Chñ ®Ò 1 X· Héi nguy£n thuû



tải về 0.9 Mb.
trang9/39
Chuyển đổi dữ liệu17.08.2016
Kích0.9 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   39

II  C¸C CUéC §ÊU TRANH GIµNH §éC LËP D¢N TéC


1. Kh¸i qu¸t phong trµo ®Êu tranh tõ thÕ kØ I ®Õn ®Çu thÕ kØ X

BiÕt ®­îc kh¸i qu¸t vÒ phong trµo ®Êu tranh chèng B¾c thuéc cña nh©n d©n ta :

N¨m 40, cuéc khëi nghÜa chèng ¸ch ®« hé ®Çu tiªn cña nh©n d©n ¢u L¹c bïng næ. Tõ ®ã cho ®Õn thÕ kØ X, nhiÒu cuéc khëi nghÜa liªn tiÕp næ ra ë c¶ ba quËn Giao ChØ, Cöu Ch©n vµ NhËt Nam.

NhiÒu cuéc khëi nghÜa ®· giµnh ®­îc th¾ng lîi vµ thµnh lËp chÝnh quyÒn tù chñ nh­ : khëi nghÜa Hai Bµ Tr­ng, khëi nghÜa Lý BÝ vµ khëi nghÜa cña Khóc Thõa Dô.

C¸c cuéc khëi nghÜa næ ra liªn tiÕp ®· chøng tá tinh thÇn yªu n­íc vµ ý chÝ quËt c­êng cña d©n téc.



2. Mét sè cuéc khëi nghÜa tiªu biÓu

Tr×nh bµy ®­îc nh÷ng nÐt chÝnh cña mét sè cuéc khëi nghÜa
tiªu biÓu :

Cuéc khëi nghÜa Hai Bµ Tr­ng :

+ Mïa xu©n n¨m 40, Hai Bµ Tr­ng næi dËy khëi nghÜa.

+ Cuéc khëi nghÜa ®­îc ®«ng ®¶o c¸c tÇng líp nh©n d©n tham gia.

+ Qu©n khëi nghÜa lÇn l­ît ®¸nh chiÕm Mª Linh (VÜnh Phóc), Cæ Loa (§«ng Anh Hµ Néi) vµ Luy L©u (ThuËn Thµnh B¾c Ninh). Th¸i thó T« §Þnh ph¶i bá ch¹y vÒ n­íc.

+ Cuéc khëi nghÜa th¾ng lîi, Tr­ng Tr¾c ®­îc suy t«n lµm vua, ®ãng ®« ë Mª Linh.

Cuéc kh¸ng chiÕn chèng qu©n H¸n x©m l­îc :

+ Tr­ng V­¬ng ®· x©y dùng chÝnh quyÒn ®éc lËp tù chñ trong 2 n¨m.

+ Mïa hÌ n¨m 42, M· ViÖn ®­îc vua H¸n cö lµm chØ huy mét ®¹o qu©n sang x©m l­îc n­íc ta.

+ Cuéc kh¸ng chiÕn cña nh©n d©n ta do Hai Bµ Tr­ng l·nh ®¹o ®· diÔn ra quyÕt liÖt nh­ng do lùc l­îng yÕu nªn cuèi cïng thÊt b¹i (tr×nh bµy theo l­îc ®å).

+ Cuéc khëi nghÜa Hai Bµ Tr­ng thÓ hiÖn khÝ ph¸ch anh hïng cña d©n téc vµ vai trß to lín cña phô n÷ ViÖt Nam.

Cuéc khëi nghÜa Lý BÝ vµ sù thµnh lËp Nhµ n­íc V¹n Xu©n :

+ Cuéc khëi nghÜa næ ra vµo n¨m 542. Ch­a ®Çy 3 th¸ng, nghÜa qu©n ®· chiÕm ®­îc ch©u thµnh Long Biªn, chÝnh quyÒn ®« hé bÞ
lËt ®æ.

+ Mïa xu©n n¨m 544, Lý BÝ lªn ng«i vua (Lý Nam §Õ), ®Æt quèc hiÖu lµ V¹n Xu©n, dùng kinh ®« ë cöa s«ng T« LÞch (Hµ Néi).

+ N¨m 545, nhµ L­¬ng cö TrÇn B¸ Tiªn cïng víi Thø sö Giao Ch©u ®em qu©n sang x©m l­îc n­íc ta. Lý Nam §Õ mang qu©n ra trÊn gi÷ Chu Diªn. Nh­ng tr­íc thÕ giÆc m¹nh, Lý Nam §Õ ph¶i rót qu©n vÒ VÜnh Phóc, råi Phó Thä vµ sau ®ã trao quyÒn cho TriÖu Quang Phôc 
mét t­íng trÎ vµ tµi n¨ng.

+ N¨m 550, cuéc kh¸ng chiÕn kÕt thóc th¾ng lîi, TriÖu Quang Phôc lªn lµm vua.

+ ý nghÜa cña khëi nghÜa Lý BÝ.

Cuéc khëi nghÜa cña Khóc Thõa Dô :

+ N¨m 905, nh©n sù suy yÕu cña nhµ §­êng, Khóc Thõa Dô ®­îc nh©n d©n ñng hé, ®¸nh chiÕm Tèng B×nh (Hµ Néi), giµnh quyÒn tù chñ.

+ N¨m 907, Khóc H¹o lªn thay, ®· tiÕn hµnh mét sè c¶i c¸ch vÒ kinh tÕ, hµnh chÝnh nh»m æn ®Þnh t×nh h×nh x· héi.

+ Ph©n tÝch râ ý nghÜa cuéc khëi nghÜa cña Khóc Thõa Dô, ®Æc biÖt lµ nh÷ng c¶i c¸ch cña Khóc H¹o trong toµn bé tiÕn tr×nh khëi nghÜa cña nh©n d©n ta trong thêi B¾c thuéc, ®­a ®Õn th¾ng lîi cña trËn B¹ch §»ng n¨m 938.

Ng« QuyÒn vµ chiÕn th¾ng B¹ch §»ng n¨m 938 :

+ N¨m 931, D­¬ng §×nh NghÖ l·nh ®¹o nh©n d©n ®¸nh b¹i cuéc x©m l­îc cña qu©n Nam H¸n vµ x­ng lµ TiÕt ®é sø thay hä Khóc. Nh­ng sau ®ã «ng bÞ KiÒu C«ng TiÔn giÕt h¹i.

+ C«ng TiÔn cho ng­êi sang cÇu cøu nhµ Nam H¸n. Nh©n c¬ héi ®ã, qu©n Nam H¸n sang x©m l­îc n­íc ta.

+ Ng« QuyÒn ®· dïng kÕ ®ãng cäc trªn s«ng B¹ch §»ng, cho qu©n mai phôc hai bªn bê s«ng vµ nhö qu©n ®Þch vµo trong trËn ®Þa b·i cäc. Víi kÕ s¸ch nµy, Ng« QuyÒn ®· ®¸nh b¹i cuéc x©m l­îc cña qu©n Nam H¸n (kÕt hîp sö dông l­îc ®å trang 86, SGK).

+ ý nghÜa lÞch sö : chiÕn th¾ng B¹ch §»ng lÞch sö n¨m 938 ®· më ra mét thêi ®¹i míi thêi ®¹i ®éc lËp, tù chñ l©u dµi cña d©n téc.



Chñ ®Ò 6

VIÖT NAM Tõ THÕ KØ X §ÕN THÕ KØ XV

Néi dung 1. QU¸ TR×NH H×NH THµNH Vµ PH¸T TRIÓN CñA NHµ N¦íC PHONG KIÕN

A. CHUÈN KIÕN THøC, KÜ N¡NG TRONG CH¦¥NG TR×NH


Tr×nh bµy kh¸i qu¸t sù h×nh thµnh nhµ n­íc phong kiÕn (thêi Ng«  §inh – TiÒn Lª) vµ ngµy cµng ®­îc ph¸t triÓn, hoµn thiÖn (qua c¸c thêi Lý, TrÇn, Hå, Lª s¬). Sù hoµn chØnh cña luËt ph¸p qua c¸c bé luËt : H×nh th­, H×nh luËt, Quèc triÒu h×nh luËt (cßn gäi lµ LuËt Hång §øc) ; qu©n ®éi ®­îc tæ chøc chÝnh quy, chÝnh s¸ch "ngô binh ­ n«ng".

BiÕt ®­îc chÝnh s¸ch ®èi néi (quan t©m tíi ®êi sèng cña nh©n d©n, ®oµn kÕt c¸c d©n téc), ®èi ngo¹i (khÐo lÐo song lu«n gi÷ v÷ng t­ thÕ cña mét quèc gia ®éc lËp, tù chñ).


B. H¦íNG DÉN THùC HIÖN CHUÈN KIÕN THøC, KÜ N¡NG


1. B­íc ®Çu x©y dùng Nhµ n­íc ®éc lËp ë thÕ kØ X

Tr×nh bµy kh¸i qu¸t sù h×nh thµnh nhµ n­íc phong kiÕn thêi
Ng«  §inh – TiÒn Lª :

N¨m 939, sau khi ®¸nh b¹i qu©n x©m l­îc Nam H¸n, Ng« QuyÒn x­ng v­¬ng, ®ãng ®« ë Cæ Loa (§«ng Anh Hµ Néi). N¨m 944, Ng« QuyÒn mÊt, nhµ Ng« suy vong, dÉn ®Õn "lo¹n 12 sø qu©n".

N¨m 968, §inh Bé LÜnh ®em qu©n dÑp lo¹n vµ thèng nhÊt ®Êt n­íc. ¤ng lªn ng«i Hoµng ®Õ, ®Æt quèc hiÖu lµ §¹i Cå ViÖt vµ chuyÓn kinh ®« vÒ Hoa L­ (Ninh B×nh).

TiÕp nèi nhµ §inh, nhµ TiÒn Lª ®· x©y dùng nªn mét nhµ n­íc qu©n chñ s¬ khai. ë trung ­¬ng gåm 3 ban : V¨n ban, Vâ ban vµ


T¨ng ban. C¶ n­íc ®­îc chia lµm 10 ®¹o. Qu©n ®éi ®­îc tæ chøc l¹i vµ x©y dùng theo h­íng chÝnh quy.

 MÆc dï chØ lµ nhµ n­íc qu©n chñ s¬ khai nh­ng nhµ n­íc thêi §inh TiÒn Lª ®· ®Æt c¬ së cho viÖc x©y dùng vµ hoµn thiÖn nhµ n­íc qu©n chñ ë c¸c triÒu ®¹i sau.

LËp b¶ng hÖ thèng kiÕn thøc vÒ thêi k× ®Çu cña nhµ n­íc phong kiÕn d©n téc.

2. Ph¸t triÓn vµ hoµn chØnh nhµ n­íc phong kiÕn ë c¸c thÕ kØ XI XV

HiÓu ®­îc nhµ n­íc phong kiÕn ngµy cµng ®­îc ph¸t triÓn, hoµn thiÖn qua c¸c thêi Lý, TrÇn, Hå, Lª s¬ :

 N¨m 1009, nhµ Lý ®­îc thµnh lËp.

N¨m 1010, Lý Th¸i Tæ cho dêi ®« vÒ Th¨ng Long (Hµ Néi), më ra mét thêi k× ph¸t triÓn míi cña lÞch sö d©n téc.

N¨m 1054, Lý Th¸nh T«ng ®æi tªn n­íc lµ §¹i ViÖt.

 Tæ chøc bé m¸y nhµ n­íc :

Tr¶i qua c¸c triÒu ®¹i Lý, TrÇn, Hå, Lª s¬ (tõ thÕ kØ XI ®Õn thÕ kØ XV), nhµ n­íc qu©n chñ ngµy cµng ®­îc hoµn thiÖn vµ tæ chøc chÆt chÏ. Tõ trung ­¬ng ®Õn ®Þa ph­¬ng, tæ chøc chÝnh quyÒn ®­îc bæ sung vµ cã hÖ thèng h¬n. Chøc n¨ng, quyÒn h¹n vµ nhiÖm vô cña c¸c c¬ quan, c¸c chøc quan còng ®­îc quy ®Þnh cô thÓ vµ râ rµng.

+ Thêi Lý, TrÇn, Hå :

ë Trung ­¬ng, ®øng ®Çu cã vua, d­íi cã tÓ t­íng, mét sè quan ®¹i thÇn vµ bªn d­íi lµ c¸c c¬ quan nh­ s¶nh, viÖn, ®µi, côc.

ë ®Þa ph­¬ng, c¶ n­íc chia thµnh lé, trÊn. D­íi lé lµ c¸c phñ, huyÖn, ch©u vµ x·.

+ Thêi Lª s¬ :

N¨m 1428, sau cuéc khëi nghÜa Lam S¬n th¾ng lîi, Lª Lîi lªn ng«i vua, nhµ n­íc qu©n chñ míi ®­îc tæ chøc theo m« h×nh thêi TrÇn, Hå víi mét sè thay ®æi.

§Õn thêi Lª Th¸nh T«ng víi cuéc c¶i c¸ch hµnh chÝnh, tæ chøc bé m¸y nhµ n­íc ë trung ­¬ng còng nh­ chÝnh quyÒn ë ®Þa ph­¬ng cã nh÷ng thay ®æi chÆt chÏ vµ hÖ thèng h¬n.

§©y còng lµ thêi k× x¸c lËp cña chÕ ®é phong kiÕn ViÖt Nam.

Thêi Lª s¬, gi¸o dôc ph¸t triÓn. Thi cö trë thµnh nguån ®Ó tuyÓn chän quan l¹i chñ yÕu, ®Æc biÖt lµ thêi Lª Th¸nh T«ng.

VÏ s¬ ®å tæ chøc bé m¸y nhµ n­íc vµ chÝnh quyÒn thêi §inh 
TiÒn Lª, Lý, TrÇn, Hå vµ Lª s¬ ®Ó cã thÓ so s¸nh vµ thÊy ®­îc sù ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn, hÖ thèng, chÆt chÏ cña nã tõ thÕ kØ X ®Õn thÕ kØ XV, ®Æc biÖt ë thêi Lª Th¸nh T«ng.

LuËt ph¸p :

+ N¨m 1042, vua Lý Th¸i T«ng ban hµnh bé H×nh th­ bé luËt thµnh v¨n ®Çu tiªn cña n­íc ta.

+ Thêi TrÇn cã bé H×nh luËt, thêi Lª s¬ cã bé LuËt Hång §øc (hay Quèc triÒu h×nh luËt). §©y lµ bé luËt hoµn chØnh vµ tiÕn bé nhÊt d­íi chÕ ®é phong kiÕn. Víi 722 ®iÒu 16 ch­¬ng, bªn c¹nh viÖc b¶o vÖ quyÒn lîi cña giai cÊp thèng trÞ, bé luËt ®· ®Ò cËp ®Õn mäi mÆt cña ®êi sèng kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi vµ v¨n ho¸.

Qu©n ®éi :

+ Tõ thêi Lý, qu©n ®éi ngµy cµng ®­îc tæ chøc chÆt chÏ h¬n so víi thêi §inh TiÒn Lª.

+ Tr¶i qua thêi TrÇn, Hå ®Õn thêi Lª s¬, lùc l­îng qu©n ®éi ngµy cµng ®­îc t¨ng c­êng c¶ vÒ sè l­îng, chÊt l­îng vµ trang bÞ vò khÝ. §iÒu nµy còng thÓ hiÖn sù v÷ng m¹nh cña nhµ n­íc phong kiÕn qua tõng thêi k× lÞch sö.

NhËn xÐt vÒ bé luËt thµnh v¨n ®Çu tiªn ë n­íc ta còng nh­ nh÷ng ®iÒu luËt thÓ hiÖn tÝnh tiÕn bé vµ tÝch cùc cña bé LuËt Hång §øc.

Ho¹t ®éng ®èi néi :

+ Thùc hiÖn chÝnh s¸ch nh»m ®oµn kÕt d©n téc vµ x©y dùng nhµ n­íc qu©n chñ v÷ng m¹nh cña c¸c triÒu ®¹i Lý, TrÇn vµ Lª s¬, nh­ :

+ Lu«n coi träng vÊn ®Ò an ninh cña ®Êt n­íc.

+ Quan t©m ®Õn ®êi sèng nh©n d©n : ®¾p ®ª chèng lôt, quan t©m ®Õn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp.

+ ChÝnh s¸ch "nhu viÔn" ®èi víi c¸c vïng d©n téc Ýt ng­êi.

ChÝnh s¸ch ®èi ngo¹i :

+ Thùc hiÖn chÝnh s¸ch mÒm dÎo, khÐo lÐo nh­ng kiªn quyÕt gi÷ v÷ng ®éc lËp vµ chñ quyÒn ®èi víi c¸c triÒu ®¹i ph­¬ng B¾c (triÒu cèng ®Çy ®ñ nh­ng s½n sµng kh¸ng chiÕn nÕu x©m ph¹m ®Õn l·nh thæ §¹i ViÖt).

+ §èi víi c¸c n­íc l¸ng giÒng phÝa t©y vµ phÝa nam nh­ Lan Xang, Cham-pa vµ Ch©n L¹p, nhµ n­íc §¹i ViÖt lu«n gi÷ quan hÖ th©n thiÖn, mÆc dï ®«i lóc x¶y ra chiÕn tranh.


1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   39


Cơ sở dữ liệu được bảo vệ bởi bản quyền ©hocday.com 2016
được sử dụng cho việc quản lý

    Quê hương