t¨ng lªn liªn tôc n¨m 1992: 870 triÖu USD, n¨m 1997 lµ 2198 triÖu USD t¨ng gÊp 2,5 lÇn. Tuy nhiªn, tû träng cña xuÊt khÈu ViÖt – NhËt trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam l¹i t¨ng gi¶m thÊt th­êng. Kim ng¹ch cã xu h­ëng gi¶m m¹nh nhÊt lµ sau khi khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ khu vùc x¶y ra. Tõ chç chiÕm 33.71 % n¨m 1992 ®· t¨ng lªn 35,81 % n¨m 1993, sau ®ã l¹i xuèng cßn 23,93 % n¨m 1997, ®Õn n¨m 2000, cßn 17,7% n¨m 2001 t¨ng lªn 23,25 %, nh­ng n¨m 2002 vµ n¨m 2003 l¹i tiÕp tôc gi¶m xuèng theo tû lÖ t­¬ng øng lµ: 15,03 % vµ 13,97 %.



B¶ng 7: Tû träng xuÊt khÈu ViÖt – NhËt trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam, 1992 – 2003

(§¬n vÞ: triÖu USD)



N¨m

Kim ng¹ch xuÊt khÈu ViÖt - NhËt

Tæng KNXK cña ViÖt Nam

Tû träng

(%)


1992

870

2.581

33,71

1993

1.069

2.985

35,81

1994

1.350

4.054

33,30

1995

1.716

5.449

31,49

1996

2.020

7.256

27,84

1997

2.198

9.185

23,93

1998

1.792

9.356

19,16

1999

1.920

11.523

16,66

2000

2.532

14.308

17,70

2001

2.510

15.100

23,25

2002

2.440

16.700

15,03

2003*

1.370

9.800

13,97

(Nguån sè liÖu thèng kª cña Bé Th­¬ng m¹i ViÖt Nam).

Ghi chó (*): TÝnh 6 th¸ng ®Çu n¨m

HiÖn t­îng nµy, ®­îc lý gi¶i mét phÇn bëi chÊt l­îng hµng tiªu dïng xuÊt khÈu cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ch­a ®ñ ®¶m b¶o ®óng tiªu chuÈn vÒ chÊt l­îng còng nh­ mÉu m·. C¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam, ®«i khi cßn thiÕu trung thùc trong kinh doanh. VÝ dô nh­: ®· ký hîp ®ång mét sè mÆt hµng sang NhËt B¶n råi nh­ng l¹i ®ßi t¨ng gi¸ míi chÞu xuÊt hoÆc tù ý huû bá hîp ®ång hoÆc l¹i xuÊt sang c¸c n­íc kh¸c ®Ó thu ®­îc nhiÒu lîi h¬n. Cã thÓ nãi r»ng, kh«ng Ýt doanh nghiÖp ViÖt Nam ta kh«ng biÕt gi÷ ch÷ tÝn trong kinh doanh, kh«ng biÕt gi÷ b¹n hµng. do vËy, sè l­îng hîp ®ång xuÊt khÈu sang NhËt B¶n còng bÞ gi¶m sót ®¸ng kÓ.

PhÇn n÷a, do ¸p lùc cña cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ ë NhËt B¶n tõ ®Çu nh÷ng n¨m 1990, viÖc mÊt gi¸ cña ®ång tiÒn yen vµ c¸c ®ång tiÒn kh¸c, ®· khiÕn cho hµng ho¸ cña ViÖt Nam mÊt ®i lîi thÕ c¹nh tranh, mÊt ®i mét phÇn thÞ phÇn trªn thÞ tr­êng NhËt B¶n. Gi¸ trÞ xuÊt khÈu nµy, bÞ gi¶m sót ®· lµm thiÖt h¹i ®¸ng kÓ cho tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña n­íc ta. XÐt vÒ c¬ cÊu xuÊt khÈu, nh÷ng s¶n phÈm chÕ t¸c bÞ ¶nh h­ëng m¹nh nhÊt trong ®ã cã hµng dÖt may, t«m ®«ng l¹nh… mÆt hµng dÇu th« vµ c¸c mÆt hµng nguyªn liÖu kh¸c hÇu nh­ kh«ng bÞ ¶nh h­ëng l¾m vÒ sè l­îng nh­ng do gi¸ gi¶m nªn tæng gi¸ trÞ còng bÞ gi¶m. Thªm vµo ®ã, sù thay ®æi chÝnh s¸ch thuÕ tiªu dïng, thuÕ xuÊt khÈu cña chÝnh phñ NhËt B¶n trong n¨m 1997, ®· t¸c ®éng ®Õn chi tiªu cña ng­êi d©n NhËt B¶n lµm gi¶m ®i søc mua cña ng­êi d©n còng nh­, lµm h¹n chÕ l­îng hµng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang thÞ tr­êng NhËt B¶n.

Ngoµi ra, do ®Æc ®iÓm vµ xu h­íng chuyÓn dÞch c¬ cÊu khu vùc thÞ tr­êng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam tõ n¨m 1991 ®Õn nay cho thÊy: mét mÆt, quan hÖ bu«n b¸n vµ ph¹m vi kh«ng gian thÞ tr­êng xuÊt khÈu kh«ng ngõng ®­îc më réng; ®ång thêi ViÖt Nam kh«ng chØ ph¸t triÓn thÞ tr­êng gÇn mµ ®· v­¬n nhanh ®Õn c¸c thÞ tr­êng xa nh­ (T©y B¾c, B¾c Mü, Ch©u §¹i D­¬ng…). ViÖt Nam ®· chuyÓn dÇn c¬ cÊu thÞ tr­êng, tõ viÖc chØ xuÊt khÈu sang c¸c n­íc Ch©u ¸ - Th¸i B×nh D­¬ng lµ chñ yÕu, ®Õn xuÊt khÈu sang c¶ c¸c khu vùc thÞ tr­êng kh¸c phï hîp víi chñ tr­¬ng ®a ph­¬ng ho¸, ®a d¹ng ho¸ kinh tÕ ®èi ngo¹i cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta. NÕu n¨m 1991, thÞ tr­êng Ch©u ¸ chiÕm tíi 80 % tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam th× n¨m 1994, gi¶m xuèng cßn 75,8% vµ n¨m 1997, chØ cßn chiÕm 67,7 %. Riªng thÞ tr­êng §«ng B¾c ¸ n¨m 1995, chiÕm tíi 50 % tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam, nh­ng ®Õn n¨m 1997, chØ cßn chiÕm 44,0 %. ThÞ tr­êng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam, ph¸t triÓn theo h­íng më réng sang Ch©u ¢u, ®Æc biÖt T©y B¾c ¢u. Ngoµi ra, c¸c thÞ tr­êng Liªn Bang Nga vµ thÞ tr­êng c¸c n­íc Ch©u ¢u cã dÊu hiÖu phôc håi. N¨m 1995, thÞ tr­êng c¸c n­íc G7 (7 n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn) chiÕm tû träng 39,7 % kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam, riªng NhËt B¶n chiÕm tû träng 31,49 % c¸c n­íc cßn l¹i chiÕm 18,81 %. N¨m 2003, NhËt B¶n chØ cßn chiÕm tû träng 13,97 % trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam.

Nh­ vËy tÊt c¶ nh÷ng nh©n trªn ®· khiÕn cho tû träng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang NhËt B¶n gi¶m xuèng.



C¬ cÊu xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang NhËt B¶n.

B¶ng 8 : Danh môc hµng ho¸ xuÊt khÈu cña ViÖt sang NhËt giai ®o¹n (1995 – 2000)

(§¬n vÞ : triÖu USD)



Tªn hµng

1995

1996

1997

1998

1999

2000

DÇu th«

684,2

757,7

416,5

294,0

403

503,3

Thuû H¶i s¶n

336,9

311,1

360,4

347,1

414

488

Hµng DÖt may

210,5

309,5

325,0

320,9

532

691,5

Cµ Phª

35,3

23,3

25,1

37,9

28,5

20,9

Cao Su

6,1

3,7

5,7

2,6

3,2

5,6

G¹o

0,1

0,2

1,1

3,6

3,2

2,5

(Nguån Tæng côc H¶i Quan)

Qua b¶ng trªn, ta cã thÓ thÊy r»ng trong c¸c mÆt hµng mµ ViÖt Nam xuÊt sang NhËt B¶n chñ yÕu lµ nguyªn liÖu, kho¸ng s¶n, h¶i s¶n; nguyªn liªu th« hoÆc míi qua s¬ chÕ vµ nh÷ng mÆt hµng cã møc ®éi gia c«ng chÕ biÕn thÊp. Cô thÓ:



* hµng dÖt may ®ang xuÊt khÈu vµo thÞ tr­êng NhËt B¶n víi kim ng¹ch trung b×nh hµng n¨m lµ gÇn 400 triÖu USD, cã dÊu hiÖu gia t¨ng m¹nh theo c¸c n¨m. ChØ tÝnh riªng 6 th¸ng ®Çu n¨m 2003 ®¹t 1.745 triÖu ®« t¨ng 66,6 % so víi cïng kú n¨m 2002. Tuy nhiªn, thÞ phÇn cña ViÖt Nam vÒ mÆt hµng nµy hiÖn cßn rÊt nhá bÐ so víi c¸c n­íc trong khu vùc. Xu h­íng nhËp khÈu mÆt hµng nµy t¹i NhËt t¨ng nhanh trong kho¶ng nh÷ng n¨m tõ 1980 ®Õn 1990. nh­ng trong vµi n¨m trë l¹i ®©y, kim ng¹ch xuÊt l¹i gi¶m sót do søc mua cña thÞ tr­êng nµy gi¶m. Trong t­¬ng lai, khi nÒn kinh tÕ NhÊt B¶n phôc håi th× nhu cÇu tiªu dïng trong n­íc t¨ng lªn; triÓn väng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam vÒ mÆt hµng nµy sÏ t¨ng lªn.

* H¶i s¶n cña ViÖt nam ®­îc thÞ tr­êng NhËt B¶n ®¸nh gi¸ kh¸ cao. T¹i NhËt, h¬n 80 % nhu cÇu vÒ T«m ph¶i phô thuéc vµo nhËp khÈu. Cã thÓ nãi ®©y lµ n­íc cã mét nhu cÇu tiªu thô rÊt lín vÒ H¶i s¶n. ViÖt Nam hiÖn lµ mét trong nh÷ng n­íc xuÊt khÈu T«m hµng ®Çu vµo thÞ tr­êng NhËt B¶n. Kim ng¹ch xuÊt khÈu thuû s¶n vµo NhËt ®¹t møc 600 triÖu USD/n¨m vµ môc tiªu t¨ng tr­ëng mÆt hµng nµy n¨m nay dù kiÕn t¨ng 720 triÖu USD, chiÕm 28 % tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu thuû s¶n cña c¶ n­íc.

* Kim ng¹ch xuÊt khÈu giµy dÐp vµ s¶n phÈm da vµo thÞ tr­êng NhËt
B¶n cßn kh¸ khiªm tèn so víi tiÒm n¨ng xuÊt khÈu cña ngµnh giµy da ViÖt Nam. Theo m¹ng tin Liªn Hîp Quèc ngµy 15 th¸ng 5 cho biÕt, ViÖt Nam hiÖn ®ang ®øng thø 8 trong c¸c n­íc s¶n xuÊt vµ ®øng thø t­ trong sè 10 n­íc xuÊt khÈu da, giµy lín nhÊt thÕ giíi. §©y lµ mét b­íc nh¶y vät cña ViÖt Nam trong lÜnh vùc nµy. HiÖn ChÝnh phñ ta ký hiÖp ®Þnh th­¬ng m¹i víi B¨ng- la-®et, mét n­íc cã mÆt hµng da cã chÊt l­îng cao vµ rÎ, ®©y sÏ lµ c¬ héi lín cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam s¶n xuÊt kinh doanh mÆt hµng giÇy dÐp vµ s¶n phÈm tõ da.

* VÒ than ®¸, ViÖt Nam lµ mét trong bèn n­íc xuÊt khÈu hµng ®Çu mÆt hµng nµy vµo NhËt B¶n vµ lu«n lu«n chiÕm h¬n 40 % thÞ phÇn nhËp khÈu cña nhËt.

* Hµng Cao Su cña ViÖt Nam hiÖn nay kh«ng th©m nhËp ®­îc nhiÒu vµo thÞ tr­êng NhËt B¶n, mÆc dï møc thuÕ nhËp khÈu cña mÆt hµng nµy lµ kh«ng ®¸ng kÓ. Nguyªn nh©n lµ do chñng lo¹i Cao Su cña ViÖt Nam ch­a thÝch hîp víi thÞ tr­êng NhËt B¶n, chÊt l­îng kh«ng ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña hä.

Nh­ vËy, nh÷ng sè liÖu vµ ph©n tÝch trªn cho thÊy c¬ cÊu hµng xuÊt cña ta vÉn cßn ®¬n gi¶n, diÖn hµng xuÊt khÈu, nhÊt lµ hµng xuÊt khÈu chñ yÕu cßn kh¸ h¹n hÑp, ch­a cã thay ®æi nhiÒu so víi nh÷ng n¨m ®Çu thËp kû 90. MÆc dï, nÕu xÐt riªng vÒ viÖc phÊn ®Êu gi¶m tû träng xuÊt khÈu c¸c mÆt hµng ®· qua c«ng ®o¹n chÕ t¹o, chÕ biÕn th× ta còng cã nhiÒu tiÕn bé. Cô thÓ, nÕu nh­ nh÷ng n¨m ®Çu thËp niªn 1990, hµng xuÊt sang NhËt B¶n cña ta chñ yÕu lµ nguyªn liÖu th« vµ s¶n phÈm s¬ chÕ chiÕm 90 % tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu, trong ®ã riªng DÇu th« ®· chiÕm ®Õn 60 %. th× hiÖn nay, ®· gi¶m xuèng nhiÒu nh­ng vÉn cßn tíi trªn 50 % lµ nguyªn liÖu th« vµ s¶n phÈm s¬ chÕ. Tuy nhiªn, c¸c mÆt hµng nªu trªn ®Òu cã ®èi thñ c¹nh tranh nh­: Trung Quèc; Hµn Quèc; §µi Loan; Th¸i Lan; Malaixia; Philippin; Ên §é… Do vËy, nÕu ta kh«ng kÞp thêi c¶i tiÕn mÉu m· s¶n phÈm, gi¶m bít chi phÝ th× sÏ khã cã thÓ c¹nh tranh ®­îc víi c¸c n­íc kh¸c t¹i thÞ tr­êng n­íc b¹n còng nh­ lµ ë ngµy thÞ tr­êng trong n­íc. Cã thÓ nãi kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang NhËt B¶n cßn kh¸ khiªm tèn. Cho ®Õn cuèi n¨m 2003, tæng kim ng¹ch xuÊt lµ 2.909.151 ngh×n USD. HiÖn kh«ng t­¬ng xøng víi tiÒm n¨ng tiªu thô rÊt lín thùc cã cña nhu cÇu ng­êi d©n NhËt B¶n.



2.2.2.2 Ho¹t ®éng nhËp khÈu cña ViÖt Nam tõ NhËt B¶n.

nÕu nh­, tû träng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang NhËt B¶n trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam lµ kh¸ cao (so víi tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam). th× ho¹t ®éng nhËp khÈu tõ NhËt B¶n l¹i diÔn ra víi nhÞp ®é kh¸c. Kim ng¹ch nhËp khÈu cña ViÖt Nam tõ NhËt B¶n cßn kh¸ nhá so víi kim ng¹ch xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng nµy, cho ®Õn cuèi n¨m 2003. míi ë møc t­¬ng ®­¬ng (kim ng¹ch xuÊt ®¹t 2.901.51 ngh×n USD; kim ng¹ch nhËp khÈu lµ 2.993.959 ngh×n USD – nguån: tæng côc H¶i Quan)



B¶ng 9: Tû träng nhËp khÈu tõ NhËt trong tæng kim ng¹ch nhËp khÈu cña ViÖt Nam tõ (1992 – 2003).

(§¬n vÞ: triÖu USD)



N¨m

Kim ng¹ch NhËp khÈu ViÖt – NhËt

Tæng Kim ng¹ch nhËp khÈu cña ViÖt Nam

Tû träng (%)

1992

451

2.541

17,75

1993

639

3.924

16,28

1994

644

5.826

11,05

1995

921

8.155

11,29

1996

1.140

11.144

10,23

1997

1.283

11.592

11,07

1998

1.470

11.390

12,91

1999

1.680

11.636

14,44

2000

1.121

15.200

13,96

2001

2.218

16.000

13,86

2002

2.510

19.700

12,74

2003

1.470

12.200

12,05

(Nguån Tæng côc H¶i quan)

Trong sè nh÷ng thÞ tr­êng nhËp khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam, NhËt B¶n ®· vµ ®ang lµ thÞ tr­êng tiªu thô lín nhÊt mµ ViÖt Nam cã ®­îc. (m­êi b¹n hµng th­¬ng m¹i lín nhÊt cña ViÖt Nam trong n¨m 2003 vÉn lµ NhËt B¶n; Trung Quèc; australia; Singapore; Hoa Kú; §µi Loan; §øc; Anh; Ph¸p; Hµn Quèc.)

MÆc dï NhËt B¶n lu«n chiÕm vÞ trÝ dÉn ®Çu trong sè nh÷ng n­íc nhËp khÈu hµng ViÖt Nam, nh­ng nh×n chung tû träng cña nã trong tæng kim ng¹ch nhËp khÈu cña ViÖt Nam l¹i còng t¨ng gi¶m thÊt th­êng.

Thùc tÕ cho thÊy, chØ cã thêi kú tr­íc n¨m 1989, ViÖt Nam míi nhËp siªu tõ NhËt B¶n. Cô thÓ n¨m 1986 sè l­îng nhËp khÈu lín h¬n xuÊt khÈu lµ 109 triÖu USD, cßn c¸c n¨m sau kÓ tõ n¨m 1989 ®Õn nay, ViÖt Nam ®Òu suÊt siªu sang nhËt vµ møc xuÊt siªu nµy ngµy cµng t¨ng. Tuy bÞ ¶nh h­ëng cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ khu vùc nªn ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang NhËt trong nh÷ng n¨m 1997 – 2000 cã sù gi¶m sót.



B¶ng 10: T×nh h×nh xuÊt siªu cña ViÖt Nam sang NhËt giai ®o¹n (1992 - 2001)

(§¬n vÞ : TriÖu USD)



N¨m

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

XK

870

1069

1350

1716

2020

2198

1792

1920

2532

3510

2440

NK

451

639

644

921

1140

1283

1470

1680

2121.3

2215

2510

XS

419

430

706

795

880

915

322

240

410.7

1295

(-70)



1   2   3   4   5


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2019
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương